Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 36 trên 242
Các nghiên cứu thực nghiệm trên động vật ghi nhận sâm Việt Nam và hoạt chất majonoside-R2 giúp giảm tổn thương dạ dày và phục hồi rối loạn giấc ngủ do stress tâm lý. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có đủ dữ liệu thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người dùng không nên xem đây là phương thuốc thay thế điều trị y khoa.
Sài hồ bắc và sài hồ nam là hai loài thực vật thuộc hai họ hoàn toàn khác biệt, sở hữu hệ hoạt chất hóa sinh riêng rẽ. Việc nhầm lẫn giữa chi *Bupleurum* giàu saikosaponin và chi *Pluchea* họ Cúc có thể làm suy giảm nghiêm trọng hiệu quả điều trị của bài thuốc.
Nhiều phụ huynh tin rằng sá sùng là "thần dược" giúp trẻ hết còi xương, nhưng khoa học chưa từng chứng minh điều này. Lượng canxi vượt trội trong sá sùng chưa có căn cứ xác thực, trong khi nguồn protein phức tạp của loài hải sản này tiềm ẩn rủi ro dị ứng lớn cho hệ tiêu hóa non nớt của trẻ.
Tin đồn ăn quả su su làm tan sỏi thận không có bằng chứng khoa học xác thực từ các nghiên cứu hiện tại. Dữ liệu y khoa chỉ ra sỏi tiết niệu có cấu trúc phức tạp và cần phác đồ điều trị chuyên biệt; su su chỉ là thực phẩm thông thường, không thể thay thế thuốc hay can thiệp y tế.
Wedelolactone trong sài đất cho thấy khả năng kháng viêm rõ rệt trên mô hình tế bào và động vật nhờ ức chế các con đường tín hiệu IL-6/STAT3 hay NLRP3. Tuy nhiên, các nhà khoa học chưa thực hiện thử nghiệm lâm sàng lớn trên người, do đó người dân không nên tự ý dùng thảo dược thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cây sàn xạt để chữa đái tháo đường, nhưng khoa học hiện chỉ ghi nhận tác dụng hạ đường huyết trên mô hình chuột và thử nghiệm tế bào. Người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng thảo dược.
Sài hồ là vị thuốc cổ truyền quen thuộc, chứa nhiều hoạt chất giúp giảm viêm thần kinh và điều hòa cảm xúc trong các mô hình thí nghiệm. Dù vậy, dữ liệu lâm sàng chất lượng cao trên người vẫn còn rất khiêm tốn. Người bệnh lo âu không nên tự ý dùng sài hồ thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Lời đồn ăn quả sung có thể làm tan sỏi thận hay sỏi mật là quan niệm dân gian sai lầm và chưa từng được y học hiện đại chứng minh. Các nghiên cứu mới chỉ ghi nhận tiềm năng tiền lâm sàng của dịch chiết vỏ cây sung trên chuột, người bệnh không nên bỏ lỡ việc điều trị y tế chuyên khoa.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sài hồ nam (cây lức) giúp bảo vệ và giải độc gan. Thực tế, chi thực vật này chứa các chất chống oxy hóa tiềm năng, nhưng bằng chứng bảo vệ gan trực tiếp trên người còn rất hạn chế và chưa thể thay thế điều trị y khoa.
Nghiên cứu cho thấy hoạt chất flavonoid và alkaloid trong lá sen có khả năng ức chế enzyme tiêu hóa chất béo và hỗ trợ điều hòa lipid máu trên mô hình động vật, không đơn thuần chỉ gây mất nước. Tuy nhiên, hiệu quả này cần thời gian và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Các nghiên cứu thực nghiệm tiền lâm sàng ghi nhận chiết xuất hoa so đũa có khả năng hỗ trợ hạ đường huyết và cải thiện hoạt động enzym chuyển hóa trên chuột cống. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng trên người, do đó người bệnh tuyệt đối không dùng hoa so đũa thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Người mắc bệnh thận mạn giai đoạn nặng không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối quả su su hay loại bỏ hoàn toàn rau củ. Thay vì cắt giảm cực đoan, bệnh nhân cần kiểm soát khẩu phần cá nhân hóa, áp dụng phương pháp sơ chế luộc hoặc ngâm kỹ để giảm bớt khoáng chất kali, đồng thời tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị.
Bông so đũa là món ăn quen thuộc trong bữa cơm của người Việt. Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận dịch chiết so đũa hỗ trợ giảm đường huyết và cải thiện đề kháng insulin trên chuột. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả điều trị đái tháo đường.
Bà bầu có thể ăn hoa so đũa nấu chín với lượng vừa phải nếu nguồn gốc sạch. Chưa có bằng chứng hoa so đũa gây sảy thai, nhưng cây có đặc tính hút kim loại nặng và dịch chiết lá mang dược tính mạnh. Thai phụ cần chế biến chín kỹ, tránh ăn sống và không tự ý dùng lá hay vỏ cây.
Tự ý dùng St. John’s Wort để điều trị trầm cảm nặng không phải là giải pháp an toàn hay hiệu quả. Các thử nghiệm lâm sàng đối chứng nghiêm ngặt cho thấy chiết xuất thảo dược này không đem lại tác dụng vượt trội so với giả dược ở bệnh nhân trầm cảm nặng, đồng thời có thể gây ra nhiều phản ứng bất lợi mới.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc quả sim rừng giúp hạ đường huyết và trị tiểu đường. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học thực nghiệm hiện có chưa từng ghi nhận thử nghiệm trực tiếp trên quả sim rừng (*Rhodamnia trinervia*). Người bệnh tuyệt đối không bỏ thuốc điều trị để dùng sim rừng.
Chiết xuất sen đất chứa các hoạt chất sinh học honokiol và magnolol có tiềm năng điều hòa thụ thể thần kinh GABAA và cannabinoid giúp an thần. Tuy nhiên, các bằng chứng giảm lo âu hiện nay chủ yếu mới dừng lại ở thử nghiệm trên động vật và mô hình tế bào, chưa đủ dữ liệu lâm sàng để khẳng định hiệu quả điều trị trên người.
Các chế phẩm từ lá và quả sim chứa hàm lượng hoạt chất sinh học cùng tannin dồi dào, mang lại nhiều lợi ích chống oxy hóa nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu lạm dụng liều cao. Người đang uống thuốc điều trị qua đường tiêu hóa, người bị táo bón mạn tính cần thận trọng để tránh cản trở hấp thu thuốc và rối loạn tiêu hóa.
Lời đồn quả sim rừng giúp bổ máu và trị suy nhược hoàn toàn không có cơ sở khoa học xác thực. Quả mọng hoang dã này chủ yếu chứa carbohydrate, kali và magiê với lượng chất béo rất thấp, không chứa hàm lượng sắt vượt trội hay hoạt chất đặc hiệu để điều trị thiếu máu.
Nhiều người có thói quen uống nước sắc dược liệu như san trắng để hạ nhiệt khi cảm sốt. Tuy nhiên, việc dùng chung nước sắc thảo mộc với thuốc hạ sốt paracetamol tiềm ẩn nguy cơ tương tác chuyển hóa qua hệ enzyme gan Cytochrome P450, có thể gây quá tải gan hoặc làm giảm hiệu quả điều trị.
