Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 144 trên 369
Tự ý hái lá dây đồng tiền giã nát đắp lên mụn nhọt là mẹo dân gian nguy hiểm. Các nghiên cứu cảnh báo việc đắp thảo dược thô chưa qua vô trùng rất dễ gây bội nhiễm vi sinh vật và kích ứng viêm da tiếp xúc tương tự như bỏng hóa chất, làm tổn thương mô sâu nghiêm trọng.
Lá dây xanh (sương sâm) có tác dụng hạ đường huyết mạnh trên thực nghiệm, nhưng việc tự ý dùng chung với thuốc tiểu đường tiềm ẩn nguy cơ hiệp đồng hạ đường huyết quá mức. Người bệnh cần hiểu rõ cơ chế và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Dây đau xương (*Tinospora sinensis*) và Guduchi (*Tinospora cordifolia*) là hai loài thảo dược khác nhau cùng thuộc chi *Tinospora*. Dù có hình thái tương đồng, chúng sở hữu các hoạt chất đặc trưng riêng biệt, trong đó Guduchi có khối lượng nghiên cứu dược lý vượt trội hơn, đòi hỏi việc nhận diện chính xác để tránh nhầm lẫn nguy hại.
Nhiều người có thói quen kết hợp thảo dược như dây toàn với thuốc tây nhằm tăng hiệu quả điều trị. Tuy nhiên, việc dùng chung các dược liệu chưa rõ cơ chế với thuốc chuyển hóa qua gan tiềm ẩn nguy cơ ức chế enzym Cytochrome P450, làm chậm đào thải thuốc và tích tụ độc tính nguy hiểm.
Uống dây đau xương không thể chữa khỏi dứt điểm bệnh đau nhức hay thoái hóa khớp. Các dữ liệu khoa học mới nhất cho thấy dược liệu này chỉ thể hiện tiềm năng hỗ trợ giảm viêm, chống oxy hóa trên động vật thí nghiệm, hoàn toàn không có khả năng tái tạo sụn khớp đã hư tổn ở người.
Dây đau xương chứa các hoạt chất có khả năng làm giảm đường huyết trên mô hình động vật và ức chế enzym chuyển hóa thuốc tại gan. Khi dùng chung với thuốc điều trị đái tháo đường, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ hạ đường huyết quá mức và gia tăng gánh nặng lên chức năng gan.
Dây quai bị được dân gian truyền tai nhau dùng đắp ngoài để trị sưng quai bị. Dù các nghiên cứu ghi nhận chiết xuất thực vật này chứa flavonoid và alkaloid có hoạt tính kháng viêm mạnh mẽ trên tế bào và chuột, chưa có bằng chứng lâm sàng nào chứng minh hiệu quả chữa bệnh quai bị trên người.
Nấu chín hay vò sống lá dây xanh (sương sâm) phụ thuộc vào mục tiêu bảo tồn dưỡng chất. Dù chưa có thử nghiệm đối đầu trực tiếp trên loài lá này, bằng chứng nhiệt động học thực vật cho thấy nhiệt độ cao kéo dài phân hủy polyphenol rõ rệt. Vò sống ở nhiệt độ phòng hoặc gia nhiệt nhẹ giúp bảo toàn hoạt chất tốt hơn đun sôi kỹ.
Dây thuốc cá tuyệt đối không phải là dược liệu giải độc gan như lời truyền miệng dân gian. Các nghiên cứu khoa học cho thấy các bộ phận của nhóm cây này chứa rotenoid có độc tính tế bào cao và khả năng diệt trừ côn trùng mạnh, việc uống vào có thể gây tổn thương gan, thận và ngộ độc nghiêm trọng.
Dây thần thông được biết đến với tiềm năng hỗ trợ hạ đường máu, nhưng việc tự ý dùng chung dược liệu này với thuốc hạ đường huyết có thể làm tăng sinh khả dụng của thuốc, cản trở đào thải và dẫn tới nguy cơ tụt đường huyết quá mức nguy hiểm.
