Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.830 bài, trang 47 trên 192
Nhiều người truyền tai nhau uống nước ép sơ ri giúp hạ đường huyết sau bữa ăn nhờ các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học trực tiếp về khả năng kiểm soát đường huyết sau ăn của sơ ri trên người hiện rất hạn chế, chủ yếu mới ghi nhận tác dụng hạ đường huyết tổng thể trên động vật.
Rau mui (tên khoa học *Wollastonia biflora*) thường được truyền miệng về tác dụng hỗ trợ kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện có mới tập trung vào hợp chất tự nhiên và hoạt tính sinh học sơ bộ; chưa hề có thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh tác dụng hạ đường huyết.
Rau dừa nước chứa các chất chống oxy hóa tự nhiên giúp bảo vệ tế bào gan ở mức độ vừa phải trong các thử nghiệm ống nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh tác dụng giải độc gan, người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị bệnh gan.
Tinh dầu quế từ lâu được truyền tai với khả năng trị nấm và diệt khuẩn mạnh mẽ. Các thử nghiệm ống nghiệm cho thấy các loài quế rừng chứa hợp chất ức chế hiệu quả vi khuẩn Gram âm lẫn nấm men gây bệnh. Tuy nhiên, hiệu lực diệt khuẩn mạnh này đòi hỏi sự cẩn trọng về nồng độ an toàn khi tiếp xúc trực tiếp trên da.
Nhiều người truyền tai nhau cách dùng hoa quỳnh chữa ho, viêm họng và tin rằng loài hoa này có tính kháng khuẩn mạnh. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy dịch chiết hoa quỳnh chưa được chứng minh khả năng diệt khuẩn trực tiếp, mà mới chỉ đóng vai trò hỗ trợ chế tạo hạt nano bạc trong phòng thí nghiệm.
Rau diếp dại chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa và flavonoid được ghi nhận trong các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật và mô hình dược lý. Tuy nhiên, hiện chưa có đủ nghiên cứu trên người chứng minh rau diếp dại có tác dụng hạ đường huyết, người bệnh tuyệt đối không dùng thay thế thuốc điều trị.
Nhiều thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên cho thấy chiết xuất thylakoid từ rau chân vịt có khả năng làm chậm quá trình tiêu hóa chất béo, giúp tăng tiết hormone no và giảm cảm giác thèm ăn ngắn hạn. Dù vậy, người dùng vẫn cần kết hợp chế độ ăn kiểm soát calo và tập luyện để đạt hiệu quả giảm cân bền vững.
Chất xơ và sorbitol tự nhiên trong trái cây như quả mơ hỗ trợ cải thiện tiêu hóa bằng cách hút nước làm mềm phân và kích thích nhu động ruột. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên quả mơ còn hạn chế, người dùng cần ăn lượng vừa phải để tránh đầy hơi.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chi thực vật hoa quỳnh chứa sắc tố betalain trong quả và polysaccharide có hoạt tính miễn dịch, nhưng dữ liệu trực tiếp về hàm lượng phenolic và flavonoid trên cánh hoa vẫn còn rất hạn chế và chưa được kiểm chứng lâm sàng trên cơ thể người.
Nhiều người truyền tai nhau uống bột quế để trị tiểu đường, nhưng các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên cho thấy loại gia vị này chỉ có tác dụng hỗ trợ hạ khiêm tốn chỉ số đường huyết lúc đói và HbA1c. Quế hoàn toàn không thể thay thế phác đồ thuốc điều trị được bác sĩ chỉ định.
Cây quýt gai thường được truyền tai trong dân gian như bài thuốc trị ho, viêm họng quen thuộc. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học thực nghiệm hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm bước đầu trên mô hình tế bào và động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa bệnh ho trên người.
Các nghiên cứu lâm sàng ghi nhận quế chi có thể hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin và giảm nhẹ đường huyết đói cũng như HbA1c ở bệnh nhân đái tháo đường týp 2. Dù vậy, hiệu quả thực tế chỉ ở mức khiêm tốn, không thể thay thế thuốc điều trị và cần được sử dụng như một liệu pháp bổ trợ có kiểm soát.
Nhiều người truyền tai nhau uống trà lá quế rừng để kiểm soát bệnh đái tháo đường nhờ khả năng làm chậm hấp thu tinh bột. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay mới dừng ở mức thử nghiệm trong ống nghiệm và nấm nội sinh, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh hiệu quả và độ an toàn.
Các phân tích gộp lâm sàng cho thấy bổ sung quế với liều từ 2 g/ngày trở xuống trong 8 đến 12 tuần có thể giúp giảm nhẹ cả huyết áp tâm thu và tâm trương. Tuy nhiên, mức độ cải thiện chỉ ở mức vừa phải và quế chỉ đóng vai trò hỗ trợ lối sống, tuyệt đối không thay thế được thuốc hạ áp.
Quế Rành cho thấy tiềm năng hỗ trợ giảm nhẹ đường huyết sau ăn và lúc đói trong một số thử nghiệm lâm sàng, nhưng kết quả nghiên cứu tổng thể còn nhiều mâu thuẫn. Loại gia vị này chỉ đóng vai trò hỗ trợ lối sống, tuyệt đối không thể thay thế phác đồ điều trị hay thuốc tiêm insulin.
Quảng hoắc hương chứa hoạt chất chính patchouli alcohol, đã được y học hiện đại chứng minh có hoạt tính kháng khuẩn, giảm viêm, bảo vệ niêm mạc và điều hòa nhu động ruột trên động vật. Dược liệu này hỗ trợ cải thiện rối loạn tiêu hóa nhưng chưa thể thay thế thuốc điều trị ở người.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy hoạt chất iridoid glycoside và flavonoid từ lá quao nước có khả năng ức chế enzyme xanthine oxidase và giảm các yếu tố gây viêm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện tại mới dừng ở mức in vitro và mô phỏng máy tính, chưa được chứng minh an toàn hay có hiệu quả chữa bệnh trên người.
Quán chúng được lưu truyền là vị thuốc có khả năng chống cúm, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ mới ghi nhận hoạt tính ức chế một số virus đường ruột trong ống nghiệm. Chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh Quán chúng diệt được virus cúm hay thay thế được các phác đồ y khoa hiện hành.
Quất ngâm mật ong là mẹo trị ho quen thuộc, nhưng bằng chứng khoa học cho thấy tác dụng làm dịu cơn ho chủ yếu đến từ mật ong với hiệu quả tương đương một số thuốc ho ở trẻ nhỏ, trong khi quả quất chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng xác nhận.
Thảm họa suy thận tại Bỉ đầu thập niên 1990 cướp đi chức năng thận của hàng trăm phụ nữ trẻ bắt nguồn từ một bài thuốc giảm cân. Hoạt chất acid aristolochic có trong thảo dược Quảng phòng kỷ bị dùng nhầm đã gây xơ hóa mô kẽ thận tiến triển nhanh và làm tăng nguy cơ ung thư biểu mô đường tiết niệu.
