Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 138 trên 483
Hành tây là loại gia vị quen thuộc nhưng lại chứa lượng fructan rất cao, một loại đường lên men thuộc nhóm FODMAP dễ kích hoạt cơn đau bụng, đầy hơi và co thắt ở người có hội chứng ruột kích thích. Nếu thường xuyên khó chịu sau khi ăn, người bệnh nên hạn chế ăn trực tiếp và tìm giải pháp thay thế phù hợp.
Nhiều nam giới tin ăn hàu sông giúp tăng sinh lý tức thì. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy kẽm chỉ hỗ trợ cải thiện nồng độ testosterone và chất lượng tinh trùng khi cơ thể thiếu hụt vi chất hoặc suy giảm chức năng sinh sản, không làm tăng sinh lực vượt mức ở người bình thường.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng tinh dầu củ nén nồng độ cao để bôi hoặc xông trị nghẹt mũi. Hiện chưa có nghiên cứu chứng minh độ an toàn của chế phẩm này trong thai kỳ, trong khi các hợp chất lưu huỳnh đậm đặc có thể gây kích ứng mạnh cho niêm mạc hô hấp.
Ăn hành tây bị đầy bụng, tức bụng và xì hơi thường xuất phát từ hàm lượng cao fructan – một loại đường lên men thuộc nhóm FODMAP. Ở người có đường ruột nhạy cảm, fructan không được hấp thu hết tại ruột non mà bị vi khuẩn đại tràng lên men nhanh, sinh nhiều khí gas và kích hoạt các cơn co thắt khó chịu.
Phi củ nén trong dầu sôi ở nhiệt độ cao không làm mất hoàn toàn dưỡng chất, nhưng thời gian đun nấu là yếu tố quyết định. Trong khi nhiệt độ vừa phải giúp phá vỡ vách tế bào để giải phóng quercetin, việc chiên rán kéo dài quá 10 phút sẽ gây suy giảm đáng kể hàm lượng chất chống oxy hóa này.
Cả củ nén và tỏi thường đều chứa các hợp chất lưu huỳnh sinh học quý giá, nhưng tỏi thông thường là nguồn cung cấp allicin và tiền chất alliin dồi dào, có dữ liệu nghiên cứu rõ ràng hơn. Sử dụng đúng cách bằng việc băm dập trước khi chế biến giúp tối ưu hóa dưỡng chất bảo vệ sức khỏe.
Phần lá xanh của hành hoa chứa hàm lượng polyphenol và hoạt tính chống oxy hóa cao hơn hẳn cọng trắng nhờ quá trình tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng. Việc tận dụng cả hai bộ phận khi chế biến giúp món ăn vừa thơm ngon vừa tối ưu hóa dưỡng chất bảo vệ sức khỏe.
Vỏ hành tây chứa lượng chất chống oxy hóa quercetin đậm đặc gấp nhiều lần phần thịt, mang lại tiềm năng chống viêm và hỗ trợ đường huyết. Tuy nhiên, việc tự nấu nước vỏ hành tại nhà tiềm ẩn rủi ro lớn từ dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và độc tố nấm mốc đen nguy hại.
Polyphosphate và enzym transglutaminase là những chất thay thế hàn the an toàn được khoa học và pháp luật cho phép sử dụng trong chế biến giò chả. Nhờ khả năng liên kết protein và giữ nước tự nhiên, các phụ gia này tạo độ dai giòn chuẩn vị mà không gây độc hại tích lũy nếu sử dụng đúng hàm lượng quy định.
Hà thủ ô trắng chứa các glycoside trợ tim mạnh và hoạt chất gây độc tế bào đã được ghi nhận trong nghiên cứu. Những người mắc bệnh tim mạch, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người suy thận cần tránh tự ý sử dụng để phòng ngừa nguy cơ loạn nhịp tim cùng các biến chứng ngộ độc nguy hiểm.
