Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.661 bài, trang 47 trên 234
Bôi hạt máu chó ngâm rượu trị hắc lào là phương pháp hoàn toàn sai lầm. Cồn nồng độ cao và nhựa thực vật chưa qua tinh chế sẽ hủy hoại hàng rào biểu bì, gây bỏng rát, viêm da tiếp xúc nặng nề và làm tổn thương vi nấm ăn sâu, thay vì chữa khỏi bệnh.
Nhiều người tin rằng uống trà muồng trinh nữ giúp ổn định đường huyết, nhưng các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận hiệu quả chiết xuất trên động vật thí nghiệm. Việc đun lá uống tại nhà khó đem lại hoạt tính như mong đợi và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Muồng hôi là thảo dược trị táo bón, mất ngủ quen thuộc nhưng tiềm ẩn rủi ro nếu dùng quá liều. Dữ liệu khoa học chuẩn hóa về độc tính cấp tính LD50 và mức độ tổn thương nội tạng của muồng hôi vẫn chưa đầy đủ, do đó người dân tuyệt đối không tự ý đun uống dài ngày.
Lá muồng trâu chứa hoạt chất kích thích anthraquinone giúp thông tiện nhanh sau 24 giờ, nhưng dữ liệu khoa học chưa xác định dùng bao lâu thì gây liệt ruột. Lạm dụng thảo dược này dài ngày có nguy cơ làm đại tràng mất trương lực tự nhiên và gây tác dụng phụ tiêu hóa.
Độc tố citrinin là phụ phẩm nấm mốc có thể phát sinh trong quá trình lên men men gạo đỏ, mang nguy cơ gây hại cho gan và thận. Tuy nhiên, nguy cơ thực tế phụ thuộc vào việc kiểm soát nồng độ; các sản phẩm đạt tiêu chuẩn kiểm nghiệm giới hạn độc tố hiện hành vẫn đảm bảo an toàn cho người dùng.
Uống muồng trinh nữ kéo dài có gây hại thận không là băn khoăn của nhiều người. Hiện chưa có đủ nghiên cứu khoa học khẳng định độ an toàn của việc dùng dược liệu này lâu dài; tự ý dùng liều cao có thể gây quá tải cho thận và tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc tế bào bài tiết.
Nhiều người tin rằng đắp lá muống biển tươi có thể hút mủ, làm xẹp mụn nhọt và dịu viêm da nhanh chóng. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cảnh báo việc đắp lá tươi chứa tạp chất, vi khuẩn và kim loại nặng lên vết thương hở dễ gây viêm da tiếp xúc và nhiễm trùng thứ phát nguy hiểm.
Mua tép thường được truyền tai như bài thuốc dân gian cầm tiêu chảy nhờ chứa hàm lượng tannin làm săn se niêm mạc. Tuy nhiên, việc tự ý dùng dược liệu giàu chất chát này tiềm ẩn rủi ro gây táo bón và che giấu tình trạng nhiễm trùng đường ruột nguy hiểm.
Muồng hôi chứa anthraquinone kích thích đại tràng co bóp mạnh và tống phân hiệu quả sau 6-8 giờ. Dù vậy, việc tự ý dùng kéo dài có thể gây trơ ruột, hắc biến niêm mạc đại tràng và lệ thuộc thảo dược. Người dùng chỉ nên xem đây là biện pháp ngắn hạn và thay đổi lối sống để trị táo bón bền vững.
Chiết xuất thô từ cây muồng trĩn từng ghi nhận tác dụng làm hạ huyết áp và giãn mạch trên động vật thực nghiệm, nhưng hiện hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Người bệnh không nên tự ý dùng loại thảo mộc này thay thế thuốc điều trị tăng huyết áp.
Hội chứng cần tây - ngải cứu - gia vị là phản ứng dị ứng chéo xảy ra khi người mẫn cảm với phấn hoa ngải cứu gặp triệu chứng ngứa họng, sưng nề hoặc sốc phản vệ sau khi ăn cần tây, cà rốt và các gia vị họ tán.
Ăn nhiều muối không chỉ hại huyết áp mà còn trực tiếp phá hủy niêm mạc dạ dày và tạo điều kiện cho vi khuẩn *Helicobacter pylori* sinh ung thư. Bằng chứng dịch tễ cho thấy tiêu thụ nhiều muối làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày lên đến 1,25 - 2,05 lần so với chế độ ăn nhạt.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc cây mua thấp để hạ đường huyết trị đái tháo đường. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức chiết xuất thực nghiệm trên chuột đái tháo đường tuýp 2, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và tuyệt đối không thể thay thế phác đồ tiêm insulin.
Chiết xuất quả maqui (Aristotelia chilensis) chứa hàm lượng cao polyphenol delphinidin, được chứng minh có khả năng ức chế vận chuyển đường ở ruột non, hỗ trợ làm giảm đỉnh đường huyết và insulin sau bữa ăn giàu tinh bột ở người tiền tiểu đường, mở ra hướng hỗ trợ kiểm soát chuyển hóa an toàn.
Nhiều nghiên cứu lâm sàng ghi nhận hoạt chất silymarin chiết xuất từ cây kế sữa có khả năng hỗ trợ cải thiện chỉ số đường huyết lúc đói, giảm HbA1c và tăng độ nhạy insulin ở bệnh nhân đái tháo đường type 2. Dù vậy, bằng chứng khoa học hiện nay vẫn chưa hoàn toàn đồng nhất.
Mai ba ba (miết giáp) được xem là vị thuốc đại bổ, nhưng tập tính sống vùi bùn đáy khiến nhiều người lo ngại nguy cơ nhiễm kim loại nặng. Dù chưa có nghiên cứu xác định nồng độ chì, cadmi trên mai loài này, người tiêu dùng cần thận trọng về nguồn gốc ao nuôi để phòng ngừa độc chất.
Nhiều nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận dịch chiết lá mua có khả năng làm giảm vết loét dạ dày do cồn trên chuột nhờ hoạt tính chống oxy hóa. Tuy nhiên, hiệu quả này chưa từng được chứng minh trên người và hoàn toàn không thể thay thế các loại thuốc kháng acid theo chỉ định y khoa.
Lục lạc ba lá tròn cùng nhiều thảo dược chứa alkaloid pyrrolizidine có thể tàn phá tế bào nội mô mạch máu gan, dẫn đến hội chứng tắc xoang gan nguy hiểm. Tình trạng này gây ứ trệ tuần hoàn, tăng áp lực tĩnh mạch cửa với các biểu hiện đau tức hạ sườn phải, cổ trướng và vàng da.
Hiện chưa có dữ liệu khoa học đầy đủ về liều gây độc cấp tính cũng như hồ sơ an toàn của *Mezoneuron cucullatum*. Dù thực nghiệm ghi nhận một số hoạt chất chống oxy hóa, việc tự ý dùng dược liệu thô chưa kiểm chứng tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc khó lường cho sức khỏe.
Nhiều người mách nhau nấu mai ba ba (miết giáp) để trị sốt về chiều và hư nhiệt. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh peptide từ mai ba ba hạ sốt ở người. Các dữ liệu khoa học hiện nay chủ yếu tập trung vào bệnh lý thủy sản và kiểm định dược liệu.
