Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 94 trên 192
Nước ép dưa hấu giàu L-citrulline tự nhiên giúp giảm đau mỏi cơ bắp trong 24 đến 72 giờ sau khi tập luyện cường độ cao. Nhiều thử nghiệm lâm sàng ghi nhận thức uống này hỗ trợ hồi phục cơ và giảm lactate máu, dù tác dụng cải thiện sức mạnh tức thì còn nhiều hạn chế.
Digoxin, hoạt chất chiết xuất từ cây dương địa hoàng, là một trong những loại thuốc tim mạch cổ xưa nhất. Thử nghiệm kinh điển DIG chứng minh thuốc giúp giảm tỷ lệ nhập viện do suy tim nhưng không làm giảm nguy cơ tử vong chung, đòi hỏi kiểm soát liều lượng vô cùng nghiêm ngặt.
Dó tròn (*Helicteres isora*) cho thấy tiềm năng hạ đường huyết và cải thiện chuyển hóa lipid rõ rệt trong các nghiên cứu trên động vật và tế bào thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện tại vẫn chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để xác nhận liều dùng an toàn và hiệu quả thực tế của loại thảo mộc này.
Nhiều người truyền tai nhau dây thần thông có thể chữa dứt điểm viêm mũi dị ứng. Thử nghiệm lâm sàng mù đôi cho thấy chiết xuất này giúp giảm rõ rệt các triệu chứng hắt hơi, ngạt mũi, nhưng dữ liệu nghiên cứu độc lập hiện còn quá ít để khẳng định khả năng chữa khỏi hoàn toàn.
Nhiều lời đồn thổi xem dây toàn (Solanum lyratum) như thần dược trị ung thư. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức thử nghiệm trên tế bào nuôi cấy trong ống nghiệm và mô hình động vật. Hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả hay độ an toàn của dược liệu này trên người bệnh ung thư.
Nhiều người truyền tai nhau cách đắp lá dây tơ mành để trị nấm, ngứa ngáy và viêm nhiễm ngoài da. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học thực tế hiện nay chỉ ghi nhận tác dụng chống oxy hóa trên chuột và nghiên cứu nguồn gen, hoàn toàn chưa có thử nghiệm xác thực khả năng diệt khuẩn hay trị nấm da ở người.
Nhiều người truyền tai nhau dưa hấu giúp hạ huyết áp thần kỳ nhờ axit amin L-citrulline. Các nghiên cứu cho thấy chiết xuất dưa hấu liều cao có hỗ trợ giảm nhẹ huyết áp ở người tiền tăng huyết áp, nhưng mức giảm thực tế khá khiêm tốn và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Giữa Dạ minh sa (phân dơi) và Thảo quyết minh (hạt muồng), khoa học hiện đại khuyến cáo hạt thảo quyết minh an toàn hơn nhờ nguồn gốc thực vật rõ ràng và nhiều dữ liệu chuyển hóa thực nghiệm. Ngược lại, phân dơi tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn sinh học cao và thiếu bằng chứng cải thiện thị lực.
Dó mười nhị (Linostoma decandrum) gần đây được chú ý với các lời đồn về tác dụng kháng viêm từ nhóm hoạt chất flavonoid và lignan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại còn rất sơ khai, chưa đủ cơ sở để xem đây là phương pháp trị viêm trên người.
Chiết xuất từ rễ và lá cây dây quai bị (*Tetrastigma*) cho thấy khả năng bắt gốc tự do rất ấn tượng trong các thử nghiệm ống nghiệm nhờ dồi dào flavonoid và polysaccharide. Dù vậy, các nhà khoa học nhấn mạnh đây mới là dữ liệu phòng thí nghiệm, chưa đủ bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả bảo vệ trên cơ thể người.
Nhiều người truyền tai nhau dưa gang tây có thể hạ huyết áp nhờ giàu flavonoid và chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu dừng lại ở các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật và ống nghiệm; chưa có nghiên cứu lâm sàng chứng minh dưa gang tây chữa khỏi tăng huyết áp ở người.
Cao xương dê chứa hàm lượng đạm đậm đặc cùng nhiều axit amin và khoáng chất, nhưng không thể phục hồi sụn khớp bị thoái hóa. Về mặt sinh học, cơ thể chỉ hấp thu đạm dưới dạng các phân tử nhỏ để phân bổ toàn thân, không đưa trực tiếp dưỡng chất đến khớp như nhiều người lầm tưởng.
Dây đau xương được dân gian ca tụng là bài thuốc quý trị bệnh xương khớp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm và giảm đau trên động vật thực nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị thoái hóa khớp.
Dã quỳ được truyền miệng là bài thuốc quý trị đau nhức xương khớp, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm ở cấp độ tế bào và mô hình chuột. Đáng lưu ý, chiết xuất từ loài cây này tiềm ẩn độc tính gây hại gan và thận khi dùng kéo dài.
Chiết xuất lá thường xuân chứa các saponin như hederacoside C và alpha-hederin thường được biết đến với tác dụng hỗ trợ hô hấp. Tuy nhiên, các nghiên cứu sinh học cho thấy alpha-hederin thực tế kích thích co thắt cơ trơn dạ dày qua cơ chế không phụ thuộc cholinergic, chứ chưa có bằng chứng xác nhận việc kích thích thụ thể beta-2 làm loãng đờm.
Cây dó hẹp chứa nhiều hoạt chất sinh học tiềm năng như triterpenoid và phenolic, có khả năng kháng viêm và giảm tổn thương gan trên mô hình tế bào và động vật gặm nhấm. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo dùng dây đồng tiền đắp trị viêm da, ngứa ngáy. Tuy nhiên, khoa học hiện đại chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh hiệu quả này; các bằng chứng kháng viêm, kháng khuẩn hiện mới chỉ dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm và tế bào.
Chiết xuất từ chi Clematis (dây ông lão) thể hiện hoạt tính giảm đau, kháng viêm và giảm tổn thương sụn trên mô hình động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, y học hiện vẫn chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng chất lượng cao trên người để khẳng định hiệu quả điều trị đau xương khớp an toàn.
Dây tơ mành (Hiptage benghalensis) là dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền châu Á. Các phân tích phòng thí nghiệm bước đầu ghi nhận loài cây này chứa lượng lớn axit ricinoleic trong hạt và chiết xuất vỏ rễ thể hiện hoạt tính sinh học rõ rệt, mở ra tiềm năng nghiên cứu dược liệu sâu rộng.
Dã chi ma trắng chứa nhiều hoạt chất có khả năng kháng khuẩn, kháng viêm trong các thử nghiệm tế bào và ống nghiệm. Tuy nhiên, y học hiện đại vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người chứng minh loài cây này trị khỏi viêm phụ khoa; chị em không nên tự ý dùng thay thế phác đồ y khoa.
