Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 979 trên 1.483
Uống sữa tươi thô chưa qua thanh trùng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm các loại vi khuẩn nguy hiểm như Brucella, Listeria monocytogenes, E. coli O157 và Salmonella từ môi trường chăn nuôi. Những mầm bệnh này có thể gây tiêu chảy xuất huyết, suy thận cấp, nhiễm trùng máu, sảy thai hoặc đe dọa tính mạng, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
Hoa hồi là gia vị quen thuộc nhưng rất dễ bị nhầm lẫn hoặc pha tạp với đại hồi Nhật Bản vốn chứa độc tố thần kinh cực mạnh anisatin. Việc vô tình sử dụng hồi độc có thể làm mất tác dụng ức chế thần kinh của não bộ, dẫn đến ảo giác, nôn mửa, co giật và đe dọa tính mạng người dùng.
Tinh dầu đàn hương trắng sở hữu hoạt tính kháng khuẩn *Cutibacterium acnes*, giảm viêm và chống oxy hóa đã được ghi nhận trong nghiên cứu dược lý. Dù giàu tiềm năng điều trị mụn, việc tự ý thoa tinh dầu nguyên chất trực tiếp lên mặt tiềm ẩn nguy cơ kích ứng và viêm da tiếp xúc nếu không được pha loãng hoặc bào chế đạt chuẩn.
Áp chảo vừa chín tới giúp bảo toàn hàm lượng omega-3 trong cá hồi tốt hơn nhiều so với nướng chín kỹ. Việc nướng cá quá lâu ở nhiệt độ cao kích hoạt quá trình oxy hóa lipid, làm sụt giảm lượng EPA, DHA và gia tăng các hợp chất oxy hóa cholesterol có hại cho sức khỏe.
Đại hồi chứa acid shikimic – nguyên liệu sản xuất thuốc trị cúm Tamiflu, nhưng ăn trực tiếp không thể thay thế thuốc điều trị. Cơ thể người không thể tự tổng hợp tiền chất thô này thành hoạt chất kháng virus, chưa kể sinh khả dụng đường tiêu hóa của acid shikimic rất thấp.
Nấu chín bằng nhiệt độ thông thường không thể loại bỏ hoàn toàn độc tố solanine tự nhiên do tính bền nhiệt của glycoalkaloid họ Cà. Dù vậy, việc gia nhiệt đúng cách giúp giải phóng các chất chống oxy hóa có lợi, làm giảm dư lượng hóa chất và giúp món ăn an toàn, dễ tiêu hóa hơn.
Nước luộc rau có thể thu hồi một lượng khoáng chất hòa tan, nhưng cũng có nguy cơ hòa tan dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật bám trên lá. Quá trình luộc làm giảm 18-71% hóa chất trên rau nhờ rửa trôi và phân hủy nhiệt. Độ an toàn của nước luộc phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn gốc rau và khâu rửa sạch trước khi nấu.
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không được dùng các bài thuốc từ cây đông hầu trắng. Dược liệu này hoàn toàn thiếu dữ liệu an toàn lâm sàng trên thai kỳ, tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp cơ trơn tử cung gây sảy thai hoặc sinh non, đồng thời rất dễ bị nhầm lẫn với các thảo dược khác ngoài tự nhiên.
Xào rau cùng một lượng chất béo vừa phải giúp hình thành các hạt vận chuyển vi chất, hỗ trợ cơ thể hòa tan và hấp thu lutein bảo vệ mắt tốt hơn so với khi ăn hoàn toàn không có dầu mỡ. Tuy nhiên, xào quá nhiều dầu mỡ hay nấu quá nhừ không làm tăng thêm lượng dưỡng chất hấp thu mà còn gây hại cho tim mạch.
Ăn hải sản sống hoặc nấu chín tái là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ngộ độc tiêu hóa do nhiễm khuẩn *Vibrio parahaemolyticus*. Đáng lo ngại, các chủng vi khuẩn này tự nhiên có khả năng chịu nhiệt đáng kể, đòi hỏi thực phẩm phải được đun nấu kỹ lưỡng để triệt tiêu hoàn toàn mầm bệnh trước khi sử dụng.
