Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.636 bài, trang 551 trên 1.482
Chiết xuất lá cô ca trong công nghiệp đồ uống phải trải qua quy trình khử hoàn toàn alkaloid cocaine gây nghiện theo quy chuẩn an toàn quốc tế. Quá trình xử lý này giúp loại bỏ triệt để tác động kích thích thần kinh và nguy cơ sức khỏe, chỉ giữ lại hương vị tự nhiên trong sản phẩm giải khát thương mại.
Kinh nghiệm dân gian dùng cây cóc kèn trị tê thấp, đau khớp đã được khoa học thực nghiệm ghi nhận nhờ các hoạt chất kháng viêm tự nhiên. Tuy nhiên, việc thiếu các thử nghiệm lâm sàng trên người khiến thảo dược này chưa thể xem là phương thuốc chữa bệnh an toàn thay thế y học hiện đại.
Phụ nữ mang thai và cho con bú không nên dùng cóc kèn leo vì hoàn toàn chưa có dữ liệu lâm sàng chứng minh tính an toàn trên thai kỳ. Dù có tác dụng giảm đau trên người bình thường, việc thiếu hụt bằng chứng về nguy cơ quái thai đòi hỏi mẹ bầu phải tránh xa.
Uống nước sắc từ cây cóc kèn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp tính do chứa rotenone – chất ức chế mạnh quá trình hô hấp tế bào ở ty thể. Ngộ độc chất này gây nôn mửa, tụt huyết áp, toan chuyển hóa nặng, tổn thương thần kinh và thậm chí dẫn đến tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.
Chiết xuất cóc kèn leo có tác dụng giảm đau cơ xương khớp tương đương thuốc kháng viêm nhưng tiềm ẩn rủi ro tiêu hóa và tác động chuyển hóa. Bốn nhóm người gồm suy giảm chức năng gan, suy thận, viêm loét dạ dày và người chuẩn bị phẫu thuật tuyệt đối không tự ý sử dụng.
Côn bố chứa chất xơ hòa tan alginate giúp hỗ trợ giảm hấp thu chất béo tại ruột trên động vật, nhưng bằng chứng hạ huyết áp và mỡ máu ở người còn sơ bộ. Người bệnh không nên tự ý bỏ thuốc điều trị và cần ăn chừng mực để tránh nạp thừa iod cùng natri.
Tinh dầu cây cò cò chứa nhiều hợp chất quý như patchouli alcohol và pogostone, có khả năng ức chế một số vi khuẩn và nấm trong phòng thí nghiệm. Dù vậy, các bằng chứng hiện nay chưa chứng minh được hiệu quả kháng khuẩn lâm sàng trên người, người dân không nên tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Dù phân tích thô cho thấy lá coca chứa lượng canxi và sắt rất cao, các nghiên cứu khoa học khẳng định độ khả dụng sinh học của chúng cực thấp do chất ức chế hấp thu. Lượng dùng thực tế không đủ cung cấp dinh dưỡng, trong khi nguy cơ từ alkaloid cocaine tự nhiên lại tiềm ẩn nhiều tác hại sức khỏe.
Nhiều người tin rằng nhựa đào chứa hàm lượng collagen dồi dào giúp căng mọng làn da, nhưng khoa học khẳng định thực vật hoàn toàn không có collagen. Độ sánh dẻo đặc trưng của nhựa đào đến từ polysaccharide hòa tan, đóng vai trò chất xơ tự nhiên hỗ trợ chống oxy hóa chứ không bù đắp collagen trực tiếp cho cơ thể.
Nhiều người có thói quen giã đắp cây cò cò tươi lên da khi bị mụn nhọt, ngứa ngáy hoặc trầy xước. Tuy nhiên, việc đắp thảo mộc tươi chưa qua xử lý lên da tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc dị ứng, kích ứng biểu bì và gia tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn nguy hiểm.
Các thử nghiệm lâm sàng xác nhận ăn quả óc chó mỗi ngày giúp giảm nhẹ đến trung bình chỉ số cholesterol toàn phần và LDL-cholesterol xấu. Tuy nhiên, loại hạt này chỉ đóng vai trò hỗ trợ chế độ ăn lành mạnh, không thể thay thế thuốc điều trị mỡ máu chuyên khoa.
Nước sắc rễ cây chi cói thường được dân gian dùng để thông tiểu, nhưng các thử nghiệm dược lý thực nghiệm trên động vật cho thấy vị thuốc này không hề có tác dụng lợi tiểu. Người bệnh tuyệt đối không dùng rễ cói thay thế thuốc lợi tiểu chuyên khoa.
Các nghiên cứu bước đầu cho thấy chiết xuất chuẩn hóa từ lá cây óc chó có tác dụng hỗ trợ hạ đường huyết và cải thiện nồng độ insulin. Tuy nhiên, lá óc chó không thể chữa khỏi bệnh tiểu đường, và việc tự ý sắc lá thô uống thay thuốc tiềm ẩn nguy cơ rối loạn tiêu hóa và biến chứng nguy hiểm.
Phụ nữ mang thai và cho con bú không nên dùng hạt cô la. Loại hạt này chứa hàm lượng caffeine cùng các chất kích thích tự nhiên rất cao. Nghiên cứu chỉ ra chiết xuất hạt cô la có thể gây độc thần kinh, biến đổi cấu trúc tiểu não và làm suy giảm cân nặng sơ sinh.
Hạt cô la và hạt cà phê đều chứa xanthine kích thích tiết dịch vị, nhưng hạt cà phê giàu axit chlorogenic thay đổi theo độ rang, trong khi hạt cô la chứa nhiều tannin, saponin và alkaloid có thể gây tổn thương niêm mạc dạ dày khi dùng liều cao dài ngày.
Chiết xuất vỏ cóc rừng đã được chứng minh giúp chống oxy hóa, giảm men gan và giảm tổn thương tế bào trên mô hình chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, hiệu quả này chưa được thử nghiệm trên người; người dân không nên tự ý dùng vỏ cây truyền miệng để giải độc rượu bia thay thế can thiệp y khoa.
Dùng rễ cói chung với thuốc huyết áp lợi tiểu có thể gây cộng dồn tác dụng bài tiết nước, dẫn đến nguy cơ hạ kali máu quá mức và rối loạn điện giải nguy hiểm. Người bệnh tim mạch tuyệt đối không nên tự ý phối hợp nếu chưa có chỉ định từ bác sĩ.
Cây Cò sen (Miliusa velutina) gần đây được lan truyền như phương thuốc tự nhiên tiêu diệt khối u, chữa khỏi bệnh hiểm nghèo. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại chỉ dừng ở mức thử nghiệm dịch chiết trên các dòng tế bào biệt lập trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả hay độ an toàn trên cơ thể người.
Quả cóc rừng chứa hàm lượng chất chống oxy hóa cao nhưng lại mang vị chua gắt và nhiều hợp chất kích thích. Bốn nhóm đối tượng gồm người viêm loét dạ dày, trào ngược dịch vị, bệnh lý sỏi thận và tiêu hóa nhạy cảm cần hạn chế ăn để tránh kích ứng niêm mạc, quá tải acid.
Chiết xuất vỏ cây đầu heo chứa các hợp chất diarylheptanoid garuganin và thể hiện khả năng quét gốc tự do DPPH đạt gần 70% trong thử nghiệm phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các garuganin tinh khiết hiện mới chỉ được chứng minh gây độc tế bào ung thư in vitro, chưa đủ bằng chứng khẳng định công dụng chống oxy hóa độc lập trên người.
