Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 69 trên 483
Nhiều người tin rằng uống nước sả chanh có thể quét sạch mỡ máu và giảm nhanh cholesterol xấu (LDL-c). Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy chưa có thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên nào trên người xác nhận hiệu quả này, dù sả chanh thể hiện tiềm năng chống oxy hóa nhất định trong ống nghiệm và mô hình động vật.
Dù được lưu truyền trong một số bài thuốc dân gian, dược liệu từ cây sến mật tuyệt đối không nên dùng cho phụ nữ mang thai, người suy giảm chức năng gan và người suy thận. Việc thiếu hụt hoàn toàn các dữ liệu nghiên cứu lâm sàng khiến loại thảo mộc này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc và gây hại nội tạng nghiêm trọng.
Dầu hạt sến mật và mỡ lợn có tính chất đông đặc tương tự, nhưng cấu trúc hóa học khác nhau. Dầu sến mật chứa khoảng 48% axit béo bão hòa và 49,5% axit béo không no tự nhiên, đem lại lựa chọn thay thế thực vật giàu axit oleic và stearic nhưng vẫn cần dùng lượng vừa phải.
Lá sả chứa hàm lượng tinh dầu và citral rất dồi dào, thường đạt từ 60% đến hơn 80% tùy thời điểm thu hái. Tuy nhiên, khoa học chưa có dữ liệu đối đầu so sánh sự hao hụt hoạt chất giữa gốc và lá qua các phương pháp nhiệt nấu ăn. Bạn hoàn toàn có thể tận dụng cả hai bộ phận để nấu nướng hợp lý.
Lá sắn thuyền (daun salam) và lá nguyệt quế tây (bay leaf) thường bị nhầm lẫn do hình thái tương tự, nhưng thực chất thuộc hai loài thực vật khác nhau. Nguyệt quế Địa Trung Hải chứa chủ yếu 1,8-cineole mang hương thảo mộc the mát, trong khi sắn thuyền sở hữu cấu trúc tinh dầu riêng biệt với hương vị trầm mộc đặc trưng ẩm thực Đông Nam Á.
Trà sả chanh là thức uống thảo mộc dân dã được ưa chuộng nhờ hương thơm thư giãn và đặc tính chống oxy hóa. Tuy nhiên, các nghiên cứu lâm sàng cho thấy sả có tác dụng hạ huyết áp, lợi tiểu và ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số lọc máu ở thận, khiến một số người cần hết sức thận trọng.
Các hợp chất lindenane sesquiterpene đặc hữu trong sói Nhật (*Chloranthus japonicus*) cho thấy tiềm năng ức chế tế bào ung thư dạ dày, gan và bạch cầu trong các thử nghiệm ống nghiệm. Tuy nhiên, đây mới là nghiên cứu tiền lâm sàng ban đầu, chưa được chứng minh an toàn hay có tác dụng trị bệnh trên cơ thể người.
Lá sắn thuyền vốn quen thuộc trong dân gian nhưng chứa hoạt chất giãn mạch, hạ men tiêu hóa đường và nguy cơ gây gánh nặng lên gan. Nhóm người huyết áp thấp, người đang uống thuốc hạ đường huyết hoặc sắp phẫu thuật không nên dùng hằng ngày để tránh nguy cơ tụt áp đột ngột và tương tác thuốc bất lợi.
Nhiều người rỉ tai nhau ngậm bột sơn đậu căn để trị nhanh cơn đau rát họng tại nhà. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cảnh báo dược liệu này có độc tính rất cao; việc ngậm bột trực tiếp dễ gây bỏng niêm mạc và nuốt dịch chiết mất kiểm soát liều lượng, dẫn đến tổn thương não, suy tim và suy hô hấp tử vong.
Trà sơn cúc hai hoa được nhiều người tìm kiếm nhờ hoạt tính chống oxy hóa và ức chế tế bào trong thí nghiệm. Tuy nhiên, do hoàn toàn thiếu dữ liệu kiểm chứng độc tính dài hạn trên người, phụ nữ có thai, người cho con bú và người suy giảm chức năng gan thận cần tránh sử dụng để phòng ngừa rủi ro.
