Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
3.523 bài, trang 138 trên 177
Cá tra và cá basa Việt Nam có chứa axit béo omega-3, bao gồm cả EPA và DHA, nhưng ở tỷ lệ khiêm tốn hơn so với cá biển. Bù lại, chúng cung cấp nguồn đạm chất lượng, ít cholesterol và giàu axit béo không bão hòa đơn tốt cho chuyển hóa nếu dùng đúng cách.
Người cao tuổi bị mất ngủ, đau nửa đầu không nên tự ý dùng trà lá sâu đông (Liquidambar formosana). Bằng chứng khoa học về việc uống loại lá này trị đau đầu, mất ngủ còn thiếu, trong khi tinh dầu lá chứa nhiều hợp chất bay hơi mạnh có thể gây kích ứng hoặc tương tác bất lợi.
Các hoạt chất ginsenoside và saponin trong chi Nhân sâm (Panax) được chứng minh có khả năng chống oxy hóa, giảm viêm và hỗ trợ phục hồi rối loạn chuyển hóa mỡ ở gan trên thực nghiệm. Tuy nhiên, sâm Ngọc Linh chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể ngăn chặn hoàn toàn tổn thương gan nếu tiếp tục lạm dụng bia rượu.
Nhựa và quả cây sâu đông (phong hương) chứa các hoạt chất tự nhiên có khả năng kháng viêm và giảm hủy hoại khớp trong các thí nghiệm tiền lâm sàng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chưa đủ để khẳng định hiệu quả chữa thoái hóa khớp trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc đặc trị.
Cua ghẹ sống ở môi trường biển nên thịt chứa một lượng muối tự nhiên nhất định khiến nhiều người cao huyết áp lo lắng. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy nguy cơ tăng huyết áp thực sự đến từ tổng lượng natri dư thừa do cách chế biến tẩm ướp và thói quen chấm muối ớt đậm đặc.
Cá mòi đóng hộp ăn cả xương là nguồn cung cấp canxi dồi dào với sinh khả dụng rất cao, tương đương hoặc vượt trội so với canxi tổng hợp nhờ cấu trúc hydroxyapatite tự nhiên. Tuy nhiên, người tiêu dùng cần dùng ở mức độ hợp lý để tránh nguy cơ dung nạp thừa muối natri và các kim loại nặng tích tụ.
Cả sâm Lai Châu và sâm Ngọc Linh đều là các phân loài thuộc loài sâm Việt Nam, cùng giàu saponin khung dammarane. Tuy nhiên, phân tích chuyển hóa học cho thấy hai loại có hồ sơ hoạt chất riêng biệt: 7 ginsenoside tập trung nhiều ở sâm Ngọc Linh, 6 ginsenoside khác dồi dào hơn ở sâm Lai Châu, kèm một hợp chất độc quyền ở lá sâm Lai Châu.
Sâm cau thường được quý ông ngâm rượu uống với kỳ vọng tăng cường bản lĩnh phái mạnh. Các nghiên cứu cho thấy chiết xuất thảo dược này giúp cải thiện độ cương cứng và phục hồi nồng độ testosterone ở động vật bị tổn thương do nhiệt, nhưng không làm tăng vọt hormone ở cơ thể khỏe mạnh bình thường.
Hàu biển chứa lượng kẽm dồi dào với độ hấp thu cao, đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng hormone nam giới. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy kẽm chỉ giúp cải thiện testosterone ở người bị thiếu hụt vi chất này, không làm tăng vọt nội tiết tố ở người khỏe mạnh bình thường.
Đậu nành lên men (natto) không hoàn toàn thay thế được đậu phụ hay đậu nành luộc, nhưng vượt trội nhờ hàm lượng vitamin K2 cao gấp 20 lần hạt đậu thường và chứa enzyme nattokinase. Duy trì ăn natto vài lần mỗi tuần giúp tăng kích hoạt protein gắn canxi vào xương hiệu quả.
