Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1.938 bài, trang 21 trên 97
Dữ liệu khoa học cho thấy quả chín và vỏ quả qua lâu là hai bộ phận có tác dụng trực tiếp giúp bảo vệ cơ tim, cải thiện vi tuần hoàn và hỗ trợ trị đau thắt ngực. Trong khi đó, rễ và ruột quả giàu axit amin, đường đa nhưng chưa có bằng chứng đối chiếu trực tiếp về hiệu quả cắt cơn đau thắt ngực.
Nước lá trà tươi và trà xanh sao khô đều là thức uống quen thuộc, nhưng không ít người bị xót ruột, cồn cào sau khi thưởng thức. Các nghiên cứu khoa học cho thấy quá trình sao sấy bằng nhiệt và lưu trữ giúp biến đổi cấu trúc tannin cùng catechin tự do, giúp trà khô pha loãng êm dịu với dạ dày hơn lá tươi.
Vỏ quả lựu thường bị vứt bỏ nhưng lại là vị thuốc cầm tiêu chảy quen thuộc trong dân gian. Các nghiên cứu hiện đại xác nhận vỏ lựu rất giàu polyphenol và tannin, có khả năng ức chế nhiều vi khuẩn và ký sinh trùng gây bệnh đường ruột, song người dùng cần biết giới hạn an toàn khi áp dụng.
Chiết xuất polysaccharide từ lan phi điệp kép cho thấy khả năng chống oxy hóa, bảo vệ nguyên bào sợi và tế bào sừng trước tác hại của tia UV trong các thử nghiệm phòng thí nghiệm. Dù mở ra triển vọng lớn cho ngành mỹ phẩm chống lão hóa, thảo dược này vẫn cần thêm nghiên cứu trên người và không thể thay thế kem chống nắng.
Hoạt chất EGCG trong trà xanh có khả năng ức chế vi khuẩn gây mụn, giảm tiết bã nhờn và kháng viêm. Tuy nhiên, các nghiên cứu chỉ chứng minh hiệu quả khi thoa chế phẩm chiết xuất chuẩn hóa lưu lại trên da từ 6 đến 8 tuần, còn rửa mặt bằng nước trà tươi tự nấu khó đạt nồng độ điều trị.
Thường bị vứt bỏ khi ăn hoặc ép nước, hạt lựu thực chất chứa tới 20% lượng dầu giàu axit béo omega-5 quý hiếm. Các nghiên cứu cho thấy dầu hạt lựu giúp tăng tổng hợp collagen, củng cố lớp sừng, kháng viêm và phục hồi biểu bì hư tổn, hỗ trợ chống nhăn hiệu quả khi dùng đúng cách.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo dùng vỏ hoặc lá cây phượng tím nấu nước uống để hạ huyết áp. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại chưa chứng minh được tác dụng này từ vỏ cây trên người, mà mới chỉ ghi nhận hiệu quả hạ áp tạm thời của dịch chiết lá trên động vật thí nghiệm.
Thiên hoa phấn (rễ cây qua lâu) chứa các hoạt chất giúp kích hoạt thụ thể insulin, cải thiện hệ vi sinh đường ruột và hạ đường huyết trên mô hình động vật. Tuy nhiên, thảo dược này chưa có đủ bằng chứng thử nghiệm trên người để thay thế thuốc điều trị tiểu đường chuyên khoa.
Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy chiết xuất từ chi Phượng tím chứa nhiều hoạt chất nhóm flavonoid và triterpene có khả năng hỗ trợ làm lành vết thương. Thông qua cơ chế giảm các cytokine gây viêm, tăng cường lắng đọng collagen và thúc đẩy tái tạo mô biểu bì, dược liệu này giúp rút ngắn thời gian đóng miệng vết thương trên mô hình động vật.
Lá và hoa phượng tím chứa nhiều hợp chất polyphenol có khả năng ức chế vi khuẩn gây sâu răng, ngộ độc thực phẩm và nấm mốc trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, cây cũng chứa chất gây độc tế bào, người dân tuyệt đối không tự ý đun nước uống hay đắp vết thương.
