Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 208 trên 483
Người bị đau khớp không nên uống nước sắc vỏ cây anh đào *Prunus cerasoides*. Dù dân gian truyền miệng công dụng trị phong thấp, y học hiện nay hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả và độ an toàn của loại vỏ cây này trên người bệnh khớp.
Bạch sâm và hồng sâm đều làm từ rễ nhân sâm châu Á, nhưng quy trình hấp nhiệt ở hồng sâm đã kích hoạt hàng loạt phản ứng thủy phân và biến đổi cấu trúc, chuyển hóa ginsenoside phân cực lớn thành các dạng ít phân cực có hoạt tính sinh học và sinh khả dụng cao hơn.
Tác dụng sinh học của vỏ cây anh đào châu Phi (*Prunus africana*) đối với tuyến tiền liệt đến từ bộ ba hoạt chất chính: phytosterol (đặc biệt là beta-sitosterol), các triterpene (ursolic acid, beta-amyrin) và este của acid ferulic, giúp kháng viêm, ức chế men 5-alpha-reductase và giảm tăng sinh tế bào mô đệm.
A ngùy là lựa chọn thay thế hành tỏi chuẩn xác cho người kiêng FODMAP. Nhờ chứa các hợp chất lưu huỳnh kích hoạt cùng thụ thể thụ cảm như tỏi mà không chứa chuỗi carbohydrate lên men, loại gia vị này giúp tạo hương thơm trọn vẹn mà không gây đầy trướng bụng.
Nhiều người tin a giao đắt đỏ nhờ hiệu quả vượt trội hơn gelatin da bò hay da heo, nhưng khoa học cho thấy bản chất của chúng đều là collagen thủy phân từ da động vật có vú. Thành phần acid amin và độ an toàn của gelatin thông thường hoàn toàn tương đồng, không có sự cách biệt thần kỳ về mặt sinh học.
A giao là vị thuốc quý bồi bổ khí huyết nhưng chứa hàm lượng keo đạm đậm đặc dễ gây đầy bụng, trướng hơi. Bốn nhóm người gồm tỳ vị hư yếu, tiêu chảy, thể trạng đàm thấp trệ khí và người đang cảm sốt cần tránh dùng để ngăn ngừa biến chứng rối loạn tiêu hóa và ứ trệ khí cơ.
Nhân sâm châu Á là vị thuốc bổ quen thuộc nhưng chứa hoạt tính sinh học mạnh, có thể gây biến chứng cho người mang thai, bệnh nhân u nhạy cảm hormone, người dùng thuốc chống đông warfarin hay người có cơ địa dị ứng. Hiểu rõ các chống chỉ định giúp tránh rủi ro sức khỏe nghiêm trọng.
Ashwagandha mang lại nhiều lợi ích giảm stress nhưng không an toàn cho tất cả mọi người. Người mắc bệnh lý tuyến giáp, bệnh tự miễn, người chuẩn bị phẫu thuật hoặc có rối loạn thần kinh cơ cần đặc biệt cẩn trọng, tránh tự ý sử dụng do nguy cơ kích thích miễn dịch và nhiễm độc giáp nghiêm trọng.
KSM-66 chiết xuất từ rễ với tỷ lệ withanolide ổn định khoảng 5%, trong khi Sensoril kết hợp cả rễ và lá chứa lượng withanolide cao hơn tới 10%. Hiểu rõ sự khác biệt thành phần và duy trì liều chuẩn 300-600mg mỗi ngày giúp người dùng bổ sung an toàn, hiệu quả.
Quả a kê chỉ an toàn khi chín tự nhiên và tự nứt vỏ trên cây. Người dùng bắt buộc phải loại bỏ hạt đen cùng màng liên kết, chỉ ăn phần áo hạt đã rửa sạch và luộc kỹ, tuyệt đối không dùng quả xanh vì chứa độc tố hypoglycin A có thể gây tử vong.
Nhãn tươi mọng nước, giàu vitamin C tự nhiên nhưng dễ suy giảm khi lưu trữ. Ngược lại, cùi nhãn sấy dẻo bị cô đặc năng lượng, lượng đường tăng cao trên cùng trọng lượng, đồng thời có sự biến đổi rõ rệt về cấu trúc hoạt chất miễn dịch so với quả tươi.
Phần thịt quả (áo hạt) a kê chín chứa hàm lượng chất béo không bão hòa đơn rất cao, đặc biệt là axit oleic (omega-9), cùng các sắc tố carotenoid có hoạt tính chống oxy hóa tự nhiên. Tuy nhiên, quả chỉ an toàn khi chín nứt tự nhiên trên cây, loại bỏ hoàn toàn hạt và vỏ chứa độc tố.
A giao là vị thuốc bổ huyết giàu protein và gelatin từ da lừa, nhưng không phải ai cũng dùng được. Người có tỳ vị hư yếu, tiêu chảy cấp, mỡ máu cao hoặc thể trạng thấp trệ ứ tắc tuyệt đối nên thận trọng khi uống, bởi tính chất keo nhờn đậm đặc dễ gây trướng bụng, khó tiêu và làm rối loạn tiêu hóa thêm trầm trọng.
Việc cây anh đào châu Phi (*Prunus africana*) bị siết chặt khai thác theo danh mục bảo tồn CITES khiến nguồn cung vỏ cây khan hiếm nghiêm trọng. Tình trạng này làm tăng nguy cơ các sản phẩm bổ sung tuyến tiền liệt trên thị trường bị pha trộn hoặc độn phytosterol ngoài danh mục tự nhiên.
Cây an xoa được truyền tai giúp trị bệnh gan, nhưng 4 nhóm gồm thai phụ, người huyết áp thấp, người suy thận và viêm dạ dày nặng không nên tùy tiện sắc uống vì nguy cơ kích ứng, hạ áp đột ngột và tổn thương tế bào.
A giao (cao da lừa) được y học cổ truyền dùng để bổ huyết, nhưng bằng chứng khoa học về tính an toàn và hiệu quả an thai trên người mang thai còn rất hạn chế. Thai phụ tuyệt đối không tự ý dùng nếu không có chỉ định từ bác sĩ.
Nhiều người truyền tai nhau dùng lá và vỏ cây a kê chữa tiểu đường, đau dạ dày, nhưng chuyên gia cảnh báo nguy cơ ngộ độc cao. Hoạt chất trong loài cây này có thể làm cạn kiệt glycogen, gây rối loạn mô học và tổn thương gan, thận nghiêm trọng nếu tùy tiện sắc uống.
Phụ nữ mang thai không nên dùng dược liệu mai anh đào rừng (*Prunus cerasoides*). Hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh tính an toàn của loài cây này đối với thai kỳ, đồng thời giới khoa học cảnh báo về sự thiếu hụt nghiêm trọng dữ liệu độc động học và tiêu chuẩn hóa hoạt chất.
Nhãn là loại trái cây bổ dưỡng nhưng chứa hàm lượng đường tự do rất cao. Bốn nhóm người bao gồm người thừa cân béo phì, bệnh nhân viêm đại tràng, người suy thận cần kiêng kali và trẻ nhỏ dễ hóc hạt cần hết sức thận trọng khi ăn loại quả này để phòng tránh các rủi ro sức khỏe nghiêm trọng.
Ăn quả a kê chưa chín có thể gây ngộ độc nặng do chất độc cản trở chuyển hóa chất béo và làm cạn kiệt nguồn glycogen dự trữ ở gan. Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ suy dinh dưỡng, có nguy cơ co giật, hôn mê và tử vong rất cao chỉ trong 48 giờ do lượng đường dự trữ quá thấp.
