Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.655 bài, trang 218 trên 233
Ăn tối muộn làm xáo trộn nhịp sinh học khi thức ăn được chuyển hóa vào ban đêm. Quá trình này kích thích kết nối chức năng ở hạch hạnh nhân xử lý cảm xúc, làm giảm giấc ngủ sâu và biến đổi cấu trúc giấc ngủ REM, dẫn đến việc dễ gặp ác mộng và thức giấc giữa đêm.
Thói quen ăn sáng bằng các món ngập dầu mỡ có thể làm giảm tới 50% khả năng giãn nở của mạch máu chỉ sau vài giờ. Các nghiên cứu cho thấy tình trạng tăng mỡ máu cấp tính sau ăn không chỉ gây viêm nội mạc ở cả người trẻ khỏe mạnh mà còn kéo dài suốt 12 tiếng ở người có bệnh tim mạch.
Người bị huyết áp thấp không nên ăn chùm ngây thường xuyên với số lượng lớn. Các hoạt chất sinh học trong lá chùm ngây đã được chứng minh có tác dụng giãn mạch, lợi tiểu và hạ huyết áp rõ rệt sau khi ăn, từ đó tiềm ẩn rủi ro khiến người có huyết áp thấp bị chóng mặt, choáng váng do tụt huyết áp quá mức.
Cây chó đẻ răng cưa có tiềm năng hỗ trợ hạ huyết áp nhờ khả năng thúc đẩy đào thải muối qua đường tiểu và làm giãn cơ trơn mạch máu. Dù các nghiên cứu bước đầu ghi nhận hiệu quả giảm huyết áp tâm thu, người bệnh tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế thuốc điều trị theo toa.
Người đau dạ dày không bắt buộc phải ăn cháo loãng quanh năm hay kiêng hoàn toàn đồ đặc vào buổi sáng. Các nghiên cứu cho thấy thức ăn lỏng giúp giảm tiết hormone kích thích axit và hỗ trợ co rút ổ loét giai đoạn đầu, nhưng thức ăn đặc giàu đạm, chất xơ được nhai kỹ lại cần thiết để tái tạo niêm mạc và tăng tiết dịch nhầy bảo vệ dạ dày lâu dài.
Ăn khuya sát giờ ngủ khiến thức ăn lưu lại lâu, kích thích dạ dày căng trướng và thúc đẩy dịch vị acid trào ngược lên thực quản. Nhiều nghiên cứu khẳng định khoảng cách giữa bữa tối và giấc ngủ dưới 2 đến 3 tiếng làm tăng đáng kể tần suất cũng như thời gian niêm mạc tiếp xúc với acid gây hại.
Người bị trào ngược dạ dày không cần kiêng tuyệt đối bún, phở vào bữa sáng nhưng nên tránh nước dùng béo ngậy, nhiều thịt và vị chua cay. Sợi bún, phở từ gạo thực tế ít gây ợ trớ hơn sợi mì, song váng mỡ, đạm động vật và chanh ớt lại dễ kích hoạt cơn ợ nóng.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cây chóc máu ngâm rượu để uống và xoa bóp chữa đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, y học hiện đại chỉ ghi nhận loài cây này có tác dụng hỗ trợ hạ đường huyết và chuyển hóa, chưa có bằng chứng lâm sàng chữa bệnh khớp. Việc tự ý uống hoặc xoa rượu rễ cây tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc và hại gan thận.
Thói quen ăn bún, phở với nước hầm xương đậm đặc kèm thịt bò, nội tạng vào bữa sáng có thể nạp lượng lớn purin và glutamate, làm tăng nồng độ acid uric máu. Người bệnh gout nên hạn chế nhóm thực phẩm từ thịt động vật, nội tạng để giữ tổng lượng purin dưới 400 mg mỗi ngày.
Người có tiền sử hoặc cơ địa hạ đường huyết không nên tự ý uống cây chó đẻ răng cưa. Các nghiên cứu cho thấy loài cây này chứa hoạt chất ức chế hấp thu đường và thúc đẩy chuyển hóa glucose, dễ gây tụt đường huyết quá mức và hạ huyết áp đột ngột.
