Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 163 trên 483
Nhiều người có thói quen sắc cỏ thạch sùng uống thay trà hằng ngày để thanh nhiệt, nhưng các chuyên gia cảnh báo nguy cơ độc tính trường diễn. Hiện chưa có nghiên cứu chuẩn hóa chứng minh độ an toàn của cỏ thạch sùng, trong khi thảo dược tự phát dễ gây nhiễm kim loại nặng và tổn thương gan, thận.
Cỏ tháp bút và mộc tặc là tên gọi quen thuộc trong y học cổ truyền, thường khiến nhiều người nhầm lẫn do hình thái đốt rỗng tương đồng. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học cho thấy sự khác biệt về cấu tạo mô, bộ gen và hoạt chất sinh học, đòi hỏi người dùng thận trọng khi lựa chọn.
Nhiều người lầm tưởng lá cỏ ngọt phơi khô tự nhiên luôn lành tính hơn chất tạo ngọt nhân tạo hay đường tinh chế từ cỏ ngọt. Tuy nhiên, các tổ chức y tế quốc tế chỉ mới công nhận độ an toàn đối với các chiết xuất steviol glycoside có độ tinh khiết cao, trong khi việc dùng trực tiếp lá cỏ ngọt thô vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ chưa được kiểm soát trọn vẹn.
Cỏ tháp bút được biết đến với tác dụng lợi tiểu và hạ huyết áp tự nhiên, nhưng dược liệu này tiềm ẩn nguy cơ hạ kali máu và tụt đường huyết. Bệnh nhân suy tim, suy thận cùng người có bệnh nền cần hết sức thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Mức an toàn hàng ngày của đường cỏ ngọt là 0-4 mg/kg thể trọng mỗi ngày tính theo lượng steviol tương đương. Một người trưởng thành nặng 50 kg có thể nạp tối đa 200 mg steviol glycoside mỗi ngày mà không gây hại cho sức khỏe, nhờ độ ngọt cao gấp gần 300 lần đường thông thường.
Cỏ thạch sùng khác biệt hoàn toàn với rau tàu bay nhờ thân và phiến lá phủ đầy lông ráp cứng như lưỡi chó, lá nguyên cuống dài xòe sát gốc. Trong khi đó, rau tàu bay có thân mọng mượt, mép lá răng cưa sâu và mùi hăng đặc trưng, giúp người hái dễ dàng tránh nhầm lẫn nguy hiểm.
Cỏ thiên thảo (Anisomeles indica) và hoắc hương (Pogostemon cablin) là hai loài thực vật hoàn toàn khác nhau. Hoắc hương sở hữu các hoạt chất đặc thù như patchouli alcohol và pogostone, việc phân biệt đúng giúp tránh dùng sai công năng thảo dược và bảo đảm an toàn điều trị.
Nước sắc cỏ thiên thảo được nhiều người truyền tai nhau về tác dụng thanh nhiệt, trị bệnh, nhưng dữ liệu khoa học hiện nay cho thấy thảo dược này chưa từng được chứng minh an toàn trên người. Phụ nữ mang thai, người mắc bệnh gan mạn tính và trẻ nhỏ tuyệt đối không nên tự ý dùng để tránh nguy cơ ngộ độc tế bào và dị tật phôi.
Cả cỏ thi và cúc La Mã đều là nguồn thảo dược tự nhiên chứa hợp chất kháng viêm chamazulene. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay chỉ phân biệt hai loài qua đặc tính đồng vị carbon và cấu trúc hoạt chất chứ chưa khẳng định loài nào có hàm lượng chamazulene vượt trội hơn hoàn toàn.
Cỏ mục túc (Medicago sativa) và cỏ ba lá đỏ (Trifolium pratense) đều chứa phytoestrogen nhưng khác biệt lớn về thành phần hoạt chất. Trong khi cỏ ba lá đỏ giàu các isoflavone điển hình như formononetin và biochanin A, cỏ mục túc lại chứa lượng rất nhỏ isoflavone mà chủ yếu mang hoạt tính nội tiết nhờ coumestrol.