Chiết xuất từ lá cây phù dung và loài họ hàng cùng chi được chứng minh có khả năng hỗ trợ bảo vệ da trước tia cực tím nhờ cơ chế giảm viêm, chống oxy hóa và ngăn đứt gãy sợi collagen. Tuy nhiên, đây mới là kết quả trên mô hình thực nghiệm và không thể thay thế kem chống nắng.
Trà xanh chứa các hoạt chất kháng khuẩn và khử mùi tự nhiên giúp ức chế vi khuẩn kỵ khí trong khoang miệng và trung hòa các hợp chất lưu huỳnh gây mùi. Tuy nhiên, tác dụng giảm hôi miệng khi uống trà thường chỉ kéo dài ngắn hạn, cần kết hợp với việc chải răng và cạo lưỡi cơ học.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo đun nước lá phù dung ngâm chân để trị dứt điểm chứng nấm kẽ chân ngứa ngáy. Tuy nhiên, các dữ liệu y khoa hiện hành cho thấy phương pháp này không có cơ sở diệt nấm, thậm chí việc ngâm nước còn làm da ẩm bợt, tạo điều kiện cho vi nấm lan rộng và tái phát.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc lá, hoa phù dung hàng ngày để thanh nhiệt, giải độc. Tuy nhiên, hiện chưa có dữ liệu nghiên cứu xác nhận ngưỡng liều an toàn đường uống của loại cây này, trong khi gan và thận rất dễ bị tổn thương bởi các hoạt chất lạ dùng kéo dài.
Đắp lá phù dung tươi giã nát lên vết bỏng là mẹo dân gian phổ biến nhưng tiềm ẩn nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn nghiêm trọng. Dù các loài thực vật cùng họ chứa hoạt chất hỗ trợ tái tạo da trong phòng thí nghiệm, việc đắp bã lá chưa tiệt trùng lên vết thương hở sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, gây hoại tử và đe dọa tính mạng.
Phòng phong là vị thuốc cổ truyền thường dùng cho bệnh đường hô hấp. Các nghiên cứu trên tế bào và động vật cho thấy dược liệu này giúp giảm hắt hơi, sưng niêm mạc mũi nhờ cơ chế ức chế kháng thể IgE, giảm chất gây viêm và điều hòa miễn dịch, nhưng vẫn cần thêm thử nghiệm trên người.
Nần nghệ thường được sắc uống để hỗ trợ giảm mỡ máu, giảm viêm khớp và bệnh gút nhờ chứa hoạt chất saponin. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện nay chưa xác lập mức liều dùng củ khô cố định cho mọi người và cảnh báo dữ liệu về độc tính trên người còn hạn chế, đòi hỏi người bệnh phải tuân thủ chỉ định của bác sĩ để tránh quá liều.
Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy chiết xuất phòng phong giúp ức chế phản ứng viêm, giảm sưng đau và bảo vệ sụn khớp trước sự thoái hóa. Tuy nhiên, do chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, bệnh nhân không nên tự ý sắc uống mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ để dùng đúng cách.
Rễ phòng phong chứa nhóm hợp chất chromone và coumarin được chứng minh có hoạt tính hạ sốt, giảm đau và chống viêm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại chủ yếu dừng ở mức độ phân tích dược lý và mô hình tế bào, người bệnh chỉ nên dùng để hỗ trợ khi cảm nhẹ và không tự ý thay thế thuốc điều trị.
Uống trà phi điệp kép sạch, đúng chuẩn không gây hại gan thận mà còn hỗ trợ chống oxy hóa, giảm viêm và bảo vệ tế bào gan. Các nghiên cứu cho thấy dịch chiết nước thảo dược này đào thải nhanh, không gây độc tính khi dùng kéo dài, nhưng người có bệnh nền vẫn cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
