Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 59 trên 192
Yuanhuacine chiết xuất từ hoa nguyên hoa thể hiện khả năng gây độc và ức chế tế bào ung thư mạnh trong các thử nghiệm ống nghiệm. Tuy nhiên, hoạt chất này gây độc tính toàn thân nghiêm trọng khi dùng đường uống hay tiêm truyền, đồng thời chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả trên người bệnh.
Cây ngà voi sở hữu cơ chế quang hợp CAM hấp thụ CO2 ban đêm và họ thực vật này có khả năng lọc benzene trên diện tích lá đứng đầu nhóm nghiên cứu. Dù vậy, hiệu quả làm sạch thực tế trong phòng kín phụ thuộc vào tổng diện tích tán lá, không thể thay thế hoàn toàn hệ thống thông gió.
Cây ngoi được dân gian dùng nhiều để chữa lở loét, mẩn ngứa ngoài da. Khoa học hiện đại xác nhận tinh dầu loài cây này có hoạt tính kháng khuẩn trong ống nghiệm, song chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và tiềm ẩn độc tính gây hại nếu tự ý đắp ngoài da.
Lá nguyệt quới (nguyệt quý) từ lâu được truyền tai với công dụng chữa đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận các hoạt chất như coumarin và flavonoid có đặc tính kháng viêm, giảm đau trong phòng thí nghiệm và trên động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận trên người.
Các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm xác nhận tinh dầu lá nguyệt quế có khả năng ức chế nhiều loại vi khuẩn, nấm mốc và giảm oxy hóa thực phẩm nhờ các hợp chất như 1,8-cineole. Tuy nhiên, hiệu quả này đến từ tinh dầu chiết xuất chứ không đồng nghĩa với việc nấu nướng bằng lá khô sẽ giúp món ăn chống ôi thiu.
Tinh dầu nghệ xanh ghi nhận khả năng kháng khuẩn và ức chế nấm mức độ nhẹ đến trung bình trong các thử nghiệm ống nghiệm (in vitro). Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả điều trị nấm da, người bệnh không nên tự ý thay thế thuốc đặc trị.
Nhiều lời truyền miệng cho rằng lá cây ngái có thể chữa khỏi bệnh tiểu đường. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay về khả năng hạ đường huyết của lá ngái mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trên động vật thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận độ an toàn và hiệu quả trên người.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hoạt chất trong lá ngoi và các loài cùng chi họ Cà có khả năng ức chế sưng phù thực nghiệm trên chuột thông qua cơ chế giảm cytokine và ức chế enzym viêm. Dù vậy, dữ liệu hiện tại chưa được thử nghiệm trên người nên không thể thay thế thuốc điều trị.
Cây ngà voi (Sansevieria cylindrica) có hoạt tính kháng khuẩn trong thử nghiệm in vitro hay không là câu hỏi thu hút nhiều sự quan tâm. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy chiết xuất loài cây này có tiềm năng ức chế vi khuẩn Gram âm như Salmonella typhimurium nhưng hiệu lực còn yếu đối với một số vi khuẩn khác.
Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy chiết xuất nghệ tây (saffron) có tiềm năng hỗ trợ rút ngắn thời gian vào giấc và cải thiện chất lượng giấc ngủ. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay phần lớn đến từ các nghiên cứu cỡ mẫu nhỏ, thời gian ngắn nên người dùng không thể xem đây là thuốc chữa mất ngủ thay thế y khoa.
Cây ngoi thường được dân gian truyền tai dùng để chữa đau bụng, đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng lại ở mức nghiên cứu hóa học, ống nghiệm và mô hình máy tính, chưa có thử nghiệm trên người. Việc tự ý sử dụng lá ngoi còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng đối với hệ thần kinh.
Nghiên cứu cho thấy hoạt chất xanthorrhizol chiết xuất từ nghệ Java có khả năng kháng khuẩn *Streptococcus mutans* và giảm đến 60% sự hình thành mảng bám trong ống nghiệm. Dù vậy, dữ liệu lâm sàng trên người còn rất hạn chế và chưa thể thay thế các biện pháp nha khoa chuẩn.
Indirubin chiết xuất từ cây nghể chàm cho thấy khả năng ức chế mạnh các cytokine gây viêm và chuỗi tín hiệu nội bào trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hoạt chất này có sinh khả dụng thấp trên cơ thể và phần lớn bằng chứng mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm tế bào và động vật.
Cây nghể trắng được dân gian dùng để giảm đau và kháng viêm, song các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tác động ức chế enzyme và tế bào ở mức tiền lâm sàng. Hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh hiệu quả và độ an toàn của loài cây này.
Nghệ trắng (*Curcuma aromatica*) thể hiện hoạt tính kháng viêm trong thử nghiệm tế bào, nhưng các nghiên cứu trên mô hình động vật cho thấy loài nghệ này không làm giảm sưng phù do viêm khớp. Hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh nghệ trắng có thể chữa viêm khớp trên người.
Các nghiên cứu in vitro cho thấy hoạt chất lignan từ rễ, lá, thân và quả na rừng giúp bảo vệ tế bào gan HepG2 trước độc tính của paracetamol và H2O2, đồng thời ức chế peroxy hóa lipid trong dịch nghiền gan chuột. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng thử nghiệm lâm sàng trên người; người dân không nên tự ý dùng rượu ngâm na rừng để trị bệnh gan.
Chiết xuất indirubin từ cây nghể chàm bôi ngoài da ở nồng độ chuẩn hóa 200 microgram/gam đã được chứng minh lâm sàng giúp giảm gần 70% điểm số mảng bám vảy nến sau 8 tuần. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược thô vì nồng độ không đồng đều và tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn da.
Nghệ chứa curcumin giúp làm giảm rõ rệt các triệu chứng khó chịu và khó tiêu ở người viêm loét dạ dày tá tràng. Dẫu vậy, bằng chứng lâm sàng khẳng định curcumin không thể tiêu diệt vi khuẩn Helicobacter pylori, do đó người bệnh không thể dùng nghệ thay thế phác đồ điều trị y khoa chuẩn.
Nghể răm giàu flavonoid với hoạt tính chống oxy hóa và kháng viêm đã được chứng minh tiền lâm sàng. Dù vậy, hiện chưa có bằng chứng khoa học xác nhận thảo dược này giúp rút ngắn thời gian đông máu, người dân không nên tự ý dùng để cầm máu.
Các thử nghiệm lâm sàng ban đầu cho thấy siro mộc qua Kavkaz có khả năng giảm triệu chứng trào ngược dạ dày tương đương ranitidine và omeprazole. Dù mang lại triển vọng tự nhiên đầy hứa hẹn, người bệnh cần thận trọng vì các nghiên cứu hiện nay vẫn còn hạn chế bởi cỡ mẫu nhỏ và đối tượng hẹp.