Thói quen ăn bánh mì kẹp xúc xích, thịt nguội mỗi sáng có thể làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư đại trực tràng do các hợp chất N-nitroso hình thành từ thịt chế biến sẵn. Các nghiên cứu lớn cho thấy chỉ cần tăng thêm 20-30 g thịt chế biến sẵn mỗi ngày đã làm gia tăng rõ rệt rủi ro mắc bệnh, ngay cả khi tổng lượng thịt ăn vào vẫn nằm dưới ngưỡng khuyến cáo thông thường.
Người bệnh đái tháo đường type 2 hoàn toàn có thể ăn sáng bằng khoai lang, nhưng tính an toàn phụ thuộc quyết định vào cách chế biến. Khoai lang luộc có chỉ số đường huyết thấp giúp ổn định đường huyết, trong khi khoai nướng hay chiên có thể khiến đường huyết tăng vọt nguy hiểm.
Kéo dài thời gian nhịn đói buổi sáng làm cạn kiệt nguồn glucose cung cấp cho não bộ, buộc trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến thượng thận kích hoạt giải phóng lượng lớn hormone cortisol vào máu. Sự gia tăng bất thường này làm đảo lộn nhịp sinh học tự nhiên, kéo theo tăng huyết áp và đề kháng insulin.
Nước lá Chay Bắc Bộ chứa các hoạt chất có khả năng ức chế miễn dịch và tiêu diệt tế bào lympho T rất mạnh. Người mắc bệnh tự miễn tự ý uống loại nước này có thể gặp nguy hiểm do tương tác thuốc gây suy giảm miễn dịch nghiêm trọng, hoặc kích hoạt phản ứng tăng sinh bù trừ khiến bệnh bùng phát dữ dội hơn.
Nhiều người lo ngại việc cắt bỏ hoàn toàn thịt cá sẽ dẫn đến thiếu chất và gây suy sụp tinh thần. Các nghiên cứu khoa học cho thấy bản thân chế độ ăn chay không trực tiếp gây trầm cảm, nhưng việc ăn kiêng cực đoan làm thiếu hụt vitamin B12, B6, sắt hoặc loại bỏ quá nhiều thực phẩm có thể ảnh hưởng tiêu cực đến não bộ.
Cây chó đẻ răng cưa chưa có bằng chứng khoa học chứng minh khả năng ức chế men xanthine oxidase hay giúp hạ axit uric ở người bệnh gout. Bệnh nhân không nên tự ý dùng dược liệu này thay thế thuốc điều trị đặc hiệu để tránh nguy cơ bùng phát viêm khớp cấp.
Người mắc hội chứng ruột kích thích hoàn toàn có thể ăn chay thoải mái nếu biết cách kiểm soát nhóm carbohydrate dễ lên men FODMAP. Bằng việc ưu tiên lương thực từ gạo, hạn chế lúa mì, tránh đường lactose và tuân thủ lộ trình tái giới thiệu từng bước, bạn sẽ làm dịu đường ruột và ngăn ngừa đau bụng hiệu quả.
Bỏ bữa sáng làm kéo dài tình trạng nhịn đói, khiến nồng độ axit béo tự do tăng cao và làm suy giảm độ nhạy insulin. Hậu quả là đường huyết sau bữa ăn trưa tăng vọt, tạo thêm áp lực bù trừ lên tế bào beta tuyến tụy và làm tăng nguy cơ tiến triển thành bệnh tiểu đường type 2 ở người tiền tiểu đường.
Cắt giảm tinh bột là phản xạ của nhiều người khi mắc đái tháo đường type 2. Các nghiên cứu cho thấy ăn low-carb giúp hạ đường huyết, giảm cân và giảm nhu cầu dùng thuốc rõ rệt trong ngắn hạn, nhưng không vượt trội về lâu dài và cần cá nhân hóa dưới sự giám sát của bác sĩ.
Bữa sáng nhiều tinh bột tinh chế và đường đơn kích hoạt mạnh mẽ quá trình sinh mỡ khử novo (DNL) tại gan, biến carbohydrate dư thừa thành triglycerid ứ đọng trong tế bào gan. Hiểu rõ cơ chế này giúp người bệnh thoát khỏi lầm tưởng chỉ ăn mỡ mới gây gan nhiễm mỡ, từ đó chủ động điều chỉnh đĩa ăn sáng lành mạnh hơn.
