Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 53 trên 192
Nước bọt đặc quánh thường phản ánh sự sụt giảm lưu lượng tiết dịch và gia tăng độ thẩm thấu khi cơ thể thiếu nước. Tuy nhiên, cảm giác tại khoang miệng không hoàn toàn phản ánh chính xác mức độ mất nước toàn thân và không phải lúc nào cũng vượt trội hơn việc theo dõi màu nước tiểu.
Nấm súp lơ được quảng bá rầm rộ với tác dụng hạ đường huyết và chữa tiểu đường, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ mới dừng lại ở phân tích gộp trên mô hình thử nghiệm tiền lâm sàng. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng nấm.
Nhiều người tìm kiếm nấm ngưu chương chi với kỳ vọng hoạt chất Antroquinonol có thể tiêu diệt tế bào ung thư. Dù cho thấy tiềm năng ức chế khối u trên tế bào thí nghiệm, các thử nghiệm lâm sàng trên người mới ở giai đoạn đầu, chưa đủ bằng chứng khoa học để thay thế các phác đồ điều trị y khoa chuẩn hiện nay.
Nấm sò chứa nhiều hoạt chất sinh học hỗ trợ chuyển hóa mỡ máu hiệu quả trong các thử nghiệm trên động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người hiện vẫn còn khiêm tốn và chất lượng bằng chứng ở mức thấp, do đó người bệnh tuyệt đối không dùng nấm để thay thế thuốc điều trị mỡ máu.
Nấm thượng hoàng (*Phellinus linteus*) được quan tâm nhờ hoạt tính kích thích miễn dịch và tác động lên tế bào ung thư trong ống nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người hiện chỉ dừng ở một vài ca báo cáo đơn lẻ, không thể thay thế cho các phương pháp điều trị y khoa tiêu chuẩn.
Bột nhục đậu khấu chỉ an toàn khi dùng lượng nhỏ làm gia vị, nhưng có thể gây ngộ độc thần kinh với ảo giác, co giật và lơ mơ nếu ăn từ 5 g trở lên do chứa hoạt chất myristicin.
Nấm ngưu chương chi được quảng bá rầm rộ với công dụng giải độc và bảo vệ gan. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu khoa học hiện nay mới chỉ được chứng minh trên tế bào và động vật thí nghiệm. Các bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người còn rất hạn chế, người tiêu dùng không nên xem đây là thần dược trị bệnh gan.
Daphnane diterpene trong cây niệt gió sở hữu hoạt tính kháng ung thư và kháng viêm ấn tượng trên mô hình thí nghiệm tế bào, nhưng đồng thời cũng là nhóm chất gây độc tế bào rất mạnh. Người dân tuyệt đối không tự ý dùng thảo mộc này để chữa bệnh khi chưa có bằng chứng an toàn trên người.
Nấm Chaga sở hữu nhiều hoạt chất sinh học tiềm năng, nhưng các bằng chứng ức chế tế bào ung thư hiện chỉ mới dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm và trên chuột. Hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng đối chứng nào trên người, do đó người tiêu dùng tuyệt đối không nên xem loại nấm này là thần dược ngừa hay trị ung thư.
Uống nước tiểu trị bệnh là trào lưu truyền miệng thiếu căn cứ khoa học, bắt nguồn từ sự hiểu lầm về thuật ngữ can thiệp hành vi "urotherapy". Nghiên cứu y học khẳng định nước tiểu là chất thải chuyển hóa của thận, việc uống lại dịch này không đem lại lợi ích trị liệu mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn, ngộ độc.
Nấm Agaricus được chứng minh giúp kích hoạt tế bào diệt tự nhiên (NK) và điều hòa cytokine trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp trên người hiện mới dừng lại ở các nghiên cứu cỡ mẫu nhỏ trên bệnh nhân ung thư, chưa đủ dữ liệu để khẳng định tác dụng bảo vệ miễn dịch vượt trội ở người khỏe mạnh.
Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất lá nhội có hoạt tính ức chế enzym phân giải tinh bột alpha-amylase trong ống nghiệm. Dù vậy, hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người bệnh, do đó người dân không thể dùng lá nhội để thay thế thuốc hạ đường huyết.
Cây nhọc (*Polyalthia cerasoides*) chứa nhiều hoạt chất tự nhiên như clerodane diterpenoid và phytosterol với tiềm năng kháng viêm, chống oxy hóa. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện có mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và trên chuột, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa bệnh trên người.
Nhân trần Bắc ghi nhận nhiều tiềm năng chống viêm, giảm mỡ gan và chống oxy hóa trong các mô hình thí nghiệm trên động vật và tế bào. Tuy nhiên, hoạt chất scoparone chưa có dữ liệu đối chiếu riêng biệt, đồng thời bằng chứng lâm sàng trên người vẫn còn thiếu hụt, người dùng không nên tùy tiện lạm dụng.
Nhiều người truyền tai nhau cách dùng lá nhội chữa trùng roi âm đạo, song các tài liệu y học thực nghiệm hiện nay chưa ghi nhận bằng chứng về hiệu quả hay độ an toàn của dược liệu này trên người bệnh. Việc tự ý áp dụng có thể gây kích ứng niêm mạc và bỏ lỡ giai đoạn điều trị chuẩn xác.
Echinacoside trong nhục thung dung thể hiện khả năng chống oxy hóa mạnh, ức chế quá trình chết tế bào thần kinh và cải thiện nhận thức. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng hiện nay mới chỉ được xác lập trên mô hình tế bào và động vật, đòi hỏi người dùng cần tiếp cận thận trọng và khoa học.
Nhiều người dùng long nhãn với hy vọng tìm lại giấc ngủ ngon, nhưng bằng chứng lâm sàng trên người hiện vẫn còn rất thiếu. Long nhãn chủ yếu cung cấp chất chống oxy hóa trong nghiên cứu ống nghiệm, không thể thay thế cho các biện pháp điều trị y khoa khi bị mất ngủ kéo dài.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy peptide từ nọc và tế bào máu của một số loài nhện có hoạt tính phá hủy màng vi khuẩn kháng thuốc. Tuy nhiên, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người; người dân tuyệt đối không tự ý dùng nhện làm thuốc trị nhiễm trùng.
Cây nàng nàng chứa các hợp chất tự nhiên như terpenoid và flavonoid, có tác dụng chống viêm và kháng khuẩn trên mô hình tế bào và động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn thiếu, một số loài chứa độc tính tự nhiên nên người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Củ niễng chứa nhiều polysaccharide và polyphenol có hoạt tính chống oxy hóa trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng về tác dụng kháng viêm trên người hiện vẫn còn rất thiếu hụt. Người tiêu dùng nên xem củ niễng là món rau giàu dinh dưỡng theo mùa, không thể thay thế thuốc chữa các bệnh viêm mạn tính.
