Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 718 trên 1.483
Thực đơn tăng cân 2500 kcal chuẩn khoa học cần phân bổ cân đối khoảng 55% tinh bột, 20% chất đạm và 25% chất béo lành mạnh. Thay vì ăn uống thiếu kiểm soát, việc kết hợp các thực phẩm Việt quen thuộc theo tỷ lệ chuẩn giúp tăng cơ nạc, bảo vệ hệ vi sinh đường ruột và duy trì chuyển hóa tối ưu.
Với người gầy tập tạ, việc nạp carbohydrate cả trước và sau buổi tập là tối ưu nhất. Nạp carb trước tập giúp bảo toàn glycogen và duy trì lực nâng, trong khi nạp carb kết hợp protein sau tập thúc đẩy phục hồi và kích hoạt tín hiệu đồng hóa cơ bắp.
Giảm cân khi axit uric cao đòi hỏi người bệnh phải duy trì mức calo hợp lý thay vì nhịn ăn hay cắt giảm tinh bột cực đoan. Ưu tiên đạm thực vật ít purin kết hợp cách nấu luộc sẽ giúp loại bỏ mỡ thừa hiệu quả mà không làm bùng phát cơn đau khớp.
Để tăng cân lành mạnh và tăng cơ thay vì tích mỡ thừa, bạn cần duy trì mức thặng dư năng lượng từ 300 đến 500 kcal mỗi ngày. Mức calo này cung cấp đủ nguyên liệu để cơ thể tổng hợp mô nạc khi kết hợp cùng tập kháng lực, tránh tình trạng dư thừa quá mức khiến mỡ tích tụ nhanh.
Cắt bỏ hoàn toàn tinh bột không phải là điều kiện bắt buộc để giảm cân thành công. Cân nặng sụt nhanh ban đầu chủ yếu do mất nước và cạn dự trữ glycogen; thâm hụt calo tổng thể mới là yếu tố quyết định giảm mỡ bền vững.
So với nước ép đã lọc bỏ bã, sinh tố nguyên quả giữ trọn chất xơ giúp làm chậm tốc độ tiêu hóa đường, giảm áp lực tiết insulin và kéo dài cảm giác no. Để giảm cân hiệu quả, người dùng nên ưu tiên sinh tố ít ngọt hoặc ăn trực tiếp trái cây tươi.
Chế độ ăn Low GI không mang lại khả năng giảm mỡ vượt trội so với thực đơn tinh bột tiêu chuẩn khi duy trì cùng mức calo và chất xơ. Dù vậy, thực đơn đường huyết thấp giúp cải thiện độ nhạy insulin và có thể tối ưu hóa tỷ lệ giảm mỡ ở người thừa cân có phản ứng insulin cao.
Chế độ ăn Dukan giúp giảm cân nhanh nhưng việc nạp đạm động vật kéo dài làm tăng tải lọc cầu thận và tăng nguy cơ sỏi niệu do tăng canxi niệu, giảm citrate. Người có bệnh thận tiềm ẩn cần thận trọng để tránh tổn thương thận nghiêm trọng.
Nhiều người tin rằng bữa ăn xả (cheat meal) giúp kích thích hormone leptin và thúc đẩy quá trình chuyển hóa khi giảm cân. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy việc dồn calo vào một bữa lớn không mang lại lợi ích chuyển hóa vượt trội, ngược lại còn dễ làm rối loạn nhịp nội tiết và kích hoạt hành vi ăn uống vô độ mất kiểm soát.
Bổ sung kẽm giúp cải thiện thụ thể vị giác, tăng cảm giác thèm ăn và nâng cao chỉ số khối cơ thể (BMI) ở người thiếu hụt kẽm hoặc trẻ suy dinh dưỡng. Tuy nhiên, việc tự ý uống kẽm khi cơ thể không thiếu chất hoàn toàn không đem lại hiệu quả cải thiện cân nặng.
