Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 398 trên 483
Tình trạng thiếu hụt vitamin D làm suy yếu hàng rào biểu mô hô hấp và hệ miễn dịch, liên quan rõ rệt đến nguy cơ gia tăng ho mãn tính và nhiễm trùng đường thở tái diễn. Dù vậy, vi chất này không phải thuốc trị ho tức thì mà đóng vai trò hỗ trợ điều hòa viêm và củng cố chức năng cơ hô hấp.
Phụ nữ mắc u xơ tử cung hoặc u nang buồng trứng không nên tự ý dùng chiết xuất kế sữa (silymarin). Nghiên cứu khoa học xác nhận các hoạt chất trong kế sữa có hoạt tính tương tự estrogen, có thể gắn kết với các thụ thể nội tiết và tiềm ẩn nguy cơ kích thích khối u phụ khoa phát triển.
Ngải cứu non giàu chất chống oxy hóa phenolic và chamazulene giúp bảo vệ tế bào, phù hợp cho món ăn tẩm bổ; trong khi ngải cứu già tích tụ lượng tinh dầu, camphor và eucalyptol cao hơn, thích hợp cho xông hơi, ngâm chân và kháng khuẩn ngoài da.
Uống dầu gan cá tuyết liên tục có thể dẫn đến nguy cơ tích lũy quá mức vitamin A và D trong gan do đặc tính tan trong chất béo khó đào thải. Dù bổ sung vitamin D hiệu quả, việc dùng kéo dài các công thức chứa nồng độ vi chất cao từng được ghi nhận liên quan đến suy giảm mật độ xương và tăng nguy cơ hen suyễn.
Ngải cứu chứa lượng tinh dầu phức tạp đòi hỏi hệ thống enzyme gan và thận phải chuyển hóa, đào thải liên tục. Với người bị viêm gan hoặc suy thận, việc ăn nhiều hoặc uống nước ngải cứu đậm đặc dễ gây quá tải chuyển hóa, làm tăng nguy cơ tổn thương cơ quan vốn đã suy yếu.
Hạt quả me nước chứa nhiều hợp chất quý như chất béo, saponin và D-turanose, nhưng không thể ăn sống vì chứa chất ức chế trypsin bền nhiệt gây cản trở tiêu hóa đạm. Muốn sử dụng hạt an toàn, người dùng bắt buộc phải ngâm và nấu chín kỹ để vô hiệu hóa các chất kháng dinh dưỡng.
Bổ sung kẽm có thể hỗ trợ giảm nhẹ và rút ngắn thời gian ho do cảm lạnh nhờ ion kẽm ức chế sự nhân lên của virus đường hô hấp và tăng cường miễn dịch. Tuy nhiên, kẽm không phải thuốc cắt ho tức thì, hiệu quả phụ thuộc vào tình trạng dinh dưỡng của mỗi cá nhân.
Phụ nữ mang thai bị ho khan kéo dài có thể sử dụng các thuốc giảm ho như dextromethorphan hoặc codeine theo chỉ định y khoa vì các hoạt chất này đã được chứng minh an toàn cho thai kỳ. Tuy nhiên, mẹ bầu cần tránh hoàn toàn siro ho chứa cồn và không tự ý dùng các loại thuốc cảm ho phối hợp nhiều thành phần.
Các bằng chứng khoa học khẳng định sữa bò không làm tăng tiết chất nhầy đường hô hấp hay khiến triệu chứng ho trầm trọng hơn. Cảm giác vướng đờm sau khi uống sữa chỉ là phản ứng cảm quan tạm thời ở họng. Người bị ho khan kéo dài hoàn toàn có thể uống sữa bình thường nếu không dị ứng.
Tập thể dục cường độ cao thường khiến bạn phải thở dồn dập bằng miệng, đưa luồng không khí khô và lạnh thẳng vào phổi. Hiện tượng này làm mất nước bề mặt niêm mạc, tổn thương biểu mô hô hấp và kích hoạt phản xạ co thắt phế quản, dẫn đến những cơn ho khan dồn dập và cảm giác tức ngực sau khi vận động.
