Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.837 bài, trang 30 trên 242
Cây thành ngạnh chứa hàm lượng polyphenol dồi dào, giúp dọn dẹp gốc tự do và ức chế peroxy hóa lipid trên mô hình tiền lâm sàng. Tuy nhiên, chưa có bất kỳ bằng chứng thử nghiệm nào trên người chứng minh dược liệu này có thể làm tan mảng bám hay điều trị bệnh xơ vữa động mạch.
Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy hoạt chất xanthone trong cây thành ngạnh có khả năng ức chế mạnh enzym tiêu hóa đường alpha-glucosidase. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm thực tế trên động vật hay người chứng minh loại cây này giúp hạ đường huyết, người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước lá đỏ ngọn thành ngạnh để hạ mỡ máu và ngừa xơ vữa. Dữ liệu thực nghiệm cho thấy các hoạt chất thực vật có thể hỗ trợ chống oxy hóa, ngừa mảng xơ vữa ở động vật, nhưng thảo dược hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị bằng thuốc statin.
Thái tử sâm chứa nhiều polysaccharide có khả năng cải thiện sức bền và điều hòa miễn dịch trên mô hình chuột suy nhược. Tuy nhiên, giới khoa học hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định tác dụng chống mệt mỏi, người dân không nên tự ý dùng thay thuốc chữa bệnh.
Các nghiên cứu thực nghiệm trên mô hình tế bào và động vật cho thấy hợp chất trong thiên danh tinh có khả năng ức chế nhiều chất trung gian gây viêm và điều hòa miễn dịch. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn chưa được thiết lập, đòi hỏi sự thận trọng khi áp dụng.
Cây thuốc thượng và hoàng đằng khác nhau rõ rệt về nhóm hoạt chất và cơ chế tác động sinh học. Trong khi hoàng đằng chứa nhiều alkaloid berberin có hoạt tính ức chế nấm và vi sinh vật, thuốc thượng lại chứa lignan, terpenoid hỗ trợ chống viêm, điều hòa miễn dịch qua con đường chống oxy hóa.
Chiết xuất từ cây thuốc giấu ghi nhận khả năng ức chế vi khuẩn và một số mầm bệnh trong ống nghiệm. Dù vậy, dữ liệu hiện tại mới dừng ở mức thử nghiệm tiền lâm sàng, còn khoảng cách rất xa để ứng dụng vào y khoa điều trị cho người bệnh.
Việc tự ý dùng thiên tuế lược chung với thuốc tây điều trị bệnh gan tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng. Hợp chất tự nhiên trong thiên tuế lược khi bị vi khuẩn đường ruột chuyển hóa kết hợp cùng các phản ứng oxy hóa qua enzyme CYP450 của thuốc tây có thể thúc đẩy tạo chất độc tế bào, làm cạn kiệt glutathione và dẫn đến hoại tử gan khó hồi phục.
Uống thiên lý quang cùng thuốc tây tiềm ẩn nguy cơ quá tải và tổn thương gan do tranh chấp hệ enzyme Cytochrome P450 chịu trách nhiệm chuyển hóa phần lớn tân dược. Việc tự ý kết hợp có thể làm thay đổi nồng độ thuốc trong máu, dẫn tới mất hiệu lực điều trị hoặc tăng độc tính nguy hiểm cho người bệnh.
Xác ve sầu (thuyền thoái) từ lâu được dân gian dùng trị mề đay, mẩn ngứa. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh chiết xuất từ dược liệu này cùng hoạt chất axit oleic có khả năng ức chế kháng thể IgE, điều hòa miễn dịch và giảm các cytokine gây viêm, mang lại cơ sở khoa học cho tác dụng chống dị ứng.
Nhiều người có thói quen dùng thảo dược như thuốc thượng khi đang điều trị viêm kết mạc bằng kháng sinh. Hiện chưa có nghiên cứu trực tiếp về tương tác giữa thuốc thượng và kháng sinh nhỏ mắt. Tuy nhiên, thảo dược có thể làm thay đổi hấp thu, chuyển hóa thuốc hoặc cản trở tác dụng điều trị tại chỗ.
Chiết xuất lá cây Thiên Đầu Thống (*Cordia dichotoma*) chỉ thể hiện hoạt tính ức chế enzyme chuyển hóa đường ở mức trung bình trong phòng thí nghiệm. Người bệnh không nên ngộ nhận tác dụng này trên người, tuyệt đối không được tự ý bỏ thuốc điều trị tiểu đường để tránh biến chứng nguy hiểm.
Nước sắc cây thiên đầu thống (*Cordia dichotoma*) được dân gian truyền tai giúp dịu họng, giảm ho nhờ lượng chất nhầy tự nhiên. Dù các nghiên cứu ghi nhận đặc tính kháng viêm, giảm đau trên động vật, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả và độ an toàn của loài cây này trong điều trị ho ở người.
Khói thuốc lá chứa các hợp chất hydrocarbon kích thích enzym gan hoạt động quá mức, làm tăng tốc đào thải và làm giảm tác dụng điều trị của nhiều loại thuốc quan trọng như thuốc chống loạn thần, thuốc chống đông, thuốc giãn phế quản và hạ huyết áp.
Chiết xuất từ rễ cây thiến thảo cho thấy tiềm năng ức chế kết tinh canxi oxalat và bảo vệ thận trên mô hình động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, y học hiện nay vẫn chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược này để thay thế điều trị y khoa.
Nhựa và các bộ phận của cây thanh thất chứa độc tố tự nhiên có thể gây viêm da tiếp xúc cấp tính với biểu hiện sẫm màu da, phồng rộp và bong tróc, song chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp ghi nhận rủi ro viêm cơ tim. Nhận biết đúng triệu chứng giúp điều trị bảo tồn hiệu quả và tránh phẫu thuật không cần thiết.
Chiết xuất flavonoid từ cây thiên đầu thống bước đầu cho thấy khả năng hạ nồng độ đường huyết rõ rệt trên chuột mắc đái tháo đường thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại mới dừng ở mô hình động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể dùng thay thế thuốc điều trị.
Chiết xuất lôi công đằng chứng minh khả năng hạ protein niệu và hỗ trợ thuyên giảm bệnh thận IgA thông qua cơ chế ức chế viêm và điều hòa miễn dịch. Tuy nhiên, do dược liệu mang độc tính sinh sản và gan đáng kể cùng giới hạn dữ liệu lâm sàng, người bệnh tuyệt đối không tự ý sử dụng.
Uống thiên trúc hoàng cùng lúc với thuốc khác có thể làm giảm hấp thu dược chất và khoáng chất do thành phần chính là silica có tính hấp phụ mạnh. Để đảm bảo hiệu quả điều trị và tránh tương tác bất lợi, người bệnh cần uống cách nhau ít nhất 2 giờ và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy lôi công đằng có khả năng giảm viêm, sưng đau khớp tương đương một số thuốc Tây y điều trị viêm khớp dạng thấp. Tuy nhiên, do dược liệu chứa độc tính tự nhiên cao, khoảng an toàn hẹp và dễ gây tổn thương gan, thận và sinh sản, người bệnh tuyệt đối không được tự ý sử dụng.
