Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 105 trên 369
Nhiều người truyền tai nhau bài thuốc từ dã bách hợp (lục lạc không cuống) để chữa dứt điểm viêm họng, tiêu viêm. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định chưa có thử nghiệm lâm sàng chuẩn hóa nào trên người chứng minh tác dụng này, trong khi cây chứa các hợp chất alkaloid có nguy cơ gây độc tính cao.
Nhiều nam giới tìm mua mao tử tàu với hy vọng tráng dương và tăng cường bản lĩnh phái mạnh. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện tại chỉ ghi nhận tác dụng kháng khuẩn đường ruột và gây độc tế bào trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có bằng chứng chứng minh hiệu quả tăng cường sinh lý ở người.
Mang tiêu và huyền minh phấn cùng có nguồn gốc từ muối natri sulfat nhưng khác biệt ở dạng tồn tại: mang tiêu là khoáng thạch ngậm nước lẫn tạp chất tự nhiên, còn huyền minh phấn là dạng tinh chế làm mất nước kết tinh, có độ tinh khiết cao hơn và dược tính tập trung hơn.
Maqui berry thường được quảng bá rầm rộ như "vua chống lão hóa" nhờ chỉ số chống oxy hóa phòng thí nghiệm ngất ngưởng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy khả năng hấp thu và chuyển hóa anthocyanin trong cơ thể người còn nhiều hạn chế, phần lớn tác dụng mới dừng lại ở thử nghiệm ống nghiệm.
Nhiều lời đồn dân gian cho rằng hạt lục lạc lá ổi tròn giúp thanh nhiệt, giải độc và chữa mụn nhọt. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện đại khẳng định hạt của loại cây này chứa hàm lượng độc tố pyrrolizidine alkaloid rất cao, có thể gây tổn thương xơ gan, suy thận và tăng áp động mạch phổi nguy hiểm.
Đắp cây mao lương tươi trị đau khớp là mẹo dân gian truyền miệng nhưng tiềm ẩn nguy cơ tổn thương da nghiêm trọng. Các bằng chứng y học ghi nhận việc tiếp xúc trực tiếp loài thực vật này dễ gây viêm da tiếp xúc thực vật, hình thành bọng nước và bỏng hóa chất, trong khi hiệu quả điều trị viêm khớp ở người vẫn thiếu thử nghiệm lâm sàng đối chứng.
Bột mai mực giàu canxi cacbonat aragonite giúp loại bỏ mảng bám và cao răng nhờ độ nhám cơ học. Tuy nhiên, việc tự ý dùng bột thô chà xát lâu dài có thể làm mài mòn lớp men mỏng manh, dẫn đến tổn thương cấu trúc răng và gây ê buốt kéo dài.
Nhiều người có thói quen giã nát thảo dược tươi đắp ngoài da để giảm đau khớp nhưng lại đối mặt với nguy cơ bỏng rát nghiêm trọng. Cây mao lương tươi chứa ranunculin, hợp chất nhanh chóng phân hủy thành protoanemonin gây kích ứng mạnh, làm phồng rộp niêm mạc và viêm da hoại tử.
Uống lục lạc không cuống cùng lúc với thuốc tây làm tăng nguy cơ suy gan do tương tác cạnh tranh enzym chuyển hóa CYP450. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thảo mộc khi đang điều trị bệnh mạn tính.
Quan niệm hái cây lục lạc trắng về hãm trà uống hằng ngày để giải độc, thanh nhiệt là sai lầm nguy hiểm. Loại cây hoang dại này chưa được chứng minh an toàn, tiềm ẩn nguy cơ tích tụ độc chất gây tổn thương gan, thận và ngộ độc mạn tính nếu dùng kéo dài.
Nhiều người tin rằng uống mang tiêu giúp tống độc tố và làm sạch đường tiêu hóa, nhưng đây là nhận định sai lầm. Mang tiêu thực chất chỉ là chất nhuận tràng thẩm thấu gây tiêu chảy cấp tốc. Cảm giác nhẹ nhõm chỉ là do mất nước và rỗng ruột tạm thời, hoàn toàn không giúp thanh lọc cơ thể.
Phối hợp mang tiêu và đại hoàng tạo tác động hiệp đồng làm gia tăng nhu động ruột và hóa mềm phân nhanh chóng. Tuy nhiên, nếu lạm dụng đường uống sai quy cách, người bệnh đối mặt nguy cơ tiêu chảy cấp, mất nước và tổn hại đại tràng.
Uống cây lục lặc để chữa đau nhức xương khớp là phương pháp truyền miệng nguy hiểm, không có cơ sở khoa học. Các loài lục lặc chứa độc tố pyrrolizidine alkaloid như monocrotaline gây hoại tử tế bào gan, tổn thương phổi và tiềm ẩn nguy cơ ung thư, đe dọa trực tiếp đến tính mạng người dùng.
Nhiều người phân vân nên ăn macca sống hay chọn macca sấy nhiệt để giữ trọn vẹn chất chống oxy hóa. Khoa học chứng minh sấy nhiệt đúng cách không làm hao hụt mà còn giúp giải phóng polyphenol khả dụng tăng 25,6%, dù chỉ số peroxy hóa lipid và axit béo tự do cũng tăng nhẹ.
Tự ý dùng lục lạc trắng chung với thuốc tây có thể gây ức chế các enzym cytochrom P450 ở gan, làm chậm quá trình chuyển hóa, khiến nồng độ thuốc tích tụ trong máu tăng cao và tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc, tổn thương gan nghiêm trọng.
Nhiều thai phụ chi tiền mua hạt macca với hy vọng giúp con phát triển trí não vượt trội. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy đây chỉ là lời quảng cáo thổi phồng; macca cung cấp dinh dưỡng tốt nhưng chưa từng có nghiên cứu nào khẳng định loại hạt này giúp trẻ tăng IQ.
Tập tục đắp lá mai vạn phúc tươi trị mụn nhọt tiềm ẩn rủi ro viêm da tiếp xúc và bội nhiễm vi khuẩn. Dù chiết xuất từ loài cây này có tác dụng kháng viêm trên chuột, việc tự ý dùng lá tươi chưa qua kiểm định lên da tổn thương dễ biến nốt mụn nhọt thành ổ loét lan rộng, khó lành.
Nhiều người mách nhau dùng cây lục lạc trắng chữa đau nhức xương khớp, nhưng y học hiện nay chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả này ở người. Dữ liệu khoa học về lục lạc trắng mới chỉ dừng lại ở đặc tính di truyền và thành phần dầu hạt, người bệnh không nên bỏ thuốc điều trị để dùng thảo mộc truyền miệng.
Lục phàn (sắt(II) sulfat) thường được dân gian dùng bôi ngoài da để sát trùng và làm se tổn thương. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy muối sắt không giúp giảm tần suất kích ứng da thực tế, trong khi tính acid của nó lại tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc kích ứng.
Lục phàn (melanterite) tự nhiên hình thành từ dòng thải mỏ axit, tiềm ẩn hàm lượng sắt quá mức cùng tạp chất asen và kim loại nặng cực độc. Tự ý dùng khoáng vật thô này dễ dẫn đến ngộ độc cấp tính, phá hủy gan, tim mạch và gây thoái hóa thần kinh không thể phục hồi.
