Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.667 bài, trang 169 trên 234
Rau má chứa nhiều hoạt chất giúp giảm hấp thu đường tại ruột, tăng chuyển hóa đường ở cơ bắp và hỗ trợ lành vết thương tiểu đường. Tuy nhiên, người đang dùng thuốc điều trị cần thận trọng khi uống nhiều nước rau má để tránh nguy cơ cộng hưởng gây tụt đường huyết quá mức.
Phần lớn trẻ nhỏ bị dị ứng đạm sữa bò sẽ tự khỏi khi lớn lên, nhưng tốc độ phục hồi phụ thuộc rất lớn vào cơ chế miễn dịch và cơ địa của từng bé. Các nghiên cứu cho thấy khoảng 44% đến 80% trẻ có thể dung nạp lại sữa ở mốc 2 đến 3 tuổi, và tỷ lệ này tiếp tục tăng khi trẻ lên 5 đến 8 tuổi.
Nước ép dứa chứa nhiều axit tự nhiên có thể làm giảm độ cứng và gây nhám bề mặt men răng nếu tiêu thụ không đúng cách. Tuy nhiên, nhờ hàm lượng canxi và phốt pho sẵn có, mức độ bào mòn của nước dứa thấp hơn nước chanh và hoàn toàn có thể kiểm soát qua thói quen uống hàng ngày.
Nhiều người lo ngại ăn rau dớn và các loại rau rừng sẽ nạp nhiều oxalate gây sỏi thận. Thực tế, các nghiên cứu lớn cho thấy oxalate từ rau xanh ít ảnh hưởng đến nguy cơ tạo sỏi ở người khỏe mạnh nếu ăn đủ canxi và biết cách luộc rau loại bỏ oxalate hòa tan.
Rau má không chỉ là thức uống giải nhiệt quen thuộc mà còn chứa nhiều hoạt chất sinh học có khả năng làm dịu hệ thần kinh trung ương. Các nghiên cứu khoa học cho thấy dược liệu này giúp điều hòa hệ thống thụ thể GABA, giảm căng thẳng oxy hóa tại não bộ, từ đó hỗ trợ giảm phản ứng lo âu và cải thiện giấc ngủ.
Đường fructose công nghiệp trong nước ngọt rất dễ vượt quá khả năng hấp thu của ruột non ở người mắc hội chứng ruột kích thích. Lượng đường dư thừa này đi xuống đại tràng, kéo theo nước và bị vi khuẩn lên men sinh khí, trực tiếp gây ra các cơn đau bụng, chướng hơi và tiêu chảy.
Nhiều nghiên cứu ghi nhận uống sữa bò và dùng đạm whey có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện cũng như mức độ nặng của mụn trứng cá ở tuổi dậy thì. Nguyên nhân chính đến từ việc gia tăng hormone IGF-1 kích thích tuyến bã nhờn, đặc biệt khi kết hợp với chế độ ăn nhiều đường.
Nước ép và chế phẩm từ quả việt quất chứa hợp chất proanthocyanidins (PACs) loại A có khả năng ngăn vi khuẩn bám dính vào thành đường tiết niệu, từ đó giảm nguy cơ nhiễm trùng tái phát. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc lớn vào hàm lượng hoạt chất hòa tan và cách lựa chọn sản phẩm.
Các nghiên cứu trên động vật và phòng thí nghiệm cho thấy rau diếp cá chứa hoạt chất giúp tăng độ nhạy insulin và ức chế enzyme hấp thu đường sau ăn. Tuy nhiên, người bệnh đái tháo đường chỉ nên dùng loại rau này như thực phẩm hỗ trợ, tuyệt đối không thay thế thuốc điều trị.
Rau càng cua chứa các hợp chất thực vật giúp ức chế men chuyển và tăng nitric oxide, nhờ đó hỗ trợ giãn mạch và giảm huyết áp trên các mô hình thực nghiệm. Tuy nhiên, loại rau này chỉ đóng vai trò thực phẩm hỗ trợ trong bữa ăn hàng ngày, không thể thay thế thuốc điều trị tăng huyết áp.
