Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
373 bài, trang 15 trên 19
Người bệnh đái tháo đường type 2 không nên uống nước cam tùy tiện mỗi ngày vì quá trình vắt ép làm mất chất xơ và tăng gấp đôi tải lượng đường. Để kiểm soát tốt đường huyết và chỉ số HbA1c, người bệnh nên ưu tiên ăn cam nguyên múi hoặc chỉ uống lượng nhỏ trong bữa ăn chính.
Uống trà cam thảo buổi tối có thể gây khó ngủ ở người nhạy cảm do nguy cơ xáo trộn nhịp sinh học của hormone cortisol và trục HPA. Việc duy trì mức cortisol cao vào ban đêm khiến hệ thần kinh tỉnh táo, làm giảm chất lượng giấc ngủ sâu.
Chiết xuất cam đắng chứa p-synephrine giúp thúc đẩy đốt mỡ và tăng trao đổi chất khi vận động mà không làm tăng nhịp tim hay huyết áp ở liều chuẩn. Dù vậy, hiệu quả giảm cân chỉ ở mức khiêm tốn và rủi ro lớn nhất lại đến từ các sản phẩm trôi nổi, pha tạp chất kém chất lượng.
Uống nhiều cam thảo có thể làm giảm nồng độ testosterone ở nam giới do các hoạt chất trong thảo dược này thúc đẩy quá trình chuyển hóa testosterone thành estradiol và làm hạ nồng độ androgen tự do. Phái mạnh không nên lạm dụng cam thảo liên tục để tránh gây xáo trộn hệ thống nội tiết sinh dục.
Nhiều người bị tăng huyết áp truyền tai nhau dùng trà lá cam thảo dây thay cam thảo bắc để tránh giữ muối nước. Tuy nhiên, các báo cáo y khoa cho thấy toàn bộ cây cam thảo dây chứa độc tố abrin và các ca ngộ độc loài cây này có thể gây tăng huyết áp, phù phổi, suy thận cấp nguy hiểm.
Ăn cam nguyên múi giúp kiểm soát đường huyết và tạo cảm giác no tốt hơn uống nước ép nhờ giữ trọn lượng chất xơ làm chậm quá trình tiêu hóa đường tại ruột. Tuy nhiên, nếu giữ lại phần tép xác khi vắt và không pha thêm đường, nước cam nguyên chất vẫn là lựa chọn lành mạnh hơn nhiều so với nước ngọt.
Phụ nữ mang thai không nên dùng cam thảo. Hoạt chất glycyrrhizin trong cam thảo ức chế enzym bảo vệ tại nhau thai, khiến thai nhi tiếp xúc quá mức với hormone căng thẳng của mẹ. Tình trạng này làm tăng nguy cơ sinh non, tăng huyết áp thai kỳ, đồng thời làm suy giảm chỉ số thông minh và khả năng ghi nhớ của trẻ sau này.
Chiết xuất cam đắng chứa hoạt chất p-synephrine thường có mặt trong các sản phẩm uống trước khi tập để tăng sức bền và đốt mỡ. Theo quy định của Tổ chức Chống Doping Thế giới, chất này chỉ nằm trong diện giám sát chứ không bị cấm, nhưng hiệu quả thực tế lên thành tích thể thao rất hạn chế.
Cam thảo dây và cam thảo nam là hai loài thực vật hoàn toàn khác nhau về hình thái, hoạt chất lẫn độc tính. Phân biệt rõ hai loại lá này giúp người dùng tránh nguy cơ ngộ độc chất abrin cực độc từ cam thảo dây hoặc gặp tác dụng phụ lên hệ nội tiết khi dùng sai cam thảo nam.
Lá cam thảo dây có thể thay thế cam thảo bắc để tạo vị ngọt thanh tự nhiên cho trà và nước giải nhiệt nhờ chứa hợp chất abrusoside ngọt gấp 30-100 lần đường mía. Tuy nhiên, hai loại cây này thuộc hai loài khác nhau với hoạt chất riêng biệt nên không thể thay thế nhau trong các bài thuốc trị bệnh.
Tinh dầu lá cam đắng chứa linalool và alpha-terpineol có hoạt tính kháng nấm mạnh trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh sản phẩm bôi ngoài da diệt sạch nấm kẽ chân. Người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc đặc trị.
Ăn từ một đến hai quả cam cỡ vừa mỗi ngày (hoặc uống khoảng 200–250 ml nước cam nguyên chất) là lượng vừa đủ giúp cơ thể nhận trọn vẹn vitamin C và khoáng chất cần thiết. Vượt quá ngưỡng này dễ gây bão hòa bài tiết và làm tăng nguy cơ dư thừa kali.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy flavonoid phong phú trong vỏ cam đắng, đặc biệt là naringin, neohesperidin và nobiletin, có khả năng ức chế quá trình sinh mỡ, hỗ trợ làm giảm nồng độ triglyceride và cholesterol toàn phần, mở ra tiềm năng ứng dụng trong việc hỗ trợ kiểm soát mỡ máu một cách tự nhiên.
Chất làm ngọt tự nhiên trong lá cam thảo dây không trực tiếp gây sâu răng, thậm chí chiết xuất từ lá còn có khả năng ức chế vi khuẩn miệng gây bệnh *Staphylococcus aureus*. Tuy nhiên, sâu răng hình thành do mảng bám và môi trường axit kéo dài, đòi hỏi người dùng phải giữ vệ sinh đúng cách thay vì ỷ lại vào thảo mộc.
Nhiều người lo ngại chiết xuất cam đắng gây độc tính hoặc làm tăng nồng độ thuốc điều trị nguy hiểm như bưởi chùm do ức chế men gan CYP3A4. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy các dạng chiết xuất chuẩn hóa của cam đắng chứa lượng rất nhỏ furanocoumarin, hầu như không gây tương tác bất lợi tương tự bưởi chùm trên người dùng.
Chiết xuất lá cam thảo dây chứa nhiều hợp chất sinh học giúp tăng hấp thu glucose ở cơ và kích thích bài tiết insulin trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Dù vậy, việc uống nước hãm tại nhà chưa được kiểm chứng lâm sàng trên người và tuyệt đối không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nước cam đắng chứa nhiều flavonoid và hoạt chất sinh học có tiềm năng hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin và kiểm soát đường huyết trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Tuy nhiên, người bệnh tiểu đường tuýp 2 không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị mà cần tham khảo kỹ ý kiến bác sĩ.
Hít tinh dầu hoa cam đắng (neroli) đã được các nghiên cứu lâm sàng chứng minh có tác dụng an thần nhẹ thông qua tác động lên thụ thể GABA ở hệ thần kinh trung ương, giúp giảm lo âu cấp tính và cải thiện rõ rệt chất lượng giấc ngủ. Tuy nhiên, đây là liệu pháp hỗ trợ thư giãn, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Cam thảo dây thường được dùng làm trà thanh nhiệt, trị ho, nhưng các nghiên cứu khoa học cảnh báo loài cây này có độc tính sinh sản cao. Các hoạt chất trong cây có thể kích thích co bóp tử cung, ngăn cản sự rụng trứng, phá vỡ quá trình làm tổ của phôi và gây sảy thai.
Chiết xuất cam đắng chứa hoạt chất p-synephrine an toàn cho người khỏe mạnh ở mức nạp 50-98 mg mỗi ngày. Hoạt chất này không kích thích tim mạch như ephedrine nhờ ít gắn kết thụ thể adrenergic, nhưng người có bệnh tim mạch hoặc huyết áp vẫn cần thận trọng tham khảo ý kiến bác sĩ.
