Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.646 bài, trang 571 trên 1.483
Bã hạt sở chứa hàm lượng lớn saponin có khả năng làm sạch bã nhờn và kháng khuẩn thực nghiệm, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp chứng minh trị khỏi nấm gàu Malassezia. Việc tự ý đun bã sở gội đầu tại nhà còn dễ gây khô xơ tóc và cay rát mắt dữ dội do độc tính kích ứng của saponin.
Các nghiên cứu ống nghiệm và trên chuột cống cho thấy cây bã thuốc có tiềm năng ức chế các chất gây viêm như NO, TNF-alpha qua trục NF-kappaB. Dù vậy, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng nào trên người, người dân không nên tự ý sử dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Cây sáng mắt tác động trực tiếp tại chỗ giúp làm dịu viêm, giảm đỏ và cộm rát bề mặt nhãn cầu. Trong khi đó, việt quất đen cung cấp anthocyanin đường uống giúp hỗ trợ vi tuần hoàn võng mạc, tăng tiết nước mắt và giảm mỏi điều tiết cơ quan thị giác.
Nhiệt độ đun sôi không phá hủy gastrodin trong thiên ma mà đóng vai trò như dung môi chiết xuất, giúp hoạt chất hòa tan mạnh mẽ vào nước hầm. Người dùng chỉ cần canh thời gian hầm hợp lý và dùng cả nước lẫn cái để hấp thu trọn vẹn dược tính.
Chiết xuất cây vuốt quỷ thường được quảng cáo hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học chỉ ra thảo dược này tiềm ẩn nguy cơ xuất huyết tiêu hóa, độc tính trên thận và dị tật thai nhi, chống chỉ định cho người viêm loét dạ dày, phụ nữ mang thai, người bệnh thận và đái tháo đường.
Quả tầm xuân tươi thực sự chứa lượng vitamin C rất cao, dao động từ 112 mg đến hơn 360 mg/100 g cùi quả tùy chủng loại và độ cao. Tuy nhiên, thử nghiệm sinh hóa cho thấy quá trình sấy khô làm sụt giảm nghiêm trọng lượng vitamin này, chỉ còn khoảng 101 mg/kg mẫu khô.
Cây vuốt quỷ là thảo dược trị đau khớp phổ biến nhưng phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên dùng. Chiết xuất từ rễ dược liệu này có nguy cơ kích thích các cơn co bóp cơ trơn tử cung, làm tăng cao rủi ro dọa sảy thai, sảy thai tự nhiên hoặc chuyển dạ sinh non nguy hiểm.
Trà tầm xuân thơm mát và giàu vi chất nhưng lại chứa hàm lượng oxalate đáng kể. Người có tiền sử sỏi thận, bệnh nhân suy giảm chức năng thận và người đang sử dụng thuốc giảm cân ức chế men lipase cần đặc biệt cẩn trọng nhằm tránh nguy cơ tổn thương ống thận.
Thổ tam thất chứa độc tố pyrrolizidine alkaloid có khả năng hủy hoại mạch máu gan, gây hội chứng tắc xoang gan (HSOS) nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao. Nhầm lẫn loại cây này với tam thất thông thường là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ngộ độc, suy gan và xuất huyết tiêu hóa đe dọa tính mạng.
Uống rượu sâm bố chính hằng ngày không giúp bổ thận mà còn tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan thận nghiêm trọng. Tác dụng chống oxy hóa của thảo dược bị triệt tiêu hoàn toàn bởi độc tính của cồn, khiến người dùng đối mặt với nguy cơ viêm mạn tính và suy giảm chức năng bài tiết.
Sổ trai (*Dillenia ovata*) và sổ bà (*Dillenia indica*) là hai loài cây rừng lành tính, không chứa độc tính tim mạch, phân biệt nhờ đặc điểm lá và kích thước quả. Sổ trai chứa hàm lượng oleamide cao giúp kháng viêm, trong khi sổ bà có tiềm năng hỗ trợ hạ đường huyết và bảo vệ chức năng thận.
Lá dứa nếp (lá nếp thơm) thuộc họ Dứa dại, nổi bật với hương thơm từ 2-Acetyl-1-pyrroline và giàu polyphenol, khác biệt hoàn toàn với cây cơm nếp họ Ô rô vốn chủ yếu dùng lấy màu. Nhận diện chuẩn hình thái giúp bạn chọn đúng nguyên liệu cho món ăn tròn vị và an toàn.
Tầm xuân chứa hàm lượng polyphenol tự nhiên dồi dào, có thể cạnh tranh liên kết protein và gây ảnh hưởng đến chuyển hóa gan, làm biến đổi dược động học của thuốc chống đông máu như warfarin và aspirin. Sự tương tác này tiềm ẩn nguy cơ xuất huyết nghiêm trọng hoặc mất hiệu lực điều trị huyết khối của thuốc.
Uống nước sắc vỏ cây sổ trai liều cao kéo dài tiềm ẩn nguy cơ kích ứng tiêu hóa nghiêm trọng và gây tổn thương tế bào ống thận do hàm lượng lớn chất chuyển hóa thứ cấp. Người có bệnh dạ dày, suy giảm chức năng gan, thận và phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên tự ý dùng.
Uống sâm bố chính cùng thuốc hạ đường huyết tiềm ẩn nguy cơ gây tụt đường huyết quá mức do tương tác hiệp đồng, đồng thời dịch chiết giàu chất nhầy của sâm có thể cản trở ruột hấp thu tân dược, khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên mất ổn định.
Dùng thiên ma cùng lúc với thuốc hạ huyết áp tiềm ẩn nguy cơ hiệp đồng dược lực học làm tụt huyết áp quá mức và gây rối loạn nồng độ thuốc qua enzyme gan. Người bệnh không nên tự ý kết hợp thảo dược này với đơn thuốc tim mạch khi chưa có ý kiến của bác sĩ.
Chiết xuất lá sú cho thấy khả năng hạ đường huyết rõ rệt trên mô hình chuột thí nghiệm nhờ cơ chế điều hòa enzym gan, nhưng chưa có bất kỳ bằng chứng thử nghiệm lâm sàng nào trên người để áp dụng điều trị thực tế.
Mận khô cô đặc lượng đường và tổng chất chống oxy hóa cao gấp nhiều lần mận tươi nhưng lại hao hụt lượng lớn vitamin C nhạy cảm với nhiệt. Tùy thuộc vào nhu cầu kiểm soát đường huyết hay hỗ trợ mật độ xương, người tiêu dùng cần lựa chọn dạng mận phù hợp với khẩu phần hợp lý.
Chiết xuất từ vỏ quả cây dọc (*Garcinia multiflora*) bước đầu cho thấy khả năng chống viêm và giảm tích tụ mỡ ở tế bào gan trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay mới dừng ở mức tiền lâm sàng tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm trên người để khẳng định công dụng trị bệnh.
Chiết xuất cây phỉ chỉ làm co rút bề mặt biểu bì tạm thời trong vài giờ nhờ hoạt tính làm se da của tannin, hoàn toàn không thể thu nhỏ kích thước nang lông vĩnh viễn. Việc hiểu đúng bản chất khoa học giúp bạn tránh kỳ vọng sai lệch và chăm sóc da an toàn hơn.
