Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.166 bài, trang 1313 trên 1.459
Bệnh tiểu đường tuýp 2 thúc đẩy nhanh tốc độ xơ hóa gan thông qua tình trạng kháng insulin và nồng độ đường huyết biến thiên liên tục. Lượng đường dư thừa kích hoạt phản ứng viêm và hoại tử tế bào gan, biến gan nhiễm mỡ đơn thuần thành mô sẹo xơ hóa tiến triển và làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch.
Ăn chua từ chanh hay giấm không làm tăng lắng đọng tinh thể urat như nhiều người lầm tưởng, bởi vị chua không đồng nghĩa với toan hóa máu hay nước tiểu. Dù axit citric trong chanh có tiềm năng hỗ trợ tiết niệu, khả năng kiềm hóa nước tiểu của nó lại rất hạn chế, đòi hỏi người bệnh phải áp dụng đúng cách và duy trì lối sống cân bằng.
Nhiều người thể trạng gầy, ăn uống đạm bạc vẫn bị tăng axit uric máu do phần lớn axit uric được sản sinh từ quá trình phân hủy tế bào nội sinh và tổng hợp purine tự nhiên trong cơ thể. Yếu tố đột biến gen di truyền cùng khiếm khuyết ở các kênh đào thải urat tại thận mới là nguyên nhân cốt lõi gây bệnh.
Thiếu ngủ và thức khuya kéo dài làm xáo trộn nhịp sinh học, cản trở quá trình xử lý chất béo ban đêm và làm tăng nguy cơ rối loạn mỡ máu. Việc duy trì thời gian ngủ ổn định khoảng 7 giờ mỗi ngày và hạn chế ăn đêm giúp bảo vệ hệ tim mạch hiệu quả.
Sau tuổi mãn kinh, sự sụt giảm hormone estrogen khiến cơ thể phụ nữ mất đi "lá chắn" điều hòa chất béo, làm mỡ dồn về vùng bụng và tích tụ tại gan. Cùng với sự suy giảm khả năng tự tổng hợp dưỡng chất choline và tình trạng kháng insulin, phụ nữ giai đoạn này rất dễ mắc gan nhiễm mỡ dù không uống rượu bia.
Khi cơn gout cấp bùng phát khiến khớp sưng nóng, đỏ và đau đớn dữ dội, người bệnh nên ưu tiên chườm lạnh thay vì chườm nóng. Nghiên cứu khoa học cho thấy chườm lạnh giúp cắt giảm đến 68% mức độ đau và giảm sưng viêm nhanh chóng, trong khi chườm nóng có thể làm bùng phát cơn đau nặng hơn.
Ăn cải xoong giúp hỗ trợ hạ huyết áp tự nhiên nhờ hàm lượng nitrate vô cơ dồi dào. Qua quá trình chuyển hóa tại khoang miệng và mạch máu, hợp chất này tạo ra oxit nitric giúp giãn nở thành mạch và giảm sức cản tuần hoàn, mang lại lợi ích hỗ trợ tích cực cho hệ tim mạch.
Dầu hạt cải giàu axit oleic có thể hỗ trợ giảm mức độ tích tụ mỡ trong gan khi dùng thay thế chất béo xấu, nhưng chưa có bằng chứng khẳng định dầu này giúp hạ men gan trực tiếp. Hiệu quả cải thiện gan nhiễm mỡ đòi hỏi phải kiểm soát calo, hạn chế tinh bột đường và duy trì vận động thể chất thường xuyên.
Người có tiền sử sỏi thận không cần kiêng tuyệt đối cải ngọt. Oxalate từ bữa ăn chỉ đóng góp một phần vào nguy cơ tạo sỏi; việc ăn đủ canxi, uống nhiều nước và chế biến đúng cách giúp hạn chế tối đa nguy cơ lắng đọng sỏi canxi oxalat đường tiết niệu.
Nhịn ăn gián đoạn sai cách hoặc nhịn đói quá mức có thể khiến cơ thể sản sinh nhiều thể ceton, làm giảm đào thải axit uric qua thận và bùng phát cơn đau gout cấp tính. Thay vì nhịn đói cực đoan, người bệnh nên giảm calo vừa phải kết hợp dinh dưỡng cân bằng để giảm cân an toàn.
