Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.236 bài, trang 1312 trên 1.462
Thói quen nhịn tiểu kéo dài làm dòng nước tiểu bị ứ trệ, kéo dài thời gian lưu đọng các tinh thể khoáng chất trong hệ tiết niệu. Đây chính là điều kiện then chốt thúc đẩy các mầm tinh thể kết tụ, phát triển kích thước và biến thành sỏi thận nguy hiểm.
Nhiều người lo ngại chất kích thích trong cà phê sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng tăng axit uric máu. Tuy nhiên, các nghiên cứu quy mô lớn cho thấy uống cà phê điều độ thực chất giúp tăng đào thải urate qua thận và giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh gout ở cả hai giới.
Các nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn khẳng định uống cà phê mỗi ngày giúp giảm 10% đến hơn 30% nguy cơ mắc sỏi thận mới ở người bình thường. Tác dụng này đến từ cơ chế lợi tiểu, làm giảm độ bão hòa tinh thể khoáng chất của caffeine và các chất chống oxy hóa tự nhiên.
Cần núi thường được truyền tai giúp lợi tiểu nhẹ và giảm sưng chân mà không gây mất khoáng chất. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa cho thấy phù nề liên quan mật thiết đến cơ chế giữ muối nước phức tạp của tim, gan, thận và phổi. Người bị phù chân cần hiểu rõ nguyên nhân trước khi tự ý dùng thảo dược.
Người mắc đồng thời bệnh gout và tiểu đường không nên kiêng đạm cực đoan rồi ăn bù cơm trắng, vì tinh bột tinh chế làm tăng kháng insulin và đẩy axit uric máu lên cao. Giải pháp an toàn là ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt có chỉ số đường huyết thấp theo chế độ ăn Địa Trung Hải hoặc DASH, kết hợp kiểm soát cân nặng.
Nước ép nam việt quất có thể hỗ trợ ức chế sỏi brushite nhờ làm giảm pH nước tiểu, nhưng lại làm tăng lượng canxi và oxalat bài tiết, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành sỏi canxi oxalat và sỏi axit uric. Người có tiền sử sỏi thận cần thận trọng khi sử dụng.
Chế độ ăn DASH giàu rau xanh, trái cây, sữa ít béo và hạn chế muối natri giúp kiềm hóa nước tiểu, tăng tiết citrate và giảm bão hòa canxi oxalate. Đây là giải pháp dinh dưỡng toàn diện hỗ trợ giảm đáng kể nguy cơ hình thành và tái phát sỏi thận.
Cần tây chứa hợp chất apigenin có khả năng đi qua hàng rào máu não và gắn vào thụ thể GABA, giúp làm dịu thần kinh và giảm lo âu tự nhiên. Tuy nhiên, thực phẩm này chỉ hỗ trợ thư giãn nhẹ trên thực nghiệm và không thể thay thế thuốc điều trị mất ngủ mạn tính ở người.
Các loại hạt dinh dưỡng, đặc biệt là hạnh nhân, chứa lượng oxalat cao có thể làm tăng oxalat niệu và thúc đẩy tái phát sỏi canxi oxalat. Người từng bị sỏi thận cần thận trọng về khẩu phần, bổ sung đủ canxi trong bữa ăn để ngăn hấp thu oxalat, và nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
Để ngăn ngừa biến chứng sỏi thận do axit uric, bệnh nhân gút cần kết hợp uống đủ lượng nước dồi dào, điều chỉnh chế độ ăn giảm các yếu tố thúc đẩy hội chứng chuyển hóa và kiềm hóa nước tiểu để duy trì độ pH tối ưu trong khoảng 6,0 đến 6,5, giúp axit uric dễ hòa tan và tránh kết tinh thành sỏi.
Người đang dùng thuốc huyết áp hoặc thuốc chống đông máu không nên tự ý uống nước ép cần tây đậm đặc hay dùng chiết xuất liều cao. Hoạt chất trong cần tây có thể làm tăng nồng độ thuốc hạ áp trong máu, gây tụt huyết áp quá mức và làm tăng nguy cơ xuất huyết do đặc tính chống đông tự nhiên.
Hạt chuối hột rừng chưa được khoa học chứng minh có khả năng làm tan sỏi thận ở người. Các nghiên cứu hiện tại mới ghi nhận khả năng ức chế kết tinh khoáng chất của thân giả chuối trong ống nghiệm cùng tác dụng chống oxy hóa, bảo vệ mô thận của hạt trên mô hình động vật.
Nhiều người sau phẫu thuật cắt dạ dày giảm béo bất ngờ đối mặt với những cơn đau quặn thận do sỏi canxi oxalate hình thành âm thầm. Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ hội chứng kém hấp thu chất béo ở ruột non, vô tình giải phóng một lượng lớn oxalate tự do để cơ thể hấp thu ồ ạt vào máu rồi đào thải qua thận.
Giấm táo hoàn toàn không có khả năng làm tan những viên sỏi thận đã hình thành. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học xác nhận axit axetic trong giấm giúp tăng bài tiết citrat và giảm canxi qua nước tiểu, từ đó hỗ trợ ngăn ngừa hình thành và tái phát sỏi canxi oxalat hiệu quả.
Nước ép cần tây thường được ca tụng là "thần dược" thải độc và thanh lọc gan cấp tốc. Tuy nhiên, dưới góc độ y học thực chứng, cơ thể tự đào thải độc tố qua gan và thận; cần tây chỉ chứa các chất chống oxy hóa hỗ trợ bảo vệ tế bào, hoàn toàn không có khả năng "rửa sạch" gan như lời đồn đại.
Uống giấm táo có thể hỗ trợ giảm cholesterol toàn phần và triglyceride, đặc biệt ở người mắc đái tháo đường type 2 khi dùng kiên trì trên 8 tuần. Tuy nhiên, mức giảm này khá khiêm tốn, không thay thế được thuốc điều trị và cần dùng đúng liều lượng kết hợp chế độ ăn lành mạnh.
Ăn cải ngọt mỗi ngày cung cấp nguồn canxi có tỷ lệ hấp thu rất cao (xấp xỉ 50%), vượt trội so với nhiều loại rau khác. Tuy nhiên, do tổng hàm lượng canxi trong mỗi khẩu phần rau không quá lớn, cải ngọt không thể đáp ứng đủ 100% nhu cầu canxi cho người lớn nếu không kết hợp thêm các thực phẩm khác.
Uống từ 150 đến 250 ml nước ép cần tây mỗi ngày là ngưỡng an toàn cho người khỏe mạnh để hấp thu dưỡng chất mà không làm quá tải oxalat và kali lên thận. Lạm dụng thức uống đậm đặc này có thể dẫn đến lắng đọng tinh thể canxi oxalat và tổn thương tế bào ống thận.
Nhiều phụ nữ truyền tai nhau mẹo uống nước sắc cần núi để điều kinh và làm dịu cơn co thắt tử cung mỗi kỳ nguyệt san. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học hiện tại cho thấy cần núi mới được chứng minh khả năng chống viêm ở mức độ tế bào, trong khi việc dùng liều cao có thể ảnh hưởng đến hormone sinh dục.
Dầu hạt cải giàu dưỡng chất tự nhiên nhưng sẽ nhanh chóng bị suy giảm khả năng chống oxy hóa, tụt điểm khói và sinh ra các hợp chất phân hủy độc hại nếu chiên rán ở nhiệt độ cao kéo dài. Hiểu đúng giới hạn chịu nhiệt và số lần tái sử dụng của loại dầu này giúp bà nội trợ bảo vệ sức khỏe cả gia đình.
