Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 591 trên 1.483
Các phân tích phòng thí nghiệm xác nhận chiết xuất từ lá chỉ thiên giả (*Clerodendrum chinense*) chứa verbascoside, flavonoid hispidulin cùng nhiều terpenoid có khả năng ức chế phản ứng viêm và hạ sốt trên động vật. Tuy nhiên, mọi dữ liệu hiện chỉ dừng ở mức thử nghiệm in vitro và mô hình chuột, chưa thể thay thế thuốc điều trị ở người.
Gạch cua là nơi tích tụ chì và cadmium cao nhất trong cơ thể giáp xác do đảm nhận vai trò giải độc, trong khi phần thịt cua thường duy trì ở ngưỡng an toàn. Người tiêu dùng nên chọn cua từ nguồn nước sạch và hạn chế ăn gạch cua nghi nhiễm bẩn.
Mang và khối gan tụy (gạch) của cua cà ra là nơi tích tụ cadmium và chì cao nhất, vượt trội so với phần thịt cơ. Để đảm bảo an toàn cho sức khỏe, người tiêu dùng nên ưu tiên ăn phần thịt ở thân càng, loại bỏ mang và hạn chế ăn gạch cua không rõ nguồn gốc.
Ngộ độc con bà chằn (chứa độc chất cantharidin) là tình trạng cấp cứu nguy hiểm gây bỏng rát đường tiêu hóa, suy thận cấp và xuất huyết nội. Do y học hiện chưa có thuốc giải độc đặc hiệu, can thiệp y tế hoàn toàn phụ thuộc vào việc cấp cứu hồi sức triệu chứng và hỗ trợ tạng kịp thời.
Cantharidin trong con bà chằn là hoạt chất kịch độc có thể gây tử vong ở liều cực thấp, chỉ khoảng vài chục miligam qua đường uống. Độc chất này gây tổn thương nặng nề hệ tiêu hóa, hoại tử ống thận và kích phát rối loạn nhịp tim chết người.
Uống nước cua đồng sống chữa gãy xương là mẹo dân gian hoàn toàn sai lầm và nguy hiểm. Phương pháp này không giúp liền xương mà khiến người bệnh đối mặt nguy cơ nhiễm sán lá phổi, ngộ độc vi sinh vật và nhiễm trùng máu đe dọa tính mạng.
Các thử nghiệm trên động vật cho thấy chiết xuất từ chổi đực có hoạt tính sinh học giúp hạ thân nhiệt, chống viêm và giảm cảm giác đau. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại hoàn toàn dừng ở mức tiền lâm sàng, chưa có thử nghiệm trên người và người bệnh tuyệt đối không dùng thay thế thuốc y tế chuẩn.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy tổng flavonoid từ lá cây chẹo có khả năng điều hòa chuyển hóa lipid, giảm tích tụ chất béo và hạ men gan. Dù rất giàu tiềm năng chống viêm và chống oxy hóa, thảo dược này hiện chưa có đủ bằng chứng lâm sàng độc lập để thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Cua cà ra là vật chủ mang ấu trùng sán lá phổi *Paragonimus westermani* với tỷ lệ nhiễm tự nhiên lên đến trên 20%. Ăn cua sống, nấu tái hoặc ngâm rượu không thể tiêu diệt ký sinh trùng, dẫn đến nguy cơ tổn thương phổi nghiêm trọng, tràn dịch màng phổi và các biến chứng nguy hiểm ngoài phổi.
Người bệnh gút cần hết sức thận trọng và hạn chế ăn chả rươi. Là động vật thân mềm chứa mật độ purin và đạm cao, rươi làm gia tăng nồng độ axit uric trong máu, dễ kích hoạt cơn viêm khớp cấp tính tái phát dữ dội.
Cua đồng chết giải phóng vi khuẩn chuyển hóa histidine thành histamine, độc chất bền nhiệt không thể phân hủy bằng đun sôi. Ăn phải cua chết tích tụ histamine cao gây ngộ độc cấp tính, bốc hỏa, nhức đầu dữ dội, tụt huyết áp và nguy hiểm tính mạng.
Cho trẻ ăn thằn lằn chữa suy dinh dưỡng là phương pháp dân gian nguy hại, chưa có căn cứ khoa học. Chuyên gia cảnh báo việc ăn thịt bò sát hoang dã dễ khiến trẻ ngộ độc vi khuẩn, nhiễm ký sinh trùng, dị ứng cấp và làm suy dinh dưỡng nặng thêm.
Vỏ quýt trong chả rươi không chỉ để tạo mùi thơm mà còn chứa tinh dầu và chất xơ giúp kích thích tiết enzym tiêu hóa, phân giải lipid và hỗ trợ cơ thể chuyển hóa lượng đạm lạ dồi dào, ngăn ngừa hiệu quả cảm giác đầy trướng bụng.
Nhiều người có thói quen hái lá chổi đực tươi giã nát đắp lên da, nhưng phương pháp này tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc kích ứng và nhiễm trùng thứ phát. Việc đắp thảo mộc thô làm tổn thương biểu bì, khiến vết rách da dễ bội nhiễm và lan rộng thương tổn nghiêm trọng.
Gạch cua cà ra chứa tới 37,94% - 40,05% chất béo và giàu sterol, do đó người mỡ máu cao chỉ nên ăn lượng nhỏ có kiểm soát. Dù chứa nhiều acid béo bão hòa, gạch cua vẫn cung cấp omega-3 (DHA, EPA) và astaxanthin, nên ăn hấp kèm nhiều rau xanh để giảm hấp thu chất béo.
Cây chút chít chứa hàm lượng acid oxalic cao tự nhiên dùng để tự vệ thực vật. Khi đi vào cơ thể, lượng oxalate này kích hoạt stress oxy hóa, hủy hoại tế bào thận và thúc đẩy hình thành tinh thể canxi oxalate. Người có tiền sử sỏi thận hoặc bệnh thận cần tránh dùng để bảo vệ hệ tiết niệu.
Uống nước quế mật ong buổi sáng không thể trực tiếp đốt mỡ hay giảm cân cấp tốc như lời đồn. Quế và mật ong có thể hỗ trợ cải thiện chuyển hóa đường huyết, mỡ máu và tạo cảm giác no, nhưng mỡ thừa chỉ giảm khi đạt được thâm hụt calo toàn diện.
Chè đắng rừng chứa nhiều saponin và polyphenol có tiềm năng hỗ trợ chuyển hóa lipid, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu đến từ thí nghiệm trên tế bào và động vật gặm nhấm. Người dùng không nên tự ý bỏ thuốc điều trị để thay thế bằng nước chè.
Tin đồn ăn thịt thằn lằn bóng có thể chữa dứt điểm bệnh hen suyễn hoàn toàn không có bằng chứng khoa học chứng minh. Việc tự ý sử dụng loài bò sát này không những không đem lại hiệu quả điều trị phế quản mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn nặng, dị ứng nguy hiểm và làm gián đoạn phác đồ y tế chuẩn mực.
Thịt rắn mối và bò sát hoang dã tiềm ẩn nguy cơ dị ứng chéo và sốc phản vệ nghiêm trọng. Bốn nhóm gồm người dị ứng gia cầm/cá, người dị ứng thịt đỏ, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch cần tránh ăn hoàn toàn để bảo vệ tính mạng.
