16865 bài viết
Cao lá thường xuân là thảo dược phổ biến giúp giảm ho và long đờm nhờ hoạt tính chống co thắt phế quản và chống viêm. Các nghiên cứu lâm sàng ghi nhận hiệu quả cải thiện chức năng hô hấp trên hàng chục nghìn bệnh nhân, nhưng người dùng cần thận trọng nguy cơ kích ứng dạ dày và tương tác thuốc chuyển hóa qua gan.
Dây khai từ lâu được truyền miệng là vị thuốc quý giúp tán sỏi thận nhờ tác dụng lợi tiểu mạnh mẽ. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học thực tế hiện nay chỉ dừng lại ở nghiên cứu phân lập hóa thực vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người bệnh chứng minh khả năng làm tan sỏi của loại cây này.
Nhiều thai phụ tìm đến dây săng máu với mong muốn cải thiện chứng "não cá vàng", nhưng đây là quan niệm sai lầm và nguy hiểm. Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy dược liệu này có hoạt tính kháng sinh sản và gây độc tính trên gan, hoàn toàn chưa có thử nghiệm an toàn trên phụ nữ mang thai.
Các hoạt chất chiết xuất từ dây quai bị đã ghi nhận khả năng hạ thân nhiệt trên mô hình chuột thí nghiệm, nhưng thảo dược này chưa có nghiên cứu lâm sàng chứng minh hiệu quả trên người. Việc tự ý dùng dây quai bị chữa sốt virus tiềm ẩn nhiều rủi ro và làm lỡ thời gian điều trị y khoa chuẩn.
Nhiều người thường dùng dây khai và các dây leo họ Rubiaceae trị đau khớp theo kinh nghiệm dân gian. Tuy nhiên, hai nhóm cây này khác biệt lớn về thành phần hóa thực vật; trong khi họ Rubiaceae giàu anthraquinone và terpenoid, dữ liệu về dây khai còn thiếu hụt, đòi hỏi phải thận trọng.
Nhiều lời đồn cho rằng dây săng máu giúp giải tỏa căng thẳng và an thần thần tốc. Thực tế, các nghiên cứu dược lý hiện đại ghi nhận chiết xuất dầu hạt thảo dược này có tác dụng giảm lo âu, hạ stress trên mô hình chuột thí nghiệm, nhưng vẫn hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng đầy đủ để chứng minh hiệu quả và an toàn trên cơ thể người.
Dù dây nôi (*Cissus adnata*) được dân gian truyền tai nhau về công dụng trị đau khớp, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật và trong ống nghiệm. Chưa có nghiên cứu lâm sàng nào trên người chứng minh hiệu quả chữa khớp của loài cây này.
Dây săng máu chứa nhiều hoạt chất tác động mạnh lên hệ thần kinh và làm thay đổi nồng độ các chất dẫn truyền như serotonin hay acetylcholine. Việc tự ý phối hợp dược liệu này với thuốc an thần, thuốc ngủ hoặc thuốc chống trầm cảm nhóm SSRI có thể dẫn đến nguy cơ tương tác dược lý, gây ức chế thần kinh quá mức và đe dọa sức khỏe.
Dây nôi và hồ đằng bốn cạnh là hai loài thực vật khác nhau thuộc chi *Cissus*, không thể dùng thay thế cho nhau. Trong khi hồ đằng bốn cạnh đã được khoa học ghi nhận khả năng kháng viêm và hỗ trợ xương khớp, dữ liệu về dây nôi còn rất hạn chế, nếu nhầm lẫn dễ dẫn đến sai lệch liều dùng.
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên dùng nước sắc dây quai bị do chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh tính an toàn đối với thai kỳ. Hoạt chất chưa rõ nguồn gốc từ loại cây này có thể qua nhau thai gây độc, kích thích tử cung hoặc dẫn đến các biến chứng sản khoa khó lường.
Trà lá dâu tằm được nhiều người truyền tai như thức uống thanh nhiệt, nhưng dữ liệu an toàn trên thai kỳ hiện vẫn còn thiếu hụt nghiêm trọng. Chưa có thử nghiệm độc tính sinh sản trên người, vì vậy phụ nữ mang thai không nên tự ý sử dụng để tránh những nguy cơ khó lường cho mẹ và thai nhi.
Hạt săng máu được đồn thổi là vị thuốc bổ não, nhưng dược tính mạnh của loại hạt này tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe. Phụ nữ mang thai, người chuẩn bị phẫu thuật, người mắc bệnh dạ dày và nam giới trong độ tuổi sinh sản cần hết sức thận trọng để tránh ngộ độc và biến chứng nguy hiểm.