Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.671 bài, trang 112 trên 234
Người sỏi thận canxi oxalat không bắt buộc kiêng hoàn toàn trà đen. Dù chứa oxalat hòa tan, trà đen không làm tăng độ bão hòa sỏi trong nước tiểu nếu uống lượng vừa phải nhờ kích thích thể tích nước tiểu và citrate. Cần tránh uống trà quá đậm đặc hoặc ngâm ủ lâu ngày.
Nhiều người có thói quen uống trà nóng ngay khi vừa rót ra cốc để thưởng thức hương vị trọn vẹn. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy đồ uống vượt quá 65 độ C có thể làm tổn thương nhiệt niêm mạc thực quản liên tục, từ đó làm gia tăng nguy cơ ung thư thực quản.
Người suy thận mạn cần kiểm soát chặt chẽ phốt pho và kali khi ăn các loại hạt khô do thận giảm khả năng đào thải. Tỷ lệ hấp thu phốt pho thực vật đạt ít nhất 50%, do đó người bệnh chỉ nên ăn hạt mộc với tần suất 1-6 lần mỗi tuần, tránh ăn quá nhiều gây rối loạn khoáng chất.
Nhiều người e ngại cà phê có thể làm tăng acid uric và kích hoạt cơn đau gút cấp. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học khẳng định cà phê không gây bùng phát cơn gút, mà ngược lại còn giúp hạ acid uric máu nhờ khả năng ức chế enzyme tổng hợp purine và cải thiện đào thải qua thận.
Cà phê có thể cải thiện sự tỉnh táo nhưng lại dễ làm tăng triệu chứng lo âu, bồn chồn và kích hoạt cơn hoảng loạn ở người nhạy cảm. Thông qua việc đối kháng thụ thể adenosine và kích thích trục HPA giải phóng cortisol, liều cao caffeine có thể gây tác động tiêu cực đến tâm trạng.
Người suy thận mạn không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối trái cây, nhưng cần kiểm soát các loại quả giàu kali như cam, kiwi, mơ, đào và trái cây khô. Hiểu đúng về sinh khả dụng của kali, hạn chế nước ép cô đặc và ăn lượng vừa phải giúp phòng tránh nguy cơ tăng kali máu cấp mà vẫn bảo vệ chức năng thận.
Uống đủ nước là biện pháp can thiệp tự nhiên giúp giảm thời gian kéo dài và mức độ nghiêm trọng của cơn đau nửa đầu Migraine. Dù không làm giảm đáng kể số ngày đau đầu mỗi tháng, việc bù đủ dịch giúp cải thiện rõ rệt chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Nước cam vượt trội hơn nước chanh trong việc làm tăng citrate niệu và kiềm hóa nước tiểu nhờ cung cấp tải lượng kiềm hấp thu tốt hơn qua đường tiêu hóa. Dù vậy, người có nguy cơ tạo sỏi calci oxalat cần dùng nước cam đúng lượng để kiểm soát calo và oxalat.
Khi bị đun vượt điểm khói, dầu ăn bị phân hủy nhiệt giải phóng acrolein gây cay mắt cùng các hydrocarbon thơm đa vòng (PAH) nguy hiểm. Thường xuyên hít phải luồng khói bếp này gây tổn thương oxy hóa tế bào và làm gia tăng đáng kể nguy cơ mắc ung thư phổi.
Bù dịch khi bị tiêu chảy cấp bắt buộc phải dùng dung dịch Oresol thay vì chỉ uống nước lọc. Nước lọc thiếu natri và glucose đồng vận chuyển qua niêm mạc ruột nên không thể giữ nước, khiến cơ thể tiếp tục mất nước và điện giải nghiêm trọng.
Dầu hướng dương giàu acid linoleic (omega-6) thường bị hiểu lầm là tác nhân gây viêm mạn tính và làm tăng CRP. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy tiêu thụ acid béo này ở mức hợp lý không kích hoạt phản ứng viêm, đồng thời cung cấp nhiều dưỡng chất chống oxy hóa bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Uống quá nhiều nước vượt quá ngưỡng lọc của thận—khoảng 0,8 đến 1 lít mỗi giờ—sẽ làm loãng nồng độ natri máu, gây ngộ độc nước và dẫn đến phù não đe dọa tính mạng. Bổ sung nước đúng cách đòi hỏi sự cân bằng dựa trên cường độ vận động và lắng nghe cơ thể.
Dầu lạc tự ép thủ công tiềm ẩn nguy cơ cao nhiễm độc tố aflatoxin B1 do nấm mốc *Aspergillus* từ nguyên liệu hạt. Độc chất bền nhiệt này không bị phân hủy khi đun nấu, làm tăng nguy cơ tổn thương gan và ung thư tế bào gan, đặc biệt nguy hiểm với người nhiễm viêm gan B.
Nhiều người lo sợ cặn canxi trong ấm đun nước gây sỏi thận, nhưng khoa học cho thấy điều ngược lại. Canxi và magie trong nước cứng giúp liên kết oxalat ngay tại ruột, giảm đào thải oxalat qua nước tiểu và hỗ trợ giảm nguy cơ tạo sỏi canxi oxalat.
Người bệnh đái tháo đường không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn acid oleic hay linoleic. Nghiên cứu cho thấy acid oleic cải thiện độ nhạy insulin và chức năng giãn mạch, trong khi acid linoleic hỗ trợ giảm mỡ nội tạng và giảm nguy cơ tiến triển bệnh; việc kết hợp cân bằng cả hai mang lại lợi ích tốt nhất.
Các bằng chứng khoa học hiện tại cho thấy dầu cọ không làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch hay xơ vữa động mạch như định kiến lâu nay. Dù chứa nhiều acid palmitic, dầu cọ còn cung cấp các chất chống oxy hóa mạnh giúp kiểm soát mỡ máu khi dùng trong chế độ ăn cân bằng.
Dầu hạt cải giàu chất béo không bão hòa đơn (MUFA) hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin và kiểm soát đường huyết tốt hơn dầu đậu nành giàu PUFA. Tuy nhiên, việc lạm dụng quá mức bất kỳ loại dầu nào cũng có thể làm tăng mỡ nội tạng và kháng insulin.
Người mắc gan nhiễm mỡ nên ưu tiên sử dụng dầu thực vật giàu chất béo không bão hòa đơn (MUFA) như dầu ô liu thay cho chất béo bão hòa. Chế độ ăn giàu dầu ô liu giúp giảm tích tụ triglyceride ở gan, chống oxy hóa và cải thiện đề kháng insulin, nhưng cần kiểm soát lượng dùng để tránh dư thừa calo.
Người bệnh đái tháo đường type 2 hoàn toàn có thể ăn hoa quả nếu ưu tiên nhóm có chỉ số đường huyết (GI) thấp hoặc trung bình kết hợp kiểm soát tải lượng đường huyết (GL) ở mức thấp (<= 10), đồng thời ăn nguyên quả thay vì uống nước ép.
Fructose trong trái cây tươi không gây gan nhiễm mỡ như đường tinh luyện nhờ ma trận chất xơ và chất chống oxy hóa tự nhiên làm chậm hấp thu. Nguy cơ tổn thương gan chỉ xuất hiện khi cơ thể nạp quá nhiều fructose tự do từ nước ngọt và đồ chế biến sẵn.