Cúc chỉ thiên thường được dân gian nấu nước uống để giảm đau nhức xương khớp. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy dược liệu này có khả năng ức chế một số chất trung gian gây viêm như IL-6, PGE2 và giảm sưng khớp trên động vật, nhưng người bệnh cần hiểu rõ giới hạn và cách dùng an toàn.
Trên phiếu đo FibroScan, chỉ số CAP (dB/m) phản ánh lượng mỡ tích tụ trong gan, còn độ cứng mô gan LSM (kPa) cảnh báo mức độ xơ hóa. Nghiên cứu cho thấy gan nhiễm mỡ bắt đầu khi CAP vượt ngưỡng 222-256 dB/m và dấu hiệu chuyển sang xơ hóa đáng kể xuất hiện khi độ cứng gan chạm mốc 7,1-8,1 kPa.
Uống nước ép cải ngọt sống giúp giữ trọn enzyme tự nhiên nhưng lại giải phóng nhanh các hoạt chất có vị cay hăng ngay tại đường tiêu hóa trên. Ở người có cơ địa nhạy cảm hoặc người lớn tuổi, thói quen này dễ gây đầy bụng, khó tiêu hơn nhiều so với việc ăn rau đã nấu chín.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước lá tía tô để dập tắt cơn gout cấp, dựa trên thông tin loại lá này ức chế enzyme sản sinh axit uric. Tuy nhiên, các nghiên cứu dược lý hiện đại cho thấy tía tô không thể cắt cơn đau khớp cấp tính và người bệnh tuyệt đối không nên bỏ thuốc điều trị.
Cải ngọt và các loại rau họ Cải chứa tiền chất tạo ra sulforaphane cùng nhóm hợp chất isothiocyanate khi được cắt nhỏ hoặc nhai kỹ. Các hoạt chất này giúp bật công tắc kích hoạt hệ thống enzyme giải độc pha II tại gan, hỗ trợ trung hòa độc tố và bảo vệ tế bào trước các gốc tự do.
Nhiều người mắc gan nhiễm mỡ thường đun nước cà gai leo uống hàng ngày với kỳ vọng làm sạch mỡ trong gan. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học hiện tại chủ yếu ghi nhận khả năng chống oxy hóa, giảm viêm và bảo vệ tế bào gan trước độc chất của các loài cùng chi Cà trên động vật, chưa thể thay thế phác đồ điều trị chuẩn.
Cơn đau gout cấp thường bùng phát vào ban đêm và sáng sớm do nhiệt độ cơ thể hạ thấp tạo điều kiện cho tinh thể muối urat lắng đọng, kết hợp cùng sự sụt giảm nồng độ hormone chống viêm cortisol và dao động nồng độ axit uric theo đồng hồ sinh học.
Omega-3 sở hữu tiềm năng kháng viêm mạnh mẽ trong phòng thí nghiệm, nhưng viên dầu cá bổ sung chưa chứng minh được hiệu quả ngăn chặn cơn gout bùng phát trên lâm sàng. Bệnh nhân gout có thể hưởng lợi từ cá béo nếu kiểm soát tốt purine, song tuyệt đối không dùng dầu cá thay thế thuốc điều trị của bác sĩ.
Tăng axit uric máu khi chưa đau khớp không cần dùng thuốc nhưng rất cần điều chỉnh chế độ ăn uống. Việc hạn chế rượu bia, giảm purin, tránh thừa đường fructose và uống đủ nước giúp hạ axit uric an toàn, phòng ngừa hiệu quả cơn gút cấp cùng các biến chứng tim mạch và chuyển hóa.
Nhiều người lo ngại vị béo ngậy của hạt óc chó, hạnh nhân sẽ gây tăng cân và tích tụ mỡ gan. Thực tế, các nghiên cứu cho thấy chất béo không bão hòa và polyphenol trong các loại hạt cây giúp giảm mỡ máu, cải thiện gan nhiễm mỡ không do rượu và giảm nguy cơ tiểu đường nếu ăn đúng lượng.
