Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 373 trên 483
Củ riềng là gia vị quen thuộc giúp món kho, nướng thêm dậy mùi, nhưng nhiều bà bầu lại e ngại tính ấm nóng của loại củ này có thể gây co bóp tử cung. Thực tế, thai phụ hoàn toàn ăn được món có nêm riềng với lượng gia vị thông thường, miễn là không tự ý sắc uống đậm đặc như thuốc.
Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy Rhodiola rosea và hoạt chất salidroside không gây độc tính cấp hay bán cấp, không làm tổn thương gan, thận ở mô hình động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người về hiệu quả và độ an toàn khi dùng kéo dài hàng ngày vẫn còn hạn chế, người dùng chỉ nên bổ sung theo đợt ngắn và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Dù nổi tiếng với khả năng giảm căng thẳng và chống mệt mỏi ở người trưởng thành, thảo dược Rhodiola lại thiếu dữ liệu an toàn cho phụ nữ mang thai và cho con bú. Nghiên cứu trên động vật cảnh báo một số chiết xuất từ chi cây này có thể gây bất thường cấu trúc thận và làm suy giảm miễn dịch ở đời con.
Phụ nữ trẻ có chu kỳ kinh nguyệt bình thường không nên dùng cỏ ba lá đỏ. Việc tự ý bổ sung phytoestrogen liều ngoại sinh từ loại thảo mộc này không đem lại lợi ích lâm sàng rõ rệt, trái lại còn tiềm ẩn nguy cơ làm xáo trộn cân bằng tự nhiên của trục nội tiết sinh dục.
Quả sa kê cung cấp nguồn carbohydrate phức hợp dồi dào, ít chất béo, giàu axit amin thiết yếu cùng các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên. Nhờ cấu trúc tinh bột bền vững và khả năng giữ nước cao, sa kê hỗ trợ làm chậm tiêu hóa, nuôi dưỡng hoạt động đường ruột và cải thiện sức khỏe chuyển hóa khi chế biến đúng cách.
Uống bột củ riềng mỗi ngày chỉ an toàn cho gan và thận khi dùng ở liều gia vị nhỏ (khoảng 1–2 gam/ngày) và không uống kéo dài liên tục. Dù chiết xuất riềng có khoảng an toàn rộng và giúp bảo vệ gan trước độc chất ở liều vừa phải, nhưng các nghiên cứu độc tính chỉ ra rằng liều cao lặp lại dài ngày có thể gây biến đổi men gan, tổn thương mô thận và làm tăng áp lực đào thải nghiêm trọng.
Lòng đỏ trứng gà chứa lutein và zeaxanthin có tính khả dụng sinh học cao, giúp cơ thể dễ dàng hấp thu chất chống oxy hóa vào máu. Thói quen bổ sung lòng đỏ trứng đúng cách hỗ trợ tăng cường mật độ sắc tố võng mạc, lọc ánh sáng xanh và bảo vệ mắt trước nguy cơ thoái hóa điểm vàng ở người cao tuổi.
Quả sa kê có thể là giải pháp đổi vị hữu ích thay cơm trắng nhờ dồi dào carbohydrate phức hợp, giàu chất xơ kháng và hầu như không chứa chất béo. Tuy nhiên, do bản chất vẫn là nguồn thực phẩm giàu tinh bột và cung cấp nhiều năng lượng, việc ăn quá mức hoặc chế biến chiên xào vẫn có thể gây tăng cân.
Người có tiền sử tăng huyết áp không nên dùng nhiều củ riềng hay tự ý uống tinh dầu, chiết xuất đậm đặc. Dù nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất riềng có tác dụng giãn mạch và hạ áp, việc lạm dụng có thể gây tương tác thuốc và tụt huyết áp quá mức.
Ăn trứng vào bữa tối không phải là nguyên nhân gây mất ngủ như nhiều người lầm tưởng. Trứng giàu tryptophan và vitamin nhóm B giúp cơ thể tổng hợp hormone điều hòa giấc ngủ, nhưng ăn quá no, nhiều dầu mỡ hoặc sát giờ lên giường sẽ làm cản trở tiêu hóa và gây trằn trọc.
