Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.836 bài, trang 22 trên 242
Các phân tích gộp thử nghiệm lâm sàng cho thấy ăn trứng mỗi ngày làm tăng cả LDL-C lẫn HDL-C nhưng thường không làm thay đổi tỷ số LDL-C/HDL-C ở người khỏe mạnh. Dù vậy, ăn trên 1 quả mỗi ngày hoặc cơ địa nhạy cảm có thể khiến mỡ máu tăng cao, cần điều chỉnh lượng dùng hợp lý.
Táo tàu chứa các hoạt chất tác động lên thụ thể GABA và hệ vi sinh đường ruột giúp an thần, nhưng bằng chứng thử nghiệm trên người hiện còn rất khiêm tốn. Thực phẩm này chỉ có tác dụng hỗ trợ thư giãn, không thể thay thế thuốc điều trị mất ngủ mạn tính.
Tân di hoa chứa nhiều tinh dầu có tác dụng giảm viêm và điều hòa miễn dịch đường hô hấp. Việc sắc uống hay xông hít tinh dầu phụ thuộc vào mục đích điều trị tại chỗ hay toàn thân, người bệnh cần dùng lượng vừa phải và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Nhiều người tin rằng cây trứng cuốc (*Stixis elongata*) chứa saponin, flavonoid giúp trị bệnh hiệu quả. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy hoạt chất của cây chưa từng được thử nghiệm lâm sàng trên người; khoảng cách từ ống nghiệm đến thực tế điều trị vẫn còn rất lớn.
Tuyết liên hoa (*Saussurea involucrata*) được nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy khả năng ức chế các chất gây viêm, giảm sưng và bảo vệ khớp trên động vật thực nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có đủ bằng chứng lâm sàng xác nhận hiệu quả trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị viêm khớp.
Tàm sa (phân tằm) là vị thuốc cổ truyền trị đau khớp phong thấp. Nghiên cứu thực nghiệm xác nhận chiết xuất tàm sa chứa peptide và hoạt chất giúp giảm sưng viêm, điều hòa chuyển hóa trên động vật. Tuy nhiên, dược liệu này hoàn toàn thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người, đòi hỏi sự thận trọng khi dùng.
Trứng cá tầm và trứng cá hồi đều là nguồn cung cấp dồi dào axit béo thiết yếu, đặc biệt là nhóm omega-3 chuỗi dài. Mỗi loại mang đặc tính sinh học riêng biệt, không có loại nào vượt trội tuyệt đối về mọi mặt dinh dưỡng mà phụ thuộc vào nguồn gốc, điều kiện nuôi và cách bảo quản.
Cây trọng đũa chứa hoạt chất tự nhiên FR900359 có khả năng khóa chặt protein Gq nội bào với thời gian liên kết kéo dài. Việc tự ý sắc uống dược liệu này khi đang dùng thuốc tim mạch hoặc hô hấp có thể gây tương tác tế bào nguy hiểm, làm đảo lộn khả năng điều hòa cơ trơn và cản trở cấp cứu y khoa.
Các saponin ardisiacrispin A và B chiết xuất từ cây trọng đũa thể hiện khả năng ức chế tế bào ung thư trên mô hình ống nghiệm. Tuy nhiên, giới chuyên môn khẳng định đây mới chỉ là thử nghiệm tiền lâm sàng, hoàn toàn chưa có thử nghiệm trên người và không thể coi thảo dược này là thuốc chữa bệnh ung thư.
Trạch tả và Phục linh là hai vị thuốc trừ thấp quen thuộc nhưng có cơ chế thải nước khác biệt. Nghiên cứu cho thấy Phục linh tác động qua kênh nước AQP4, hỗ trợ chức năng thận và chuyển hóa, trong khi Trạch tả tập trung điều hòa phản ứng viêm và tính thấm mạch máu.
Trạch tả chứa nhóm hoạt chất alisol có tiềm năng ức chế enzym tổng hợp mỡ và điều hòa lipid máu trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức nghiên cứu trên động vật và tế bào, người dân tuyệt đối không tự ý dùng dược liệu thô thay thế thuốc điều trị mỡ máu.
Nhiều người tin ăn trứng sống hoặc chần giúp giữ nguyên dưỡng chất, nhưng khoa học chứng minh điều ngược lại. Trứng nấu chín giúp cơ thể hấp thu protein tới 90,9%, cao gần gấp đôi mức 51,3% của trứng sống, đồng thời loại trừ nguy cơ ngộ độc khuẩn Salmonella nguy hiểm từ trứng chưa chín kỹ.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy trâm bột (*Enicostemma littorale*) hỗ trợ kích thích tiết insulin và hạ đường huyết trên chuột. Dù vậy, thảo dược này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, bệnh nhân tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng nước lá.
Nhiều người truyền tai nhau cách đắp lá trầu không hấp nóng để trị nám cấp tốc nhưng không biết đây là thói quen nguy hiểm. Độc tính từ lá trầu không có thể phá hủy tế bào sắc tố, biến vùng da nám thành các đốm trắng mất sắc tố vĩnh viễn xen kẽ mảng thâm đen loang lổ khó điều trị.
Trúc nhự (vỏ thân tre) và trúc diệp (lá tre) có sự khác biệt rõ rệt về thành phần hóa sinh và công dụng. Trong khi lá tre giàu flavonoid và tinh dầu giúp chống oxy hóa, hỗ trợ thần kinh và kháng khuẩn, thì trúc nhự chứa nhiều polysaccharide và acid phenolic hỗ trợ điều hòa miễn dịch tế bào.
Trà lá trầm hương được nhiều người truyền tai nhau như giải pháp trị mất ngủ tự nhiên. Dù các hợp chất trong lá cho thấy tác dụng an thần, cải thiện giấc ngủ trên động vật thí nghiệm, bằng chứng lâm sàng trên người hiện vẫn rất hạn chế và chưa thể thay thế thuốc điều trị.
Trạch tả chứa các hoạt chất triterpenoid có khả năng tác động đến cân bằng nước và natri trong cơ thể. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu khoa học hiện nay mới chỉ được ghi nhận trên mô hình động vật và máy tính, chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người để khẳng định hiệu quả điều trị lâu dài.
Nhiều lời đồn cho rằng trạch quạch có thể hạ đường huyết và hỗ trợ điều trị đái tháo đường hiệu quả. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tác dụng giảm glucose máu trên mô hình chuột và thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Uống trạch tả kéo dài hoặc dùng liều cao có thể gây tổn thương thận do nguy cơ tích lũy độc chất, dù thảo dược này mang lại một số lợi ích trong các bài thuốc phối hợp ngắn hạn. Việc hiểu rõ rủi ro, liều lượng và kỹ thuật bào chế là điều kiện tiên quyết để bảo vệ hệ bài tiết.
Polysaccharide trong trư linh cho thấy tiềm năng kích hoạt miễn dịch mạnh mẽ trên tế bào và mô hình động vật, đồng thời hỗ trợ điều trị viêm gan B trong các báo cáo tại Trung Quốc. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng quy mô lớn trên người khỏe mạnh vẫn thiếu hụt, người dùng không nên tự ý sử dụng thay thế lối sống lành mạnh.
