Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 592 trên 1.483
Chổi đực dại và ké hoa đào tuy cùng họ Bông nhưng khác biệt rõ rệt về hình thái lẫn dược tính. Chổi đực dại hoa vàng chứa axit ferulic giúp bảo vệ tế bào gan và kháng ký sinh trùng, trong khi ké hoa đào hoa hồng nổi bật với khả năng ức chế enzyme đường huyết alpha-glucosidase và chống oxy hóa.
Rươi là món đặc sản giàu protein chứa cấu trúc heme tương đồng với động vật bậc cao, nhưng các bằng chứng khoa học hiện tại chưa cho thấy hàm lượng đạm hay acid amin thiết yếu của rươi vượt trội hoàn toàn so với thịt bò và hải sản.
Thịt cóc từ lâu được lưu truyền như bài thuốc trị còi xương, suy dinh dưỡng ở trẻ nhỏ nhờ đồn đoán giàu đạm và kẽm. Tuy nhiên, nguy cơ ngộ độc chết người từ bufotoxin cùng sự sẵn có của các thực phẩm an toàn khiến phương pháp này không còn giá trị thực tế.
Cây chó đẻ (*Phyllanthus niruri*) không thể "thần kỳ" làm tan biến các khối sỏi lớn. Tuy nhiên, y học chứng minh loài cây này có tác dụng ức chế kết tinh canxi oxalat, giảm kích thước sỏi nhỏ dưới 10 mm và nâng cao rõ rệt tỷ lệ sạch sỏi sau tán sỏi ngoài cơ thể.
Hiện tượng ngứa ngáy, khó thở sau khi ăn rươi thường xuất phát từ phản ứng dị ứng chéo với chuỗi protein lạ hoặc do ngộ độc lượng histamine tích tụ nhanh khi rươi không được bảo quản tươi sống đúng cách.
Người có tiền sử hoặc đang bị sỏi thận canxi oxalate không nên dùng cranberry thường xuyên, nhất là dạng viên cô đặc. Các nghiên cứu cho thấy liều cao cranberry làm tăng oxalate và canxi niệu, hạ pH nước tiểu, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi tái phát.
Chỉ xác (quả chưa chín phơi khô của cây chi Cam chanh) chứa nhiều flavonoid giúp tăng co bóp ruột và thúc đẩy làm rỗng dạ dày. Tuy nhiên, phần lớn cơ chế kích thích tiêu hóa mới ghi nhận trên mô hình động vật, người bệnh cần thận trọng trước khi áp dụng.
Chỉ xác là vị thuốc trị đầy bụng, khó tiêu quen thuộc, nhưng dùng sai cách có thể làm trơ nhu động ruột. Liều an toàn y học cổ truyền khuyến cáo là 3-9g mỗi ngày theo liệu trình ngắn dưới 2 tuần, kết hợp dữ liệu độc tính học nhằm ngăn ngừa kích thích thụ thể adrenergic quá mức và tránh tương tác thuốc bất lợi.
Chỉ thiên (*Elephantopus scaber*) và chỉ thiên giả (*Clerodendrum indicum*) là hai loài thảo dược khác hẳn nhau về chi họ, hình thái thực vật và dược tính sinh học. Nhận biết chính xác hai loại cây giúp người dùng tránh nhầm lẫn tai hại, sử dụng an toàn và phát huy đúng công dụng bảo vệ sức khỏe của dược liệu.
Thịt thằn lằn bóng là món ăn dân dã tại nhiều địa phương, nhưng tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc vi khuẩn Salmonella đường ruột từ bò sát. Để bảo đảm an toàn tính mạng, người tiêu dùng cần nắm vững kỹ thuật loại bỏ sạch nội tạng, ngăn ngừa lây nhiễm chéo môi trường bếp và xử lý nhiệt chín hoàn toàn trước khi ăn.
Cây chạc ba (*Allophylus cobbe*) chứa hàm lượng phenolic dồi dào giúp chống oxy hóa tốt trong thử nghiệm ống nghiệm. Tuy nhiên, hoạt tính kháng khuẩn mạnh mẽ chỉ được ghi nhận khi dùng dịch chiết này điều chế hạt nano bạc kết hợp cùng kháng sinh chuyên dụng, không thể thay thế thuốc kháng sinh trong điều trị thực tế.
Quế Ceylon và quế Cassia khác biệt rõ rệt về độ an toàn do lượng coumarin tự nhiên. Trong khi quế Ceylon chỉ chứa coumarin ở mức vết, quế Cassia chứa lượng coumarin rất cao, dễ tích tụ gây tổn hại cho tế bào gan nếu lạm dụng thường xuyên mỗi ngày.
Nọc cóc chứa các độc chất steroid tự nhiên có cấu trúc tương tự glycoside tim, trực tiếp ức chế bơm Na+/K+-ATPase trên màng tế bào cơ tim. Sự tê liệt của hệ thống vận chuyển ion này nhanh chóng dẫn đến ứ đọng natri và quá tải canxi nội bào, kích hoạt các ổ phát nhịp bất thường và gây rung thất cấp tính dẫn đến tử vong.
Không có bằng chứng khoa học cho thấy thịt thằn lằn bóng vượt trội hơn thịt gà về dinh dưỡng. Thịt gà cung cấp lượng đạm hoàn chỉnh, giàu axit amin thiết yếu, khoáng chất và axit béo omega-3 lành mạnh đã được kiểm chứng, trong khi thịt bò sát nhỏ tiềm ẩn rủi ro nhiễm khuẩn và ký sinh trùng.
Nhiều người ngâm rượu rắn mối với niềm tin bồi bổ gân cốt và chữa đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, khoa học chưa từng ghi nhận tác dụng chữa khớp từ loài bò sát này, trong khi việc sử dụng lại tiềm ẩn nguy cơ nhiễm ký sinh trùng, ngộ độc phân hủy đạm và tổn thương nội tạng nghiêm trọng.
Người đang dùng thuốc tiểu đường như metformin hay sulfonylurea không nên tùy tiện bổ sung chiết xuất quế liều cao hằng ngày. Quế làm tăng hấp thu glucose và ức chế enzym chuyển hóa thuốc ở gan, dễ dẫn đến biến cố tương tác thuốc và gây tụt đường huyết quá mức nguy hiểm tới tính mạng.
Quế chứa các hoạt chất hỗ trợ giảm nhẹ đường huyết đói và chỉ số HbA1c, nhưng mức độ cải thiện rất khiêm tốn trên các thử nghiệm lâm sàng. Loại gia vị này chỉ đóng vai trò bổ trợ và hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị nội khoa tiêu chuẩn.
Chiết xuất cây chổi đực cho thấy khả năng hạ men gan và chống độc paracetamol, CCl4 trên chuột nhờ giàu chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, thảo dược này hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân không nên tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Nhiệt độ nấu ăn thông thường hoàn toàn không phá hủy được độc tố bufadienolide trong trứng và nội tạng cóc. Chất độc tim này có cấu trúc rất bền nhiệt, vẫn giữ nguyên hoạt tính ở 105 độ C, gây rối loạn nhịp tim và ngộ độc tử vong dù được luộc kỹ.
Không nên dùng thịt cóc bồi bổ cho người lớn tuổi ốm dậy vì nguy cơ nhiễm độc nội tạng cực kỳ nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng người có bệnh nền. Nguồn đạm từ thịt trắng, cá, trứng và đậu phụ an toàn, dễ hấp thu và phù hợp hơn nhiều.