Nhiều người có thói quen giã nát lá cây đông hầu trắng đắp lên vết thương hở nhằm sát trùng, tiêu viêm. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo hành vi này tiềm ẩn rủi ro nhiễm trùng rất cao; nghiên cứu mới dừng lại ở dịch chiết phòng thí nghiệm, tuyệt đối không đồng nghĩa với việc lá tươi an toàn cho vết thương.
Nhiều người lầm tưởng chỉ rượu bia hay chất béo mới làm hại gan, nhưng đường trắng dùng hằng ngày cũng là thủ phạm thầm lặng. Thành phần fructose trong đường trắng chuyển hóa trực tiếp tại gan, kích thích quá trình tạo mỡ mới, cản trở đốt cháy chất béo và làm tăng nguy cơ viêm gan nhiễm mỡ.
Nhiều lời đồn cho rằng trà lá điều nhuộm giúp hạ huyết áp hiệu quả, nhưng y học hiện đại khẳng định chưa có bằng chứng lâm sàng nào chứng minh tác dụng này. Thảo dược này chủ yếu chỉ có hoạt tính chống viêm trong các thử nghiệm tiền lâm sàng, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc.
Nước mía để qua đêm hoặc ép từ cây mía bảo quản kém có nguy cơ nhiễm nấm mốc *Arthrinium*, sinh ra độc tố axit 3-nitropropionic (3-NPA). Đây là chất độc thần kinh nguy hiểm, có khả năng ức chế ty thể, gây hoại tử tế bào não và co giật nghiêm trọng.
Nướng nấm giúp bảo tồn hoạt tính chống oxy hóa và dưỡng chất vượt trội so với chiên rán. Khi rán ngập dầu, nấm bị tổn thất nghiêm trọng protein, carbohydrate, đồng thời các hợp chất polyphenol và glucan quý giá dễ bị thất thoát ra dầu nấu.
Chiết xuất cây đông hầu trắng (*Turnera subulata*) hiện chưa có bất kỳ bằng chứng khoa học tiền lâm sàng hay lâm sàng nào chứng minh khả năng làm hạ mỡ máu. Các nghiên cứu hiện tại chỉ mới ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa, kháng viêm và kháng khuẩn bước đầu trong ống nghiệm.
Các nghiên cứu vi sinh học xác nhận khăn lau bếp và giẻ rửa bát bẩn có thể chứa mật độ vi khuẩn vượt quá 10^10 tế bào/cm3, tương đương hoặc bẩn hơn bồn cầu. Môi trường ẩm ướt biến chúng thành ổ chứa mầm bệnh đường ruột và vi khuẩn kháng thuốc gây ngộ độc.
Thớt nhựa giải phóng hàng chục triệu hạt vi nhựa gây viêm ruột và khó làm sạch vi khuẩn trong vết xước dao, trong khi thớt gỗ có cơ chế mao dẫn giúp cô lập vi sinh vật sâu bên trong. Lựa chọn thớt gỗ tự nhiên, dùng riêng cho đồ chín và khử trùng đúng cách là giải pháp an toàn cho sức khỏe.
Nhiều người thường gọt bỏ phần hoa quả bị thối rồi ăn tiếp phần nguyên vẹn vì tiếc của. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy độc tố vi nấm patulin có thể âm thầm khuếch tán sâu vào phần thịt quả trông còn lành lặn, gây tổn thương tế bào và đe dọa sức khỏe.
Uống nước lá đông hầu trắng chưa có đủ bằng chứng khoa học chứng minh giúp hạ đường huyết ở người. Các nghiên cứu hiện tại mới ghi nhận chiết xuất hoa của cây này làm giảm đường huyết trên cá thể cá ngựa vằn, trong khi dịch chiết lá chủ yếu thể hiện hoạt tính kháng đông máu và kháng viêm trong phòng thí nghiệm.
