Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.667 bài, trang 163 trên 234
Ăn đồ chiên rán khiến gan tích tụ ồ ạt mỡ triglyceride và tạo ra các hợp chất glycat hóa (AGEs). Tác nhân này kích hoạt thụ thể RAGE trên tế bào miễn dịch, gây stress oxy hóa và đẩy nhanh tiến trình từ gan nhiễm mỡ đơn thuần sang viêm gan nhiễm mỡ NASH cùng nguy cơ xơ hóa gan.
Hít phải khói dầu mỡ khi chiên rán ở nhiệt độ cao có thể gây nguy hiểm cho phổi do chứa các hợp chất gây đột biến gen và hydrocarbon thơm đa vòng. Thói quen xào rán thường xuyên, đợi dầu bốc khói và không dùng máy hút mùi làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư phổi.
Chiết xuất và tinh dầu sả Sri Lanka chứa nhiều hoạt chất giúp ức chế phản ứng viêm và giảm đau trên các mô hình thử nghiệm khoa học. Khi dùng để mát-xa ngoài da, thảo dược này có thể hỗ trợ làm dịu cảm giác nhức mỏi nhẹ và thư giãn cơ thể, nhưng cần sử dụng đúng cách và không thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Xông tinh dầu giúp tác động nhanh lên hệ thần kinh chỉ sau vài giây, nhưng không phải mùi hương nào cũng giúp an thần. Nghiên cứu cho thấy hoạt chất beta-citronellol đặc trưng trong nhóm sả có thể kích thích phản ứng lo âu, do đó người muốn ngủ ngon nên thận trọng và ưu tiên các mùi hương dịu nhẹ khác.
Nhiều người bệnh đái tháo đường típ 2 tin rằng ăn thật nhiều cá béo hoặc uống dầu cá mỗi ngày sẽ giúp hạ đường huyết. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy đạm từ cá nạc mới mang lại lợi ích rõ rệt hơn cho độ nhạy insulin, trong khi cá béo và viên dầu cá cho kết quả chưa nhất quán.
Nước sả chanh chứa các hợp chất chống oxy hóa và ức chế enzym tiêu hóa tinh bột đầy tiềm năng trong phòng thí nghiệm, nhưng không thể thay thế thuốc điều trị tiểu đường. Người bệnh chỉ nên xem đây là thức uống giải khát hỗ trợ, không thêm đường và cần tuân thủ phác đồ y khoa.
Thói quen ăn cá nướng chín kỹ, cháy xém cạnh thực sự làm tăng nguy cơ đưa vào cơ thể hai nhóm hóa chất gây đột biến gen và ung thư là HCAs và PAHs. Đáng chú ý, nghiên cứu cho thấy cá hồi nướng có thể sinh ra lượng độc tố cao hơn cả thịt bò nếu chọn sai loại than và nướng ở nhiệt độ quá cao.
Nghiên cứu cho thấy chiết xuất sâm có thể hỗ trợ giảm nguy cơ mắc và rút ngắn khoảng 3 ngày có triệu chứng cảm cúm ở người khỏe mạnh khi dùng bổ trợ cùng vắc xin. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện nay còn nhiều hạn chế, người dùng không nên xem sâm là giải pháp thay thế phòng ngừa y tế chính thống.
Phụ gia tạo giòn trong giò sống, mọc hay thực phẩm siêu chế biến chứa nhiều phốt phát vô cơ rất dễ hấp thu vào máu. Các nghiên cứu cho thấy dư thừa phốt phát vô cơ thúc đẩy tế bào mạch máu biến đổi thành tế bào xương, gây vôi hóa động mạch và làm tăng nguy cơ tử vong tim mạch.
Thói quen chấm đẫm mù tạt, chanh ớt hoàn toàn không diệt được ấu trùng giun Anisakis trong cá biển sống. Để ăn sashimi an toàn, giải pháp bắt buộc là cấp đông cá ở nhiệt độ từ -20 độ C đến -35 độ C đủ thời gian quy định bằng thiết bị đạt chuẩn trước khi chế biến.
