Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.517 bài, trang 114 trên 176
Ăn bí ngô tự nhiên không làm tăng nguy cơ sỏi thận oxalat do chứa hàm lượng oxalat thấp hơn nhiều so với rau bina. Chế độ ăn uống đủ nước, cân đối canxi và hạn chế muối, đạm động vật giúp thưởng thức bí đỏ an toàn, ngăn ngừa kết tinh sỏi tiết niệu hiệu quả.
Người huyết áp cao hoàn toàn có thể ăn canh củ vàng hằng ngày nếu nấu nhạt. Tỷ lệ kali/natri tự nhiên vượt trội trong các loại củ vàng giúp hỗ trợ đào thải natri, điều hòa trương lực mạch và ổn định huyết áp, nhưng cần nấu ít muối để không làm mất tác dụng.
Nhiều lời đồn cho rằng trà kombucha có thể tiêu diệt tế bào ung thư, song y học hiện nay khẳng định đây là thông tin chưa được chứng thực. Các tác dụng tích cực mới chỉ dừng lại ở đĩa thí nghiệm ống nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả bảo vệ trên người.
Hạt vừng đen chứa nhiều hoạt chất chống oxy hóa giúp hỗ trợ hạ huyết áp và cải thiện mỡ máu. Tuy nhiên, nếu ăn muối vừng đen quá mặn hằng ngày, lượng muối natri dư thừa có thể triệt tiêu hoàn toàn lợi ích tim mạch này.
Phụ nữ mang thai có thể dùng natto để bổ sung dưỡng chất, nhưng cần hết sức cẩn trọng với nguy cơ nhiễm vi khuẩn *Listeria* khi ăn sống. Thai phụ nên chọn sản phẩm tiệt trùng công nghiệp uy tín, bảo quản đúng cách hoặc nấu chín trước khi dùng để đảm bảo an toàn tối đa cho thai nhi.
Nattokinase từ natto có khả năng hỗ trợ làm tan sợi fibrin, hạ áp và cải thiện tuần hoàn máu, nhưng chỉ mang tính chất dự phòng hỗ trợ. Enzyme này hoàn toàn không thể thay thế các thuốc chống đông chuẩn trong điều trị hay cấp cứu đột quỵ.
Nhiều người tin ăn vừng đen giúp trị dứt điểm tóc bạc sớm nhờ quan niệm "bổ thận đen tóc". Tuy nhiên, khoa học hiện đại khẳng định tóc bạc bắt nguồn từ rối loạn tổng hợp sắc tố melanin và lão hóa tế bào nang tóc. Vừng đen cung cấp chất chống oxy hóa và khoáng chất tốt, nhưng không thể "nhuộm đen" lại sợi tóc đã bạc.
Người bệnh thận mạn từ giai đoạn 3 trở đi không nên tùy tiện dùng natto để bổ sung đạm thực vật. Dù là thực phẩm tự nhiên, natto chứa mật độ phospho và kali đậm đặc, dễ gây quá tải cho các đơn vị lọc thận còn lại và làm tăng nguy cơ tổn thương tim mạch.
Canh miso chứa lượng natri đáng kể nhưng các nghiên cứu lâm sàng cho thấy món ăn này không gây tăng huyết áp như muối tinh. Các hợp chất sinh học từ đậu nành lên men giúp ức chế thần kinh giao cảm và bảo vệ mạch máu, cho phép người dùng an tâm thưởng thức nếu sử dụng điều độ.
Tempeh không thể thay thế thịt về vitamin B12 vì vi chất trong thực phẩm lên men này chủ yếu là dạng giả (analogue) không có hoạt tính sinh học ở người, thậm chí cản trở hấp thu vi chất thật. Người ăn chay cần dựa vào các nguồn bổ sung chuẩn hóa thay vì trông cậy vào tempeh.
Tương miso chứa nhiều muối nhưng không làm tăng huyết áp nhờ hàm lượng kali dồi dào và cơ chế thúc đẩy thải natri. Người trưởng thành khỏe mạnh nên duy trì từ 1 đến 2 bát súp miso mỗi ngày để nhận lợi ích tim mạch, tránh dùng từ 3 bát trở lên nhằm ngừa nguy cơ bệnh lý dạ dày.
Tương tamari và xì dầu thông thường khác nhau rõ rệt về thành phần dinh dưỡng. Nhờ làm hoàn toàn từ đậu nành, tamari hầu như không chứa gluten và giàu peptide hoạt tính sinh học hơn qua quá trình ủ dài ngày. Tuy nhiên, tamari vẫn chứa lượng natri rất cao, không phải là loại gia vị ít muối.
Lignan trong hạt mè đen được vi khuẩn đường ruột chuyển hóa thành enterolactone – một phytoestrogen yếu giúp điều hòa nội tiết tố nữ, tăng nhẹ SHBG, đồng thời hỗ trợ giảm cholesterol xấu và cải thiện các chỉ số tim mạch cho phụ nữ mãn kinh.
Người mỡ máu cao không cần kiêng hoàn toàn muối vừng, bởi acid béo không bão hòa và hợp chất lignan trong vừng hỗ trợ chuyển hóa lipid và hạn chế tổng hợp chất béo tại gan. Tuy nhiên, người bệnh cần ăn lượng vừa phải và giảm tối đa lượng muối nêm để bảo vệ tim mạch.
Rang vừng đen ở nhiệt độ vượt quá 210-250 độ C làm suy giảm acid béo không bão hòa và lignan, đồng thời thúc đẩy oxy hóa lipid. Tuy nhiên, nếu rang ở mức nhiệt vừa phải từ 160 đến 200 độ C, hạt vừng vẫn giữ được chất béo tốt và gia tăng hoạt tính chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe.
Nhiều người bệnh tăng huyết áp lầm tưởng muối thực dưỡng như muối hầm, tương tamari không làm tăng huyết áp. Thực chất, mọi loại muối đều chứa natri gây ứ trệ dịch, tổn thương thành mạch và có thể dẫn tới đột quỵ nếu dùng quá mức.
Muối mè thực dưỡng chỉ an toàn cho tim mạch khi pha trộn tỉ lệ ít muối từ 14:1 đến 20:1. Các tỉ lệ cổ điển quá nhiều muối như 3:1 hay 5:1 dễ làm lượng natri vượt ngưỡng khuyến cáo của WHO, làm tăng nguy cơ phì đại tâm thất, xơ cứng mạch máu và tăng huyết áp.
Cháo yến mạch muối mè cung cấp chất xơ hòa tan cùng các acid béo có lợi giúp hạ mỡ máu và giảm stress oxy hóa. Món ăn này hoàn toàn không có khả năng cân bằng âm dương hay trị bệnh như đồn thổi, người dùng cần kiểm soát lượng calo và natri nạp vào.
Avenanthramide là chất chống oxy hóa độc thù chỉ có trong yến mạch, sở hữu khả năng ức chế tín hiệu gây viêm ở cấp độ tế bào và làm giảm một số dấu ấn viêm sau tập luyện trên người. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện tại cho thấy đây là dưỡng chất hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn thuốc điều trị.
Canh dưỡng sinh nêm tương chứa lượng lớn natri chloride hòa tan, có khả năng hấp thu cực nhanh vào máu. Tùy thuộc vào cơ địa nhạy cảm muối hay tuổi tác, lượng natri lỏng này có thể gây co mạch làm tăng vọt huyết áp, hoặc kích hoạt nghịch lý hạ huyết áp sau ăn ở người lớn tuổi.