Đối với người khỏe mạnh, ăn từ 4 đến 7 quả trứng mỗi tuần (khoảng 1 quả mỗi ngày) là mức tiêu thụ an toàn và giàu dinh dưỡng. Tuy nhiên, người có tiền sử mỡ máu cao, tăng huyết áp hoặc bệnh chuyển hóa cần cân nhắc giảm lượng lòng đỏ xuống dưới 4 quả mỗi tuần để bảo vệ hệ tim mạch.
Dân gian thường truyền tai nhau việc ăn trứng ngỗng khi mang thai giúp con sinh ra thông minh vượt trội. Tuy nhiên, các phân tích khoa học cho thấy trứng ngỗng chỉ đơn thuần là thực phẩm giàu đạm, chất béo và khoáng chất với kích thước lớn hơn trứng gà, hoàn toàn không có bằng chứng giúp tăng trí thông minh cho thai nhi.
Trứng luộc chín tới với lòng trắng đông hoàn toàn và lòng đỏ mềm giúp cơ thể hấp thu protein tối ưu nhất, đồng thời bảo toàn lượng vitamin tan trong chất béo. Tùy vào thể trạng, người khỏe mạnh có thể ăn trứng lòng đào an toàn, trong khi trẻ nhỏ và người già nên ưu tiên trứng chín kỹ.
Người bệnh thận mạn tính không nên ăn nhiều rau mùi do lo ngại nguy cơ tăng kali máu khi chức năng bài tiết của thận suy giảm. Tuy nhiên, nếu chỉ dùng vài nhánh rau mùi làm gia vị nêm nếm món ăn thường ngày, người bệnh hoàn toàn yên tâm thưởng thức mà không lo ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.
Khi tính theo cùng trọng lượng, trứng cút nhỉnh hơn trứng gà về mật độ chất béo, vi chất sắt và nồng độ cholesterol lòng đỏ. Dù cung cấp nguồn dưỡng chất đậm đặc và hương vị phong phú, trứng cút đòi hỏi người dùng phải kiểm soát khẩu phần hợp lý để tránh nguy cơ dư thừa lipid máu.
Nhiều người sẵn sàng chi tiền gấp đôi mua trứng gà ta thả vườn vì tin rằng bổ dưỡng hơn trứng gà công nghiệp. Tuy nhiên, các phân tích khoa học chỉ ra hàm lượng chất đạm giữa hai loại trứng này gần như tương đương, sự khác biệt chủ yếu nằm ở tỷ lệ nước, axit béo và cholesterol trong lòng đỏ.
Vỏ trứng gà chứa tới 96% calci carbonat tự nhiên với khả năng hấp thu tương đương hoặc tốt hơn calci thương mại, hỗ trợ tích cực cho mật độ xương. Tuy nhiên, lợi ích này chỉ đạt được khi vỏ trứng qua xử lý tiệt trùng và siêu nghiền mịn; việc tự chế biến thô sơ tại nhà dễ dẫn đến nguy cơ nhiễm khuẩn và tổn thương tiêu hóa.
Ăn trứng thường xuyên giúp người cao tuổi bổ sung nguồn đạm chất lượng cao và axit amin leucine dễ hấp thu, từ đó hỗ trợ duy trì khối lượng lẫn sức mạnh cơ bắp. Tuy nhiên, để thực sự ngăn ngừa chứng teo cơ tuổi già, việc ăn trứng cần đi kèm chế độ dinh dưỡng đủ đạm chia đều trong ngày và tập luyện thể chất đều đặn.
Trứng vịt và trứng vịt lộn chứa nguồn axit amin, axit béo và khoáng chất dồi dào phục vụ cho sự phát triển của phôi, nhưng lòng đỏ lại có hàm lượng cholesterol tự nhiên cao. Ăn vừa phải và đúng cách là chìa khóa để tận dụng dưỡng chất mà không gây hại cho tim mạch.
Rau má chứa nhiều hoạt chất giúp chống oxy hóa và hỗ trợ chuyển hóa mỡ, đường trên thực nghiệm. Tuy nhiên, thói quen pha thêm nhiều đường, sữa đặc cùng đậu xanh biến thức uống giải nhiệt này thành nguồn nạp calo ngầm, dễ gây tăng cân và đầy bụng khó tiêu.