Nhiều người xông tinh dầu sả chanh trước khi ngủ với hy vọng giải tỏa căng thẳng và ngủ ngon hơn. Dù liệu pháp mùi hương nói chung giúp thư giãn hệ thần kinh, các bằng chứng y khoa hiện nay chủ yếu ghi nhận trên oải hương hay hoa hồng, trong khi sả chanh chỉ đóng vai trò hỗ trợ tâm lý.
Bữa tối với cá biển cung cấp nguồn đạm lành mạnh giúp nâng cao chất lượng giấc ngủ nhờ sự phối hợp giữa tryptophan, vitamin D, omega-3 và vitamin B12. Việc chế biến thanh đạm và dùng bữa đúng giờ sẽ tạo tiền đề lý tưởng để cơ thể tổng hợp melatonin, mang lại giấc ngủ sâu và trọn vẹn.
Người cao tuổi bị mất ngủ, đau nửa đầu không nên tự ý dùng trà lá sâu đông (Liquidambar formosana). Bằng chứng khoa học về việc uống loại lá này trị đau đầu, mất ngủ còn thiếu, trong khi tinh dầu lá chứa nhiều hợp chất bay hơi mạnh có thể gây kích ứng hoặc tương tác bất lợi.
**Ăn hàu sống hoặc để vết thương hở tiếp xúc nước biển ấm có thể dẫn đến nhiễm khuẩn *Vibrio vulnificus*. Đây là tác nhân gây nhiễm trùng huyết nguyên phát và hoại tử mô mềm tiến triển cực nhanh, với tỷ lệ tử vong trên 50% và lên đến gần 100% nếu biến chứng sốc nhiễm trùng, đặc biệt nguy hiểm ở người có bệnh gan.**
Nghêu, sò, điệp, hàu kiếm ăn bằng cách lọc nước biển nên dễ tích tụ hạt vi nhựa trong đường tiêu hóa. Do con người thường ăn nguyên con bao gồm cả phần ruột, nhóm hải sản này trở thành nguồn đưa vi nhựa vào cơ thể, nhưng hoàn toàn có thể giảm rủi ro qua cách chọn mua và chế biến.
Người mắc bệnh tuyến giáp, đặc biệt viêm giáp Hashimoto, không cần kiêng tuyệt đối cá biển nhưng phải kiểm soát chặt lượng rong biển. Nạp quá nhiều i-ốt từ rong biển dễ kích hoạt phản ứng tự miễn và làm nặng tình trạng suy giáp, trong khi thiếu hụt i-ốt hoàn toàn cũng gây rối loạn chức năng giáp.
Người bệnh gút không bắt buộc phải kiêng tuyệt đối mực và bạch tuộc nếu nồng độ acid uric đã được kiểm soát tốt. Dù chứa lượng purin đáng kể, hải sản thân mềm vẫn có thể dùng với lượng nhỏ nếu được chế biến thanh đạm, ăn tươi và tuyệt đối tránh dùng kèm bia rượu hay nước ngọt.
Ăn cá trích ở mức độ vừa phải giúp hỗ trợ giảm viêm và xoa dịu triệu chứng đau khớp nhờ hàm lượng axit béo omega-3 dồi dào. Tuy nhiên, cá trích đóng vai trò như một liệu pháp dinh dưỡng bổ trợ chứ không thể thay thế hoàn toàn phác đồ điều trị y khoa.
Sâm cau chứa nhóm hợp chất tự nhiên quý giá gồm polysaccharide, saponin cycloartane và polyphenol. Các hoạt chất này hỗ trợ hệ thống miễn dịch nhờ cơ chế kép: trung hòa các gốc tự do gây hại, bảo vệ tế bào miễn dịch, đồng thời ức chế các chất gây viêm như NO, TNF-alpha và IL-6 nhằm ngăn ngừa phản ứng viêm mạn tính quá mức.
Cua ghẹ sống ở môi trường biển nên thịt chứa một lượng muối tự nhiên nhất định khiến nhiều người cao huyết áp lo lắng. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy nguy cơ tăng huyết áp thực sự đến từ tổng lượng natri dư thừa do cách chế biến tẩm ướp và thói quen chấm muối ớt đậm đặc.
