Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.838 bài, trang 32 trên 242
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy vỏ rễ dâu tằm (tang bạch bì) chứa nhiều flavonoid và phenolic giúp ức chế enzym tiêu hóa đường và tăng nhạy cảm insulin trên động vật. Tuy nhiên, do chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Rễ cây tam lăng thường được truyền tai về khả năng dập tắt phản ứng viêm, nhưng các bằng chứng ức chế chất trung gian gây viêm hiện nay mới dừng lại ở mô hình tế bào và động vật. Chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người khẳng định hiệu quả điều trị, người bệnh cần tham vấn bác sĩ trước khi sử dụng.
Tai tượng úc được dân gian truyền tai nhau như một bài thuốc chữa dứt điểm bệnh trĩ, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận tiềm năng kháng viêm, bảo vệ niêm mạc trên mô hình thí nghiệm. Dược liệu này hoàn toàn không thể làm teo búi trĩ hay thay thế các phác đồ điều trị y khoa chính thống.
Lời đồn dân gian cho rằng tam lăng có thể làm tiêu u xơ và u nang, nhưng y học hiện đại hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận điều này. Các bằng chứng thực nghiệm mới chỉ dừng lại ở mức khảo sát hoạt tính sinh học trên tế bào và động vật.
Các hoạt chất nhóm xanthone như cowanin, cowanol chiết xuất từ vỏ, quả và hoa cây tai chua ghi nhận khả năng ức chế một số vi khuẩn trong ống nghiệm. Dù vậy, các bằng chứng này mới dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng và không thể thay thế thuốc kháng sinh điều trị nhiễm trùng.
Cả rễ và lá cây tai mèo đều có tác dụng hạ đường huyết nhưng theo hai cơ chế khác nhau trên thực nghiệm: dịch chiết rễ giúp ổn định đường huyết và chống oxy hóa khi phối hợp dược liệu, trong khi chất nhầy ở lá làm chậm hấp thu glucose nhưng lại cản trở hấp thu thuốc điều trị Metformin.
Nhiều lời đồn thổi cho rằng tam thất bắc có thể làm tiêu khối u và chữa khỏi ung thư. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định các hoạt chất trong tam thất mới chỉ dừng lại ở mức thử nghiệm tiêu diệt tế bào ác tính trong ống nghiệm hoặc nghiên cứu tiền lâm sàng, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh khả năng làm tiêu u hay điều trị ung thư trên cơ thể người.
Tam thất bắc từ lâu được xem là vị thuốc quý cho tuần hoàn máu. Các nghiên cứu hiện đại ghi nhận dược liệu này chứa nhiều saponin giúp ức chế kết tập tiểu cầu, giảm viêm mạch máu và hạn chế hình thành mảng xơ vữa, mang lại tiềm năng hỗ trợ phòng ngừa biến cố tim mạch khi phối hợp điều trị.
Nghiên cứu cho thấy sữa ong chúa có thể hỗ trợ cải thiện đường huyết lúc đói và HbA1c trong một số thử nghiệm nhỏ, nhưng kết quả giữa các nghiên cứu vẫn còn mâu thuẫn. Chất lượng bằng chứng hiện tại ở mức thấp, người bệnh đái tháo đường type 2 không nên dùng thay thế thuốc điều trị.
Cây tai mèo (*Abroma augusta*) ghi nhận khả năng hạ đường huyết và cải thiện biến chứng tim thận rõ rệt trong các nghiên cứu trên động vật. Tuy nhiên, do chưa có thử nghiệm lâm sàng đầy đủ trên người, người bệnh tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Không có bất kỳ bằng chứng khoa học nào cho thấy sừng tê giác có khả năng ức chế hoặc chữa khỏi tế bào ung thư. Đa số sản phẩm trên thị trường là hàng giả làm từ sừng trâu, việc tin vào lời đồn này chỉ khiến người bệnh bỏ lỡ cơ hội vàng điều trị y khoa.
Chiết xuất tai tượng đuôi chồn và các loài cùng chi bước đầu ghi nhận khả năng ức chế nấm sợi và nấm men *Candida* trong ống nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn chưa được xác lập, người bệnh không nên tự ý dùng lá tươi điều trị nấm da để tránh nguy cơ kích ứng, nhiễm trùng.
Cây tai mèo thường được truyền tai trong dân gian như bài thuốc trị đau bụng kinh và rong kinh, nhưng các bằng chứng khoa học tiền lâm sàng hiện tại chưa ghi nhận tác dụng điều hòa co bóp tử cung của loài cây này. Người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược chưa kiểm chứng để thay thế chẩn đoán y khoa.
Cây tai chuột không có khả năng làm tan sỏi thận như lời đồn thổi dân gian. Các nghiên cứu hiện tại chỉ ghi nhận một số thảo dược có tác dụng lợi tiểu nhẹ trên mô hình thực nghiệm động vật. Người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược thay thế các phương pháp điều trị y khoa.
Ăn hạt sử quân tử rồi uống ngay nước chè nóng là thói quen nhiều người mắc phải, nhưng điều này dễ gây đầy bụng, giảm hiệu quả và tăng nguy cơ tiêu chảy. Nguyên nhân chính bắt nguồn từ tương tác giữa hợp chất tanin dồi dào trong chè với các thành phần hoạt chất tự nhiên.
Nghiên cứu cho thấy các liệu pháp điều hòa vi sinh đường ruột như men vi sinh hỗ trợ cải thiện triệu chứng và giảm viêm ở bệnh viêm đại tràng. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên sữa chua thương mại còn hạn chế, phần lớn dữ liệu đến từ chủng lợi khuẩn phân lập từ sữa chua hoặc nghiên cứu tiền lâm sàng.
Tinh dầu sả Sri Lanka thể hiện khả năng ức chế và phá hủy màng sinh học của nấm men *Candida* rất mạnh mẽ trong các thử nghiệm ống nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn chưa được xác lập, người bệnh không nên tự ý dùng bôi da thay thế thuốc điều trị nấm.
Nhiều lời truyền miệng coi sến mật như "thần dược" chữa khỏi khối u, nhưng khoa học hiện chỉ mới ghi nhận hoạt tính gây độc tế bào trong ống nghiệm trên loài này và các loài cùng chi. Độc tính trên đĩa nghiệm cách rất xa thuốc chữa bệnh, người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ điều trị y khoa.
Lá sắn thuyền cho thấy tiềm năng hạ đường huyết thông qua cơ chế ức chế enzym alpha-glucosidase và giảm hấp thu đường tại ruột. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và động vật, người bệnh tuyệt đối không được tự ý bỏ thuốc điều trị.
Sơn đậu căn có thể gây tương tác nguy hiểm với thuốc Tây thông qua việc làm biến đổi hoạt tính của hệ men gan Cytochrome P450. Tùy thuộc vào phân họ enzyme bị ức chế hoặc cảm ứng, việc phối hợp này dễ dẫn đến mất hiệu quả điều trị của thuốc mạn tính hoặc tích tụ độc tính gây hại cho cơ thể.