Chiết xuất silymarin từ cây kế sữa (Milk Thistle) cho thấy tiềm năng hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin, giảm chỉ số đề kháng insulin HOMA-IR và hạ HbA1c ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 thông qua cơ chế chống oxy hóa và kích hoạt con đường SIRT1 tại gan. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị.
Ăn đồ cay nóng chứa capsaicin kích hoạt trực tiếp thụ thể cảm giác ho TRPV1 trên dây thần kinh đường thở. Ở người bị ho khan kéo dài, niêm mạc hô hấp vốn đang viêm và tăng mẫn cảm, khiến các món cay dễ dàng kích hoạt chuỗi cơn ho rũ rượi, tăng co thắt phế quản và làm bệnh dai dẳng hơn.
Nhiều người có thói quen ăn đồ cay nóng để làm thông mũi khi bị cảm, nhưng đây chỉ là cảm giác đánh lừa thị giác do phản xạ thần kinh vị giác. Hoạt chất capsaicin trong ớt không làm giảm nghẹt mũi thực sự mà còn có thể kích ứng, khiến niêm mạc họng đang tổn thương trở nên đau rát và viêm nặng hơn.
Nghiên cứu khoa học xác nhận múi me nước chín đỏ vượt trội hoàn toàn múi chín trắng về hàm lượng chất chống lão hóa. Sắc đỏ chứa lượng lớn hợp chất anthocyanin và tổng lượng phenolic cao, đem lại khả năng trung hòa gốc tự do mạnh mẽ hơn hẳn múi trắng.
Người huyết áp thấp không nên tự ý dùng cây lưỡi rắn trắng dài ngày do vị thuốc có tính hàn sâu dễ gây tụt áp, đồng thời nghiên cứu cảnh báo nguy cơ tương tác với thuốc tim mạch chuyển hóa qua enzym gan.
Phụ nữ mang thai có thể ăn thịt quả me nước chín ở lượng vừa phải như món ăn vặt giải nghén. Dù chứa nhiều chất chống oxy hóa tự nhiên và có độ an toàn thực nghiệm cao, me nước vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên thai phụ, đòi hỏi mẹ bầu cần ăn chừng mực và sơ chế sạch sẽ.
Ăn nhiều me nước một lúc dễ gây cảm giác đầy trướng, tức bụng khó chịu do hàm lượng tannin làm se niêm mạc ruột kết hợp cùng các chuỗi polysaccharide lên men sinh khí và hoạt chất tự nhiên kìm hãm enzym tiêu hóa. Thưởng thức chừng mực là chìa khóa giúp bảo vệ dạ dày.
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên tiếp xúc hoặc dùng chế phẩm từ cây lỗ bình cảnh vì các hoạt chất alkaloid trong cây có thể kích thích co bóp tử cung dữ dội, tăng nguy cơ sảy thai, sinh non và gây độc tính nghiêm trọng cho phôi thai.
Người có lá gan khỏe mạnh không nên tự ý uống cây kế sữa mỗi ngày để phòng bệnh. Nghiên cứu y khoa chỉ tập trung đánh giá thảo dược này trên người bệnh gan hoặc dùng thuốc độc cho gan, trong khi chế phẩm trôi nổi tiềm ẩn nguy cơ nhiễm nấm mốc và hóa chất độc hại.
Uống nước dừa tươi khi bị sốt cảm cúm giúp bù đắp nước và kali tự nhiên rất tốt nhờ áp suất thẩm thấu thấp. Tuy nhiên, người bệnh chỉ nên dùng từ 250 đến 500 ml mỗi ngày, uống từng ngụm nhỏ ở nhiệt độ thường vào ban ngày để tránh đầy bụng hoặc ớn lạnh.
