Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.669 bài, trang 154 trên 234
Ăn ốc vỉa hè nấu chưa chín kỹ khiến thực khách đối mặt nguy cơ cao nhiễm giun phổi chuột (*Angiostrongylus cantonensis*), ký sinh trùng nguy hiểm có thể tấn công hệ thần kinh gây viêm màng não hoặc xâm lấn tổn thương gan. Nắm rõ cách chế biến chín hoàn toàn là biện pháp bảo vệ sức khỏe tốt nhất.
Quả trâm mốc chứa dồi dào chất chống oxy hóa anthocyanin và polyphenol, được nhiều nghiên cứu trên động vật ghi nhận khả năng hỗ trợ cải thiện mỡ máu. Tuy nhiên, ăn quả tươi không thể thay thế thuốc chữa bệnh, người thừa cân cần duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ tư vấn y khoa.
Khói từ các xe thịt nướng vỉa hè phát tán lượng lớn bụi mịn PM2.5, hạt siêu mịn và các khí độc như CO, formaldehyde hay acrolein. Luồng khói này kích hoạt phản ứng viêm niêm mạc mũi họng tức thì và làm tăng nguy cơ mắc các triệu chứng hô hấp, tim mạch cho cả người bán lẫn người đi đường.
Nội tạng nướng và phá lấu chứa lượng purin rất cao, khi vào cơ thể sẽ chuyển hóa thành axit uric làm tăng vọt nồng độ chất này trong máu. Thói quen ăn nội tạng kèm rượu bia, nước ngọt còn cản trở đào thải, kích hoạt các cơn gút cấp dữ dội.
Việc dùng chung đũa muỗng rửa sơ sài ở quán vỉa hè ít có nguy cơ trực tiếp làm lây truyền vi khuẩn HP theo các dữ liệu khoa học. Con đường lây lan chính của vi khuẩn này chủ yếu diễn ra giữa các cá nhân tiếp xúc gần gũi trong gia đình và từ thời thơ ấu.
Tương ớt, tương cà giá rẻ đựng trong can không nhãn mác tại các quán ăn bình dân tiềm ẩn rủi ro lớn chứa phẩm màu công nghiệp độc hại như Rhodamine B, Sudan cùng tạp chất vô cơ. Việc tiếp nạp lâu dài các hóa chất cấm này gây nguy cơ tổn thương gan, độc thần kinh và đột biến gen.
Ăn tiết canh, nem chua hay thịt lợn tái đường phố tiềm ẩn nguy cơ nhiễm liên cầu lợn (*Streptococcus suis*) rất cao. Vi khuẩn nguy hiểm này có thể gây nhiễm trùng huyết, viêm màng não, điếc tai vĩnh viễn và thậm chí tử vong, bất kể việc người ăn có vắt chanh hay uống cùng rượu mạnh.
Trà đá vỉa hè sử dụng đá viên công nghiệp tiềm ẩn nguy cơ cao gây rối loạn tiêu hóa và ngộ độc. Do nguồn nước làm đá chưa qua xử lý chuẩn cùng khâu bảo quản mất vệ sinh, đá viên dễ nhiễm khuẩn Coliform và E. coli, khiến người uống đối mặt với nguy cơ viêm đường ruột cấp tính.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất từ tiểu hồi hương có khả năng hỗ trợ hạ đường huyết, cải thiện mỡ máu và chống oxy hóa trên động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, người bệnh tiểu đường không nên dùng hạt tiểu hồi hương hàng ngày để thay thế thuốc điều trị do hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định hiệu quả trên người.
Gừng mọc mầm không sinh độc tố tự nhiên như mầm khoai tây nếu củ còn tươi cứng. Tuy nhiên, củ gừng bị dập nát, thối rữa lại tích tụ safrole – hợp chất chuyển hóa có khả năng gây độc tế bào gan, stress oxy hóa và tổn hại DNA nghiêm trọng.
Ăn mặn khiến thận tăng đào thải natri, kéo theo lượng canxi lớn bài tiết vào nước tiểu và làm suy giảm nồng độ citrat bảo vệ. Tình trạng này khiến canxi dễ dàng kết hợp với oxalat tự do trong đường tiết niệu, làm tăng nguy cơ kết tinh và tái phát sỏi canxi oxalat.
Nước cây xấu hổ không làm vết loét dạ dày nặng thêm, thậm chí chiết xuất cây trinh nữ còn cho thấy tiềm năng bảo vệ niêm mạc chống loét trong các nghiên cứu dược liệu. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý hái nấu uống đậm đặc thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nước sắc cành và lá trúc đen hiện chưa có bằng chứng khoa học chứng minh khả năng ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột hay ghìm đường huyết sau ăn ở người. Các nghiên cứu mới chỉ ghi nhận hoạt tính hạ đường huyết của polysaccharide tinh chế từ rễ và khả năng ngăn ngừa biến chứng từ chất chống oxy hóa trong lá trên mô hình động vật.
Dầu ăn chiên đi chiên lại nhiều lần tại các hàng quán sản sinh lượng lớn gốc tự do và các aldehyde độc hại như malondialdehyde, phá hủy chức năng nội mô mạch máu, gây viêm và làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch cùng bệnh tăng huyết áp.
Người bệnh tiểu đường tuýp 2 vẫn có thể ăn mì gói nếu áp dụng nguyên tắc bớt vắt mì, bổ sung đạm và tuân thủ thứ tự ăn: tiêu thụ rau xanh cùng protein trước rồi mới ăn mì sau 10 phút để tránh tăng vọt đường huyết.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm xác nhận trâm bầu chứa nhiều hoạt chất flavonoid và triterpene có khả năng ức chế phản ứng viêm và giảm đau. Dẫu vậy, thảo dược này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị thoái hóa hay viêm khớp của bác sĩ.
Uống trà hoa cúc trước khi ngủ mang lại hiệu quả hỗ trợ cải thiện chất lượng giấc ngủ tổng thể và làm dịu căng thẳng thần kinh. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy thảo mộc này không có tác dụng điều trị tức thì hoặc thay thế thuốc đối với chứng mất ngủ mạn tính.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất cây trinh nữ chứa nhiều flavonoid và hoạt chất giúp tăng cường tín hiệu GABA, giảm biểu hiện lo âu và hạ căng thẳng trên động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn thiếu, người bệnh chỉ nên dùng hỗ trợ ở mức độ nhẹ và không thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy thói quen tiêu thụ nhiều mì ăn liền và thực phẩm siêu chế biến có liên quan thuận chiều với sự gia tăng nguy cơ mắc triệu chứng lo âu, trầm cảm. Món ăn này chứa nhiều tinh bột tinh chế, chất béo bão hòa và lượng muối rất cao nhưng lại thiếu hụt các chất dinh dưỡng tươi sống cần thiết cho sức khỏe não bộ.
Người bệnh thận mạn tính ăn mì gói đối mặt nguy cơ suy giảm chức năng thận nhanh chóng do món ăn này chứa đồng thời hàm lượng natri cao và phụ gia phốt pho vô cơ dễ hấp thu, gây áp lực lọc nặng nề lên cầu thận, thúc đẩy vôi hóa mạch máu và làm tăng tỷ lệ tử vong do biến chứng tim mạch.
