Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
23 bài, trang 1 trên 2
Canh rau ngót hoặc bí đao không thể thay thế thuốc hạ sốt, nhưng là giải pháp bù nước, cung cấp vi chất và điện giải tự nhiên rất tốt. Nhờ giúp giảm độ cô đặc máu và duy trì thể tích dịch tuần hoàn, các món canh này hỗ trợ cơ thể tản nhiệt và phục hồi thể lực hiệu quả.
Đun hạt bí đao lấy nước uống là mẹo dân gian được nhiều người truyền tai nhau để làm tan sỏi thận. Thực tế, các nghiên cứu hiện mới ghi nhận bí đao và hạt của nó có tính lợi tiểu truyền thống, giàu chất chống oxy hóa, giúp giảm đau và bảo vệ thận trên động vật, chứ chưa có bằng chứng làm tan sỏi ở người.
Nước ép bí đao tươi giữ được độ ổn định dưỡng chất và ít đường, nhưng các nghiên cứu cho thấy dịch chiết tươi cần lượng nguyên liệu lớn hơn để đạt cùng mức ức chế oxy hóa so với phương pháp có xử lý. Đặc biệt, hạt và vỏ bí đao mới là nơi chứa nhiều chất chống oxy hóa nhất.
Bí đao là thực phẩm thanh nhiệt, lợi tiểu quen thuộc thường được người bệnh gút sử dụng để hỗ trợ đào thải axit uric. Các nghiên cứu cho thấy chiết xuất từ vỏ bí đao giúp giảm tổng hợp và tăng bài tiết axit uric qua thận trên thực nghiệm, nhưng cần chế biến đúng cách để đạt hiệu quả.
Nấu bí đao cùng vài lát gừng là mẹo dân gian quen thuộc giúp món canh thêm thơm ngon và ngừa lạnh bụng. Dưới góc nhìn dược lý hiện đại, sự kết hợp giữa chất dịch giàu hoạt chất bảo vệ niêm mạc của bí đao và tính cay ấm kích thích tuần hoàn của gừng tạo nên sự cân bằng hoàn hảo cho hệ tiêu hóa.
Người bị huyết áp thấp không nên uống nước bí đao mỗi ngày. Dù bí đao là thực phẩm thanh mát, các bằng chứng khoa học cho thấy chiết xuất của loại quả này có tác dụng giãn mạch và làm giảm huyết áp, dễ khiến người huyết áp thấp bị choáng váng, hoa mắt và mệt mỏi.
Bí đao chứa các hợp chất giúp làm chậm hấp thu tinh bột, chống đường hóa và hỗ trợ giảm nhẹ đường huyết, huyết áp ở người tiểu đường tuýp 2. Tuy nhiên, thực phẩm này chỉ đóng vai trò hỗ trợ trong bữa ăn hàng ngày, không thể thay thế thuốc điều trị đặc hiệu.
Nước bí đao tự nấu giữ trọn vị thanh mát tự nhiên và hầu như không chứa đường tự do gây hại. Ngược lại, trà bí đao đóng lon công nghiệp thường được thêm lượng lớn si-rô đường, làm mất đi đặc tính bổ dưỡng, đồng thời làm tăng rõ rệt nguy cơ béo phì, gan nhiễm mỡ và rối loạn chuyển hóa.
Phụ nữ mang thai 3 tháng đầu hoàn toàn có thể ăn bí đao nhờ giá trị thanh nhiệt và dưỡng chất dồi dào, nhưng cần dùng điều độ và nấu chín kỹ. Do đặc tính mát cùng hàm lượng nước cao, việc lạm dụng có thể gây lạnh bụng, rối loạn tiêu hóa và mất cân bằng điện giải trong thai kỳ.
Nước trà bí đao phơi khô chứa các hợp chất thực vật và chất chống oxy hóa hỗ trợ cải thiện chuyển hóa lipid, nhưng không thể "đánh tan mỡ máu" như lời đồn. Người bệnh không nên tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng trà bí đao nhằm tránh các biến chứng tim mạch nguy hiểm.
Uống nước ép bí đao sống không gây hại hay phá hủy niêm mạc dạ dày theo các bằng chứng khoa học thực nghiệm, nhưng việc dùng quá nhiều lúc bụng đói có thể kích thích ruột, gây đầy bụng và tiêu chảy ở người nhạy cảm.
Ăn canh bí đao vào bữa tối muộn dễ gây trướng bụng, khó tiêu do lượng nước dồi dào làm căng dạ dày giữa thời điểm nhu động tiêu hóa tự nhiên chậm lại theo nhịp sinh học ban đêm, chứ không phải do độc tính của thực phẩm.
Nước nấu từ vỏ bí đao không chỉ là kinh nghiệm dân gian mà đã được y học hiện đại chứng minh có cơ sở nhờ chứa nhiều flavonoid, rutin và chất chống oxy hóa giúp thúc đẩy bài niệu, hỗ trợ chức năng thận và giảm tích dịch ngoại bào.
Bí đao (Benincasa hispida) là cây thuốc và thực phẩm có hoạt tính kháng oxy hóa, hạ đường huyết, hạ lipid, và ức chỉnh tăng trưởng tế bào unig thư vú âm tích trên nghiên cứu tế bào, nhưng chưa có bằng chứng rõ ràng ở người.
Bí đao (Benincasa hispida) có hoạt tính kháng oxy hóa, ức chế tăng trưởng tế bào unc-35 (theo nghiên cứu trên tế bào), và ảnh hưởng đến đường huyết, nhưng công dụng chữa bệnh cụ thể chưa được chứng minh rõ ràng ở người.
Bí đao chứa hợp chất kháng oxy hóa, ức chỉnh tăng trưởng tế bào ung thư, ảnh hưởng đường huyết, nhưng chưa có khuyến cáo liều dùng cho người. Nghiên cứu động vật an toàn tới 5000 mg/kg, chiết xuất Soxhlet 50g bột hạt/250mL nước 6–7h, nhưng cách bảo quản chưa rõ.
Bí đao nên dùng thận trọng ở người tiểu đường, người dùng thuốc miễn dịch, phụ nữ mang thai, cho con bú, trẻ em và người đang điều trị unNG. Chưa có bằng chứng lâm sàng đủ mạnh cho khuyến cáo điều trị.
Bí đao có thành phần chất có hoạt tính kháng oxy hóa, ức chế tăng trưởng tế bào, nhưng tác dụng phụ cụ thể chưa chứng minh rõ ràng ở người. Nên dùng như thực phẩm, tránh dùng dưỡng đề hoặc chiết xuất khi chưa có hướng dẫn liều an toàn.
Bí đao có hoạt tính kháng oxy hóa, chống viêm và ảnh hưởng đường huyết ở một số nghiên cứu tế bào và động vật, nhưng chưa có bằng chứng rõ ràng ở người về công dụng điều trị bệnh. Nên dùng làm thực phẩm, không dùng thay thế thuốc khi chưa tham khảo bác sĩ.
Bí đao chứa hợp chất kháng oxy hóa, ức chế tăng trưởng tế bào ung thư tế bào, ảnh hưởng đường huyết, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng rõ ràng ở người. Nên tham khảo bác sĩ trước khi dùng điều trị bệnh.