Trẻ dưới 2 tuổi không nên ăn bún tươi chế biến công nghiệp hay các loại sợi đóng gói của người lớn. Độ chua từ quá trình lên men, phụ gia làm dai, lượng natri dư thừa và nguy cơ tạp chất dễ làm tổn thương hệ tiêu hóa non nớt và gây mất cân bằng dinh dưỡng nghiêm trọng ở trẻ nhỏ.
Ăn kèm rau họ cải và rau xanh lá khi dùng thịt đỏ giúp giảm gần một nửa tổn thương DNA tại đại trực tràng nhờ hoạt chất diệp lục và các hợp chất chứa lưu huỳnh. Các chất này kích hoạt enzyme gan hỗ trợ đào thải độc tố sinh ra từ thịt chiên nướng, nhưng cần chế biến đúng cách để đạt hiệu quả.
Ăn thịt đỏ chế biến như thịt xông khói thường xuyên làm tăng 12-30% nguy cơ cao huyết áp do tải lượng natri và chất bảo quản nitrat ngấm sâu trong khâu ướp thịt tạo áp lực lớn lên thành mạch. Ngược lại, thịt đỏ tươi chưa chế biến không ghi nhận mối liên hệ tiêu cực này.
Nhiều người lo ngại uống sâm Lai Châu sẽ gây bốc hỏa, nổi mụn hay tăng thân nhiệt. Tuy nhiên, các nghiên cứu sinh hóa trên chi Panax chỉ ra rằng sâm không làm tăng nhiệt độ cơ thể một cách bất thường, mà cảm giác nóng chủ yếu do sự kích thích thần kinh, nội tiết và chuyển hóa khi dùng sai cách hoặc tùy thuộc cơ địa.
Thịt bò, thịt lợn là nguồn đạm quen thuộc nhưng tiêu thụ quá mức lại làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Thủ phạm chính là sắt heme trong thịt đỏ, chất xúc tác tạo ra các hợp chất N-nitroso gây đột biến DNA, làm rối loạn hệ vi sinh và kích hoạt phản ứng viêm mạn tính tại niêm mạc ruột.
Nước dùng bún phở hầm xương đậm đà thường chứa lượng lớn muối natri cùng kali và photpho hòa tan. Với người suy thận mạn tính, thói quen húp hết nước lèo dễ làm tăng huyết áp, giữ nước và gây rối loạn điện giải. Người bệnh nên ưu tiên ăn phần cái, giảm nêm mặn và bỏ thói quen húp cạn nước.
Ăn quá nhiều thịt đỏ, đặc biệt là thịt chế biến sẵn chứa hàm lượng cao chất béo bão hòa, có thể làm giảm khả năng vận động và tăng tỷ lệ dị dạng của tinh trùng. Việc thay thế bằng cá, hải sản và thịt gia cầm giúp cải thiện rõ rệt chất lượng tinh dịch và khả năng sinh sản của nam giới.
Dù chiết xuất cây cọ lùn (Saw Palmetto) ức chế được tế bào ác tính trong phòng thí nghiệm, nghiên cứu theo dõi hơn 35.000 nam giới khẳng định dùng viên uống này không giúp giảm nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt. Thảo dược này chủ yếu hỗ trợ giảm triệu chứng tiểu tiện do phì đại lành tính.
Thói quen ăn sáng bằng bánh mì kẹp xúc xích khiến cơ thể nạp cùng lúc lượng lớn muối natri và chất bảo quản nitrit. Các nghiên cứu quy mô lớn chỉ ra hai thành phần này tương tác hiệp đồng làm tăng huyết áp tâm trương, thúc đẩy kháng insulin và làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạch vành, đột quỵ.
Nam giới khỏe mạnh hoàn toàn không nên tự ý uống chiết xuất cọ lùn để phòng ngừa bệnh tuyến tiền liệt. Các bằng chứng y học hiện nay chỉ nghiên cứu dược liệu này trên người đã mắc bệnh, chưa có dữ liệu chứng minh hiệu quả phòng ngừa nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ viêm tụy cấp và tổn thương gan.
