Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
29.023 bài, trang 162 trên 1.452
Tang bạch bì (vỏ rễ dâu tằm) là vị thuốc quý trừ ho, lợi tiểu nhưng sở hữu dược tính hạ áp và tính hàn rất mạnh. Nhóm người huyết áp thấp, tiêu chảy kéo dài, phụ nữ có thai và người tỳ vị hư hàn tuyệt đối không nên tự ý dùng để tránh gây tụt huyết áp và tổn thương hệ tiêu hóa.
Thanh tùng châu Âu (*Tanacetum vulgare*) chứa nhiều flavonoid và hoạt chất giúp ức chế phản ứng viêm trong ống nghiệm. Dù vậy, thảo mộc này hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và tiềm ẩn độc tính tế bào, đòi hỏi người bệnh phải hết sức cẩn trọng.
Thanh cao được nhiều người truyền tai sắc uống làm trà giải nhiệt ngày nóng. Dù y học hiện đại ghi nhận chiết xuất thảo dược này có tác dụng hạ sốt, chống viêm và chống dị ứng, việc tự ý dùng như trà uống dài ngày lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ ngộ độc và phản tác dụng.
Thanh thất chứa nhiều hoạt chất sinh học mạnh nhưng chưa có thử nghiệm an toàn trên người. Phụ nữ mang thai, người cho con bú và bệnh nhân suy giảm chức năng gan thận cần tránh dùng để phòng ngừa rủi ro kích thích co bóp tử cung, sảy thai hoặc ngộ độc tế bào nguy hiểm.
Hoa thanh cúc hoàn toàn có thể ăn trực tiếp nhưng bắt buộc phải là hoa thương phẩm đạt chuẩn an toàn thực phẩm. Việc tự ý ăn hoa thanh cúc từ các chậu cây cảnh hay tiệm hoa tươi tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng do dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và hóa chất bảo quản.
Chiết xuất hoa thanh cúc chứa các chuỗi polysaccharide có khả năng chống viêm và ức chế phù nề trong thử nghiệm dược lý. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp chứng minh loài hoa này có thể làm se mô hay bảo vệ mao mạch để giảm bọng mắt thẩm mỹ trên người hiện vẫn chưa được xác lập đầy đủ.
Dầu gội chứa tràm trà 5% được khoa học chứng minh giúp cải thiện 41% mức độ gàu, đồng thời giảm ngứa và giảm nhờn da đầu rõ rệt sau 4 tuần sử dụng. Dù vậy, sản phẩm mang tính hỗ trợ kiểm soát nấm men chứ chưa thể trị sạch gàu triệt để hoặc ngăn ngừa tái phát vĩnh viễn.
Lời đồn dân gian về việc nhựa cây thanh thất trị dứt hen suyễn hoàn toàn sai. Hiện không có bằng chứng lâm sàng chứng minh nhựa thanh thất cắt hay trị dứt cơn hen. Ngược lại, tiếp xúc với các loại nhựa cây và hợp chất hữu cơ dễ gây kích ứng, làm khởi phát co thắt đường thở nặng.
Nhiều người tin rằng thảo mộc tự nhiên hoàn toàn vô hại và có thể dùng thay trà hàng ngày. Tuy nhiên, việc uống trà thanh tùng kéo dài tiềm ẩn nguy cơ tích lũy độc chất như thujone và gây tổn thương tế bào ruột, rối loạn điện giải nếu dùng sai cách.
Tinh dầu tràm trà tự nhiên có thể gây viêm da tiếp xúc dị ứng và quá mẫn toàn thân. Nhận diện sớm 4 dấu hiệu điển hình như ngứa rát dạng chàm, ban đỏ lan tỏa, phản ứng với tinh dầu oxy hóa hay khó thở, kết hợp thử phản ứng da trước khi dùng, sẽ giúp phòng ngừa hiệu quả biến chứng da liễu nguy hiểm.
Thiên danh tinh (Carpesium abrotanoides L.) vốn được dùng trong y học cổ truyền để trị giun sán. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện đại về nhóm hoạt chất sesquiterpene lactone từ cây này mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm (in vitro) và mô hình động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh hiệu quả và an toàn.
Cây thanh ngâm được nhiều người truyền tai nhau làm thuốc trị bệnh, nhưng các đối tượng nhạy cảm như phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú, trẻ nhỏ và người tỳ vị hư hàn cần đặc biệt thận trọng, không nên dùng do thiếu dữ liệu an toàn sinh sản và nguy cơ độc tính tiềm ẩn.
Nhiều người truyền tai nhau cách dùng vỏ cây thanh thất chữa kiết lỵ, nhưng y học cảnh báo bài thuốc thô này chứa nhiều alkaloid và hợp chất có độc tính tế bào cao, dễ gây kích ứng niêm mạc ruột, nôn mửa và ngộ độc nguy hiểm khi tự ý dùng quá liều.
Cây thanh táo thường được truyền miệng để trị bệnh, nhưng hiện chưa có quy định liều an toàn theo dược điển trên người; người dân không tự ý uống kéo dài để tránh quá tải cho gan và cần cảnh giác trước các dấu hiệu bất thường như mệt mỏi, vàng da.
Thanh cao và các loài thuộc chi ngải sở hữu hoạt tính chống oxy hóa đáng chú ý trong phòng thí nghiệm nhờ hàm lượng polyphenol và flavonoid phong phú. Khả năng trung hòa gốc tự do đã được ghi nhận qua nhiều thử nghiệm ống nghiệm và mô hình động vật, nhưng người dùng không nên tự ý lạm dụng thảo dược này thay thế thuốc điều trị.
Tam thất nam thường được dân gian truyền tai dùng để chữa đau bụng kinh, nhưng y học hiện đại khẳng định điều này chưa có cơ sở khoa học. Các nghiên cứu hiện có trên củ tam thất nam mới chỉ dừng ở mức thử nghiệm hóa thực vật trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có bằng chứng kiểm chứng giảm đau hay điều kinh trên cơ thể người.
Sến đỏ (*Shorea roxburghii*) sở hữu các nhóm hợp chất đặc thù như stilbenoid, isocoumarin và triterpene mang hoạt tính sinh học in vitro rõ rệt. Tuy nhiên, sến mủ (*Shorea cochinchinensis*) hiện chưa có nghiên cứu hóa học đối sánh tương đương trong dữ liệu hiện hành, do đó người dùng tuyệt đối không nên đánh đồng hay dùng thay thế hai loài.
Chiết xuất thanh cao (Artemisia annua L.) được chứng minh ức chế mạnh và không thể hồi phục các enzym gan CYP2B6 và CYP3A4. Tự ý phối hợp dược liệu này với thuốc hạ sốt, giảm đau có thể làm chậm đào thải thuốc, tăng nồng độ dược chất trong máu và tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc gan nghiêm trọng.
Thanh long chứa nhiều chất chống oxy hóa nhưng cũng có kali, loại khoáng chất cần kiểm soát ở bệnh nhân suy thận. Do chưa có số liệu chuẩn xác về hàm lượng kali trên 100g ruột quả, người bệnh thận mạn không bắt buộc kiêng hoàn toàn nhưng chỉ nên ăn lượng vừa phải và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Ăn thanh long đỏ bị tiểu đỏ là hiện tượng sinh lý hoàn toàn vô hại, do cơ thể bài tiết sắc tố tự nhiên betacyanin qua thận vì tỷ lệ hấp thu qua ruột rất thấp. Tình trạng này tự hết sau 1-2 ngày và khác hoàn toàn với bệnh lý tiểu ra máu.