Nhiều người đun cỏ thiên thảo uống hằng ngày thay trà vì tin giúp mát gan, giải độc. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy chiết xuất loài cây này có độc tính tế bào và gây hại phôi thực nghiệm. Việc tự ý uống trường diễn có thể tạo gánh nặng bài tiết, đe dọa chức năng gan thận do thiếu dữ liệu an toàn dài hạn.
Người có cơ địa dị ứng, da nhạy cảm hoặc hàng rào biểu bì suy yếu nên cẩn trọng, tránh để da tiếp xúc trực tiếp với nhựa cây cỏ lan chi khi cắt tỉa, bởi dịch thực vật có thể kích hoạt phản ứng viêm da tiếp xúc khó chịu.
Cỏ mẹ chưa có dữ liệu khoa học thực nghiệm trong các tài liệu hiện hành, trong khi kim ngân hoa sở hữu lượng flavonoid và iridoid vượt trội so với cành cây và sơn ngân hoa, mang lại hoạt tính kháng khuẩn, kháng viêm mạnh mẽ.
Cỏ râu mèo chứa các hợp chất sinh học có tác dụng chống oxy hóa và làm giãn mạch máu. Tuy nhiên, 4 nhóm người gồm bệnh nhân suy tim, suy thận nặng, người huyết áp thấp và phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng loại trà thảo mộc này để tránh nguy cơ biến chứng huyết động nguy hiểm.
Phụ nữ mang thai có thể dùng đường cỏ ngọt tinh khiết trong giới hạn cho phép để giảm tiêu thụ đường, nhưng cần tránh hoàn toàn lá thô và dịch chiết toàn phần. Các chuyên gia khuyến nghị thai phụ nên thận trọng, không lạm dụng chất tạo ngọt và cần tuân thủ ngưỡng an toàn.
Cỏ mần trầu và rễ cỏ tranh đều giàu chất chống oxy hóa phenolic và flavonoid, mang lại tiềm năng kháng viêm, bảo vệ gan thay vì chỉ kích thích tiểu tiện. Thực nghiệm trên động vật cho thấy rễ cỏ tranh thậm chí gây ức chế bài tiết nước tiểu, đòi hỏi người dùng thận trọng, không tự ý dùng thay thuốc.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất cỏ mục túc hỗ trợ hạ đường huyết, cải thiện mỡ máu và tái tạo đảo tụy. Dù vậy, giới khoa học hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người. Người bệnh đái tháo đường không được tự ý bỏ thuốc để uống trà thảo dược.
Ngó cỏ nến là món ăn dân dã giòn ngọt, tuy nhiên các nghiên cứu khoa học khẳng định loài thực vật thủy sinh này có đặc tính hút và tích tụ kim loại nặng cực mạnh tại phần thân rễ. Việc ăn ngó cỏ nến mọc hoang tại các vùng nước ô nhiễm tiềm ẩn rủi ro ngộ độc chì, niken nguy hiểm.
Nhiều thai phụ truyền tai nhau uống nước cỏ mần trầu để giải nhiệt, hạ sốt mà không biết đến nguy cơ co bóp tử cung. Thiếu dữ liệu an toàn y khoa cùng cảnh báo kích thích cơ trơn từ thảo mộc biến thói quen dân gian này thành rủi ro lớn cho sức khỏe thai kỳ.
Hiện chưa có bất kỳ dữ liệu khoa học nào xác nhận tính an toàn của rễ và đọt cỏ chít đối với phụ nữ mang thai. Trước nguy cơ thiếu hụt bằng chứng dược lý và khả năng tích lũy tạp chất từ môi trường, thai phụ được khuyến cáo cần thận trọng tối đa, không nên tự ý sử dụng.