Hành hoa là gia vị quen thuộc nhưng người mắc trào ngược dạ dày thực quản thường băn khoăn liệu có phải kiêng hoàn toàn. Y văn ghi nhận trào ngược xảy ra do suy giảm hàng rào cơ vòng thực quản dưới và phản ứng viêm niêm mạc. Do dữ liệu lâm sàng trực tiếp trên hành hoa chưa đầy đủ, người bệnh nên theo dõi phản ứng cơ thể và điều chỉnh phù hợp.
Huyền sâm là vị thuốc cổ truyền quen thuộc với tác dụng kháng viêm và thanh nhiệt, nhưng việc lạm dụng có thể gây tác dụng phụ. Liều dùng chuẩn được khuyến cáo là 9-15g rễ khô sắc nước mỗi ngày. Uống quá liều quy định dễ dẫn đến rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy và kích thích đường ruột.
Hài nhi cúc là loại rau dại và vị thuốc dân gian quen thuộc, nhưng không phải ai cũng phù hợp để sử dụng. Những người có cơ địa dị ứng họ Cúc, tỳ vị hư hàn, huyết áp thấp hoặc đang dùng thuốc hạ áp và phụ nữ mang thai cần hết sức thận trọng để tránh các rủi ro sức khỏe không đáng có.
Huyết giác là vị thuốc y học cổ truyền nổi tiếng với tác dụng hoạt huyết, tán ứ nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với một số nhóm người. Phụ nữ có thai, người đang bị rong kinh, bệnh nhân chuẩn bị phẫu thuật và người mắc rối loạn đông máu tuyệt đối không nên tự ý dùng để tránh biến chứng xuất huyết khó kiểm soát.
Cây hy thiêm thường được dùng hỗ trợ trị đau nhức xương khớp, nhưng phụ nữ mang thai, người tạng hàn và người mắc bệnh đường tiêu hóa mạn tính không nên tự ý dùng. Việc uống sai thể bệnh hoặc không kiểm soát nguồn gốc thảo dược dễ gây co bóp tử cung, rối loạn tiêu hóa và nguy hại sức khỏe.
Hoa bia chứa các hợp chất phytoestrogen hoạt tính mạnh và có thể kích ứng hệ miễn dịch. Bốn nhóm gồm người mắc bệnh nhạy cảm hormone, phụ nữ mang thai, người chuẩn bị can thiệp phẫu thuật và người có cơ địa trầm cảm hoặc mẫn cảm cần đặc biệt thận trọng khi sử dụng chiết xuất thảo dược này.
Vi chất boron tự nhiên từ thực phẩm là khoáng chất dạng vết tham gia chuyển hóa cơ thể, trong khi muối hàn the (borax) là hợp chất vô cơ công nghiệp. Dù lượng boron trong bữa ăn hàng ngày rất an toàn, việc lạm dụng hoặc ăn phải thực phẩm tẩm muối hàn the liều cao có thể gây nguy cơ độc tính nghiêm trọng cho sức khỏe.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng hoa đăng tiêu. Dù một số thử nghiệm ban đầu ghi nhận tác dụng chống oxy hóa và giảm viêm ngoài da ở quy mô tế bào hay động vật, hiện chưa có dữ liệu lâm sàng an toàn trên thai phụ và chưa có bằng chứng bác bỏ nguy cơ đối với tử cung.
Hy kiểm là dược liệu thảo mộc đang được nghiên cứu về một số hoạt tính sinh học, nhưng hiện vẫn thiếu hoàn toàn dữ liệu về độ an toàn và độc tính trên người. Phụ nữ mang thai, người cho con bú, bệnh nhân suy giảm chức năng gan hoặc thận tuyệt đối không nên tự ý sử dụng để tránh những rủi ro nguy hiểm.
Hà thủ ô sống có độc tính trên gan cao hơn đáng kể so với hà thủ ô chế do chứa nhiều hợp chất dianthrone và stilbene glucoside gây tổn thương tế bào. Dù quá trình chế biến giúp phân giải bớt độc chất, các báo cáo lâm sàng cho thấy hà thủ ô chế vẫn có thể gây suy gan nếu dùng sai cách.