Dùng hạt dây táo trị chấy rận là kinh nghiệm dân gian truyền miệng chưa có nghiên cứu khoa học xác thực về hiệu quả và độ an toàn. Việc tự ý giã nát đắp hạt thảo dược lên da đầu có thể gây kích ứng nặng và ngộ độc thẩm thấu qua da, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ nhỏ.
Nhiều lời đồn truyền tai cho rằng dây tơ mành có khả năng điều trị dứt điểm hen suyễn hoặc thay thế thuốc giãn phế quản cấp cứu. Thực tế khoa học chỉ ghi nhận một số nghiên cứu chiết xuất thực vật bước đầu trên động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh dây tơ mành thay thế được phác đồ y khoa.
Tự ý uống dây bánh nem cùng các loại thuốc Tây giảm đau có thể gây tương tác dược động lực học bất lợi, làm tăng gánh nặng chuyển hóa tế bào gan và khuếch đại nguy cơ tác dụng phụ của thuốc kháng viêm NSAID. Người bệnh tuyệt đối không nên tùy tiện kết hợp khi chưa có ý kiến của bác sĩ.
Dù cùng thuộc họ Cà, dây toàn và các loài cà gai leo có dữ liệu nghiên cứu về gan rất khác nhau. Trong khi cà gai leo và các loài liên quan có nhiều bằng chứng thực nghiệm giúp giảm men gan và chống oxy hóa, dây toàn hiện chủ yếu được ghi nhận về hoạt tính điều hòa miễn dịch trên động vật.
Dùng dây táo bắt cá tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng cho người ăn do loài cây này chứa picrotoxin, một chất độc thần kinh gây co giật mạnh. Độc chất từ thực vật không bị phá hủy bởi nhiệt độ nấu nướng và có thể tồn dư trong mô cá, đe dọa an toàn tính mạng người dùng.
Chiết xuất dây thường xuân thường được dùng trong các loại siro ho, nhưng hoàn toàn không thể hạ hoặc cắt cơn hen suyễn cấp tính. Thảo dược này chỉ hỗ trợ long đờm và giảm ho trong viêm đường hô hấp, không làm giãn cơ trơn phế quản cấp tốc và có thể gây dị ứng hoặc sốc phản vệ ở người có cơ địa nhạy cảm.
Picrotoxin từ cây dây táo có khả năng đối kháng tác dụng ức chế thần kinh của thuốc ngủ barbiturat và benzodiazepine bằng cách chẹn kênh clo trên thụ thể GABAA. Dù làm giảm độc tính của thuốc ngủ trong thí nghiệm động vật, độc chất này cực kỳ nguy hiểm, có thể gây co giật tử vong và không được dùng trên người.
Nhiều người truyền tai nhau cách dùng dây thuốc cá để trị ghẻ do đặc tính diệt ký sinh trùng dân gian. Tuy nhiên, y văn hiện đại không ghi nhận loại cây này trong điều trị, trong khi việc bôi đắp lên các vết xước da do cào gãi tiềm ẩn nguy cơ ngấm độc nghiêm trọng vào cơ thể.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc dây tơ mành để trị bệnh, dấy lên lo ngại về độc tính trên gan và thận. Các nghiên cứu hiện tại chưa ghi nhận dữ liệu về độc tính cấp hay bán trường diễn của nước sắc này trên người, do đó người dân tuyệt đối không tự ý dùng liều cao.
Thuốc trừ sâu sinh học tự chế từ dây thuốc cá thường được coi là an toàn do có nguồn gốc thực vật. Tuy nhiên, hoạt chất chính rotenone trong loại cây này là chất độc tế bào mạnh, có thể gây tổn thương gan và làm tăng nguy cơ mắc bệnh Parkinson lên nhiều lần nếu phơi nhiễm qua da hoặc hô hấp.