Giảm cân giúp cải thiện đường huyết ở người đái tháo đường tuýp 2, nhưng việc cắt giảm khẩu phần đột ngột khi đang dùng thuốc hạ đường huyết như insulin hay sulfonylurea dễ gây hạ đường huyết nghiêm trọng. Bệnh nhân cần theo dõi sát chỉ số máu và tham khảo bác sĩ để điều chỉnh liều thuốc phù hợp.
Nấu thịt bò sốt vang với rượu vang đỏ không làm cồn bay hơi tức thì như nhiều người nghĩ. Sau 30 phút sôi hầm, món ăn vẫn giữ lại khoảng 35% lượng cồn ban đầu và cần thời gian hầm liên tục trên 2 tiếng thì nồng độ ethanol mới giảm xuống dưới mức 5%.
Quan niệm ăn nhiều bữa nhỏ giúp đốt mỡ nhanh hơn 3 bữa chính là sai. Dữ liệu đo lường hiệu ứng nhiệt của thực phẩm khẳng định mức tiêu hao năng lượng tăng tuyến tính theo lượng thức ăn nạp vào; chính tổng mức năng lượng trong ngày mới là yếu tố quyết định việc đốt mỡ.
Uống nước chanh mật ong buổi sáng là thói quen lành mạnh giúp bù nước sau đêm dài và kích thích nhu động ruột tống xuất chất cặn bã. Thức uống này không có khả năng "đốt mỡ" hay "detox" kỳ diệu như lời đồn, mà hỗ trợ sức khỏe nhờ làm chậm hấp thu tinh bột và cung cấp chất chống oxy hóa tự nhiên.
Quan niệm người gầy "ăn mãi không béo" do chuyển hóa cơ bản chạy quá nhanh là sai lầm khoa học. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh người gầy đốt calo tương đương người bình thường; nguyên nhân chính khiến họ không thể tăng cân nằm ở việc ước tính sai lượng calo thực tế nạp vào mỗi ngày.
Nước ép cần tây không thể tự đốt cháy mỡ thừa như lời đồn đại. Sự sụt giảm cân nặng ban đầu chủ yếu do cơ thể mất nước tạm thời từ tác dụng lợi tiểu và hao hụt cơ bắp do thiếu hụt năng lượng. Lạm dụng nước ép quá mức còn tiềm ẩn nguy cơ mất cân bằng điện giải và ảnh hưởng tiêu cực tới chức năng tuyến giáp.
Bệnh nhân tiểu đường type 2 nên hạn chế uống nước ép trái cây đã lọc bỏ bã vì đồ uống dạng lỏng làm tăng nhanh tải lượng đường huyết và thiếu hụt chất xơ có lợi. Để ổn định đường huyết, người bệnh nên ưu tiên ăn quả tươi hoặc xay nhuyễn giữ nguyên xơ, kết hợp chủ yếu với rau củ ít đường.
Sữa mass gainer là giải pháp nhanh để bổ sung calo cho người gầy khó hấp thu hoặc vận động viên tiêu hao năng lượng cực lớn. Tuy nhiên, sản phẩm dễ gây tích mỡ nội tạng, quá tải tiêu hóa và rối loạn đường huyết ở người ít vận động hoặc dùng sai cách.
Nước ép tươi tự làm tại nhà chỉ nên bảo quản lạnh dưới 4 độ C và sử dụng trong 24 đến 48 giờ. Để quá thời gian này, quá trình oxy hóa sẽ phá hủy nhanh chóng lượng vitamin C, đồng thời nấm men và vi sinh vật dễ phát triển vượt ngưỡng an toàn gây hại tiêu hóa.
Nước ép uống trong hoặc sau bữa ăn giúp tối ưu hóa hấp thu sắt non-heme nhờ vitamin C và axit citric. Ngược lại, uống trước bữa ăn không giúp no lâu bằng trái cây nguyên quả và có thể gây khó tiêu ở người nhạy cảm đường ruột.