Rau diếp cá giúp tăng lượng nước tiểu để hỗ trợ rửa trôi vi khuẩn theo cơ chế cơ học, nhưng không thể thay thế thuốc điều trị viêm đường tiết niệu. Trước tình trạng vi khuẩn E. coli bám dính cao và kháng thuốc ngày càng phức tạp, người bệnh chỉ nên dùng loại rau này như thức uống bổ sung và cần đi khám sớm khi tái phát.
Dù dồi dào vitamin C và chất chống oxy hóa, nước ép cam lại chứa hàm lượng lớn đường fructose tự nhiên có thể kích thích cơ thể tăng sản xuất acid uric. Các nghiên cứu quy mô lớn khuyến cáo người có chỉ số acid uric cao hoặc mắc bệnh gout nên hạn chế uống nước cam ép, thay vào đó hãy ăn trái cây nguyên quả ít đường.
Nhiều người bệnh gan nhiễm mỡ bỏ nước ngọt nhưng lại uống nước ép trái cây ngọt mỗi ngày để giải nhiệt. Tuy nhiên, các nghiên cứu chỉ ra đường fructose tự do trong nước ép và đồ uống ngọt dễ gây dư thừa năng lượng, kích hoạt gen tạo mỡ tại gan, trong khi ăn trái cây nguyên quả mới thực sự có lợi.
Thói quen uống nhiều nước ngọt làm tăng lượng đường glucose và fructose trong cơ thể, thúc đẩy phản ứng "đường hóa" (glycation). Quá trình này tạo ra các hợp chất AGEs khóa chặt và làm cứng các sợi collagen, elastin, khiến làn da mất khả năng tự phục hồi, dẫn đến chảy xệ, xuất hiện nếp nhăn và xỉn màu sớm.
Nước ép anh đào chua chứa melatonin tự nhiên, tryptophan và các chất chống oxy hóa giúp kéo dài thời gian ngủ và giảm thức giấc giữa đêm. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy hiệu quả này chỉ ở mức hỗ trợ vừa phải, không thể thay thế hoàn toàn thuốc điều trị hay liệu pháp tâm lý chuyên sâu.
Nước ép chanh dây giúp giải khát, bổ sung vitamin C và các chất chống oxy hóa hỗ trợ làm dịu cơ thể khi mệt mỏi. Tuy nhiên, hoạt chất giảm căng thẳng thần kinh như GABA lại tập trung chủ yếu ở phần vỏ quả, và người đang dùng thuốc chống đông máu cần thận trọng không uống quá nhiều.
Củ dền chứa nhiều dưỡng chất nhưng lại dồi dào oxalat. Các nghiên cứu cho thấy người có nguy cơ hoặc tiền sử sỏi thận canxi oxalat không nên uống nhiều nước ép củ dền để tránh làm tăng đào thải oxalat qua nước tiểu, đồng thời cần ăn đủ canxi để ngăn tạo sỏi.
Nước tăng lực chứa hàm lượng cao caffeine, đường và các chất kích thích có thể làm thay đổi điện tâm đồ, tăng kết tập tiểu cầu và khởi phát những cơn rối loạn nhịp tim đe dọa tính mạng. Các chuyên gia khuyến cáo nhóm người nhạy cảm, đặc biệt là bệnh nhân tim mạch và cả người trẻ tuổi, cần hết sức thận trọng và hạn chế sử dụng loại đồ uống này.
Hoạt chất patchouli alcohol từ cây quảng hoắc hương được chứng minh có khả năng ức chế các phân tử gây viêm và phục hồi lớp màng nhầy bảo vệ đại tràng trên mô hình thực nghiệm. Tuy nhiên, người bệnh viêm ruột mạn tính cần hiểu rõ giới hạn của thảo dược tự nhiên và lưu ý nguy cơ tương tác thuốc trước khi sử dụng.
Người suy thận mạn giai đoạn muộn cần kiêng nước ép chuối và các loại nước ép trái cây vì hàm lượng kali cô đặc trong thức uống này rất cao. Khi thận mất khả năng đào thải, kali tích tụ trong máu sẽ dẫn đến nguy cơ rối loạn nhịp tim cấp tính, ngừng tim và tử vong đột ngột.
