Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
10 bài
Thanh tùng châu Âu là nguồn nguyên liệu quý giúp y học hiện đại chiết xuất và bán tổng hợp nên hai loại thuốc hóa trị ung thư nổi tiếng là paclitaxel và docetaxel. Tuy nhiên, quá trình biến lá cây thành thuốc đòi hỏi công nghệ phân lập phức tạp tại nhà máy dược phẩm, trong khi việc tự ý sắc uống cây tự nhiên lại có nguy cơ gây ngộ độc tử vong.
Thanh tùng châu Âu là cây cảnh phổ biến nhưng chứa độc tố cực mạnh ở lá, vỏ và hạt, có thể gây ngừng tim và tử vong chỉ sau vài giờ nuốt phải. Do chưa có thuốc giải độc đặc hiệu, việc nhận biết sớm dấu hiệu đau bụng, nôn mửa, nhịp tim chậm để cấp cứu kịp thời là yếu tố quyết định mạng sống.
Thanh tùng Thái Bình Dương từng là nguồn cung cấp trực tiếp hoạt chất chống ung thư taxol từ vỏ cây nhưng việc thu hoạch khiến cây bị chết. Trong khi đó, thanh tùng châu Âu cho phép chiết xuất tiền chất 10-deacetylbaccatin III từ lá kim để bán tổng hợp ra taxol, tạo nguồn nguyên liệu tái tạo bền vững cho ngành dược.
Lớp thịt quả màu đỏ mọng của cây thanh tùng châu Âu không chứa độc tố gây hại cho tim và có thể ăn được. Tuy nhiên, phần hạt cứng nằm ngay bên trong lớp thịt này cùng với lá và vỏ cây lại chứa kịch độc taxine, có thể gây rối loạn nhịp tim nặng và dẫn đến tử vong nếu nuốt phải.
Nhiều người đồn tai nhau rằng uống trà lá thanh tùng khô giúp dứt điểm đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học khẳng định lá thanh tùng châu Âu chứa độc tố cực mạnh gây loạn nhịp tim, hoại tử gan và có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng mà không hề có tác dụng chữa viêm khớp.
Chiết xuất thanh tùng châu Âu thể hiện hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm trong phòng thí nghiệm, nhưng toàn bộ cây chứa độc tố chết người. Rào cản độc chất tim mạch và gan khiến loài cây này không thể dùng làm thảo dược tự nhiên để trị bệnh nhiễm trùng tại nhà.
Lá cây thanh tùng châu Âu chứa độc tố taxine có cơ chế khóa kênh canxi và natri tương tự thuốc điều trị tim mạch nhưng mạnh hơn nhiều. Nếu người đang uống thuốc chẹn kênh canxi tiếp nhận thêm độc tố này, tác động cộng gộp sẽ làm tê liệt hệ dẫn truyền điện tim, gây tụt huyết áp, loạn nhịp thất ác tính và tử vong.
Uống nước sắc lá thanh tùng châu Âu có thể gây ngừng tim đột ngột do chứa hỗn hợp alkaloid taxine cực độc. Hoạt chất này ức chế trực tiếp các kênh natri và canxi của cơ tim, làm tê liệt hệ thống dẫn truyền, gây rối loạn nhịp thất trơ, hạ huyết áp sâu và dẫn đến tử vong nhanh chóng.
Nuốt phải hạt thanh tùng châu Âu (*Taxus baccata*) có thể gây ngộ độc tim mạch cấp tính đe dọa tính mạng do chứa ancaloit taxine. Trước khi đến viện, người sơ cứu tuyệt đối không gây nôn, giữ nạn nhân nằm yên nghỉ ngơi, thu thập mẫu cây và khẩn cấp đưa đến cơ sở y tế gần nhất.
Thanh tùng châu Âu chứa các hoạt chất chống ung thư giá trị, nhưng tự ý sử dụng cành lá của loài cây này theo bài thuốc dân gian có thể dẫn đến loạn nhịp tim ác tính, suy đa tạng và tử vong nhanh chóng do chứa nhiều độc chất cực mạnh mà không có thuốc giải.
