Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 73 trên 192
Nhiều nghiên cứu trên động vật và tế bào cho thấy dịch chiết cây lu lu đực có hoạt tính chống oxy hóa, hỗ trợ hạ men gan và giảm tổn thương tế bào. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Cây lành ngạnh chứa nhiều hợp chất nhóm xanthone có hoạt tính chống oxy hóa và kháng viêm mạnh mẽ. Dù vậy, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ được ghi nhận trong phòng thí nghiệm và trên mô hình tế bào, chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa bệnh hay làm chậm lão hóa trên cơ thể người.
Nhiều người mách nhau uống nước sắc lá khôi để chữa đau dạ dày nhờ khả năng trung hòa acid và chống viêm. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học về cơ chế bảo vệ dạ dày bằng thảo dược phần lớn mới dừng lại ở thử nghiệm tiền lâm sàng, không thể thay thế phác đồ điều trị chuẩn y khoa.
Nghiên cứu trong phòng thí nghiệm ghi nhận các hợp chất xanthone chiết xuất từ lành ngạnh nam có khả năng chống oxy hóa và dọn gốc tự do mạnh mẽ. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện có mới dừng lại ở mức in vitro và nuôi cấy tế bào, chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên cơ thể người uống trà.
Liên kiều thể hiện hoạt tính kháng viêm và chống oxy hóa đáng chú ý trong các mô hình thí nghiệm trên tế bào và động vật gặm nhấm. Dù vậy, thảo dược này hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người để xác nhận hiệu quả điều trị và mức độ an toàn.
Các nghiên cứu khoa học gần đây ghi nhận nhiều hoạt chất nhóm diterpenoid chiết xuất từ cây lim có khả năng ức chế mạnh tế bào ung thư trong ống nghiệm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện dừng ở mức thử nghiệm phòng thí nghiệm, chưa chứng minh hiệu quả chữa bệnh trên người và tiềm ẩn độc tính cao.
Long nha thảo từ lâu đã được y học cổ truyền sử dụng để trị ký sinh trùng nhờ chứa hoạt chất sinh học agrimophol. Dù vậy, các nghiên cứu hiện đại lưu ý dữ liệu lâm sàng chuẩn hóa còn hạn chế, cảnh báo nguy cơ ký sinh trùng kháng thuốc và rủi ro quá liều khi tự ý dùng dược liệu chưa kiểm định.
Long não bôi ngoài da giúp giảm đau cơ tạm thời nhờ cơ chế làm mất nhạy cảm các thụ thể cảm giác đau như TRPV1. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng khoa học hiện nay đến từ các công thức phối hợp nhiều hoạt chất, trong khi các thử nghiệm lâm sàng chất lượng cao trên người đối với long não đơn lẻ vẫn còn hạn chế.
Long cốt thường xuất hiện trong các bài thuốc cổ truyền trị mất ngủ, nhưng khoa học hiện đại chỉ mới ghi nhận tác dụng an thần qua thụ thể GABA trên chuột. Việc thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người cùng nguy cơ nhiễm kim loại nặng khiến người bệnh cần hết sức thận trọng khi sử dụng vị thuốc này.
Polysaccharide chiết xuất từ thân rễ bạch cập (liên cập thảo) cho thấy tiềm năng hỗ trợ cầm máu, giảm đau và kích thích tăng sinh mô hạt tái tạo vết thương. Tuy nhiên, phần lớn các dữ liệu khoa học hiện nay mới chỉ được chứng minh trên mô hình động vật và tế bào in vitro.
Labisia pumila (Kacip Fatimah) thường được quảng bá như giải pháp tự nhiên giúp phụ nữ đẩy lùi các cơn bốc hỏa và cải thiện chất lượng sống thời kỳ mãn kinh. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng đối chứng ngẫu nhiên trên người cho thấy bằng chứng về hiệu quả giảm triệu chứng vận mạch của dược liệu này vẫn còn rất khiêm tốn và chưa đủ vượt trội so với giả dược.
Long đởm thảo từ lâu được dùng trong y học cổ truyền để trị các chứng bệnh về gan mật. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay về hoạt chất chính gentiopicroside chỉ mới dừng lại ở cấp độ tế bào và động vật thực nghiệm, hoàn toàn thiếu các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất từ cây liễu bách (Tamarix chinensis) và các loài cùng chi chứa nhiều hoạt chất có khả năng ức chế các chất trung gian gây viêm. Tuy nhiên, toàn bộ các bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở đĩa nuôi cấy tế bào và mô hình động vật gặm nhấm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Củ bách hợp (loa kèn vằn) chứa nhiều saponin và polysaccharide có khả năng an thần, chống viêm rõ rệt trên mô hình động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học trên người hiện vẫn chưa đầy đủ, do đó loại củ này chỉ nên dùng như thực phẩm bổ trợ, không thể thay thế phác đồ điều trị mất ngủ y khoa.
Nhiều thử nghiệm lâm sàng xác nhận bôi kem chiết xuất rễ cây liên mộc giúp giảm đau và cải thiện độ cứng khớp gối ở người thoái hóa khớp. Tuy nhiên, hoạt chất này chỉ làm dịu triệu chứng cơ năng tạm thời, hoàn toàn không làm chậm hay đảo ngược quá trình thoái biến sụn khớp.
Nhiều người thắc mắc liệu liễu rủ bản địa (Salix babylonica) có thể thay thế liễu trắng phương Tây (Salix alba) trong việc kháng viêm. Dù cùng chi thực vật, dữ liệu khoa học hiện tại chưa đủ căn cứ để xác nhận hai loài này tương đương về hoạt tính chống viêm và hàm lượng salicin.
Các alkaloid trong cây lim có khả năng ức chế mạnh mẽ bơm ion Na+/K+-ATPase ở màng cơ tim, tương tự cơ chế của thuốc trợ tim glycoside. Tác động này làm rối loạn nồng độ ion nội bào, dẫn đến co bóp bất thường, kích hoạt loạn nhịp tim nguy hiểm và có thể gây tử vong nhanh chóng khi ngộ độc.
Chiết xuất cây linh sam (*Clausena dentata*) bước đầu cho thấy khả năng hạ men gan trên mô hình chuột bị ngộ độc paracetamol cấp tính. Tuy nhiên, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và thảo dược này hoàn toàn không thể thay thế các loại thuốc điều trị viêm gan hay bệnh lý gan mạn tính.
Nghiên cứu lâm sàng đối chứng cho thấy thuốc mỡ chiết xuất rễ liên mộc không thua kém, thậm chí có khả năng giảm đau và giảm phù nề tốt hơn so với gel bôi NSAID diclofenac khi điều trị bong gân cổ chân cấp. Đây là lựa chọn từ thảo dược an toàn, dung nạp tốt, giúp phục hồi khả năng vận động khớp hiệu quả.
Ngửi tinh dầu lavender giúp làm dịu hệ thần kinh, giảm bớt lo âu và cải thiện chất lượng giấc ngủ ở mức độ nhẹ đến vừa qua các thử nghiệm lâm sàng. Dù vậy, liệu pháp mùi hương này không thể kéo dài thời lượng ngủ lớn hay thay thế thuốc điều trị mất ngủ chuyên khoa.