Quả sấu giàu acid hữu cơ tự nhiên có thể kích thích tiêu hóa và tạo cảm giác ngon miệng, nhưng cũng dễ gây kích ứng niêm mạc dạ dày nếu lạm dụng. Người có tiền sử viêm loét hoặc trào ngược cần dùng thận trọng, đúng thời điểm để tránh biến chứng.
Cây sầu đâu (neem) được sử dụng rộng rãi trong đời sống dân gian, nhưng các chế phẩm từ loại cây này tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe. Nghiên cứu khoa học ghi nhận độc tính của dầu hạt sầu đâu đối với sự phát triển của thai nhi, khả năng can thiệp vào quá trình sinh sản và gây độc tế bào, đòi hỏi nhiều nhóm đối tượng phải thận trọng.
Uống nước sấu ngâm đường mỗi ngày có thể gây hại cho gan và đường huyết do nạp quá nhiều đường tự do. Nguồn fructose dồi dào trong si-rô ngâm thúc đẩy gan tích tụ mỡ, làm tăng đột ngột đường huyết và gia tăng nguy cơ kháng insulin cũng như đái tháo đường týp 2.
Cây sảng thường được dùng theo kinh nghiệm dân gian, nhưng dữ liệu an toàn còn thiếu hụt nghiêm trọng. Phụ nữ mang thai, người có bệnh gan và người da nhạy cảm không nên tự ý uống hoặc đắp ngoài do nguy cơ tổn thương gan cấp và độc tính tế bào tiềm ẩn.
Ăn sấu giúp thai phụ giảm nhạt miệng, át cảm giác buồn nôn tạm thời nhờ vị chua kích thích vị giác. Tuy nhiên, lượng acid tự nhiên trong sấu dễ làm bùng phát trào ngược dạ dày, ợ nóng và cồn cào ruột. Thai phụ cần ăn lượng vừa phải, tránh ăn sống khi đói.
Phụ nữ mang thai có thể ăn sương sáo để giải nhiệt với lượng vừa phải, nhưng cần đặc biệt thận trọng với thạch chế biến thủ công. Do hệ miễn dịch suy giảm, thai phụ đối mặt nguy cơ nhiễm khuẩn thực phẩm nghiêm trọng như listeria từ khâu chế biến và bảo quản không hợp vệ sinh.
Sương sáo là món giải khát thanh mát quen thuộc, nhưng người tiêu chảy mạn tính, người thể trạng tỳ vị hư hàn, bệnh nhân đái tháo đường ăn kèm siro ngọt và trẻ nhỏ đối mặt nguy cơ hóc dị vật cần hết sức cẩn trọng khi sử dụng để tránh ảnh hưởng xấu tới sức khỏe.
Thạch sương sáo đóng hộp tiện lợi nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe do chứa hàm lượng đường tự do cao, si-rô bắp và các chất phụ gia tạo gel. Những thành phần nhân tạo này không chỉ làm tăng đột ngột đường huyết mà còn làm hao hụt các đặc tính tự nhiên có lợi của món tráng miệng thảo mộc.
Nhiều người có thói quen uống trà sói Nhật mỗi ngày để giải nhiệt và phòng bệnh, nhưng các chuyên gia khuyến cáo không nên áp dụng. Hiện chưa có bằng chứng an toàn và liều lượng chuẩn trên người; dữ liệu khoa học mới dừng lại ở thử nghiệm kháng viêm sơ bộ trên chuột, dùng lâu dài tiềm ẩn rủi ro cho gan và thận.
Thịt sò biển và các loài thân mềm hai mảnh vỏ là nguồn cung cấp dồi dào kẽm, sắt và vitamin B12, vượt trội hơn nhiều loại thủy hải sản thông thường. Tuy nhiên, khả năng tích lũy kim loại nặng từ môi trường đòi hỏi người tiêu dùng cần lựa chọn nguồn gốc an toàn và sử dụng điều độ.
