Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.660 bài, trang 39 trên 233
Ăn bún nưa thay cơm giúp làm chậm rỗng dạ dày và hạn chế tăng đường huyết sau ăn ở người đái tháo đường týp 2 nhờ chất xơ glucomannan. Dù vậy, đây chỉ là giải pháp dinh dưỡng bổ trợ, không thể chữa khỏi bệnh hay thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều lời đồn cho rằng nhục đậu khấu là bài thuốc tự nhiên giúp ngủ ngon, nhưng các bằng chứng lâm sàng trên người hiện nay vẫn rất hạn chế. Việc lạm dụng loại gia vị này liều cao thậm chí còn tiềm ẩn nhiều rủi ro ngộ độc thần kinh nguy hiểm cho sức khỏe.
Nhiều người có thói quen giã lá nàng nàng to đắp lên vết thương để cầm máu, nhưng đây là hành động nguy hiểm. Dù chiết xuất khoa học từ thảo mộc này cho thấy khả năng cầm máu và làm lành da vượt trội, việc đắp lá tươi trực tiếp lại tiềm ẩn rủi ro nhiễm khuẩn nặng và hoại tử mô.
Nhót chua tuy chứa nhiều hợp chất tự nhiên nhưng lượng axit hữu cơ dồi dào có thể gây kích ứng trực tiếp lên niêm mạc dạ dày đang tổn thương. Người đau dạ dày cần hết sức thận trọng, tránh ăn quả tươi lúc đói để không làm trầm trọng thêm tình trạng viêm loét.
Nước ép noni được nhiều người kỳ vọng giúp giảm đau thoái hóa khớp, song hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng so sánh trực tiếp hiệu quả của noni với thuốc NSAID. Các bằng chứng kháng viêm, bảo vệ sụn mới dừng lại ở thử nghiệm tế bào và động vật, người bệnh không nên bỏ thuốc điều trị để dùng noni thay thế.
Bánh mì men công nghiệp truyền thống thường chứa lượng carbohydrate chuỗi ngắn (FODMAPs) còn sót lại tương đối cao, dễ kích hoạt cơn đầy hơi, chướng bụng và đau thắt đường ruột. Nhóm người mắc hội chứng ruột kích thích hoặc rối loạn tiêu hóa nhạy cảm với FODMAPs nên hạn chế sử dụng thường xuyên sản phẩm này.
Bún tươi là món ăn quen thuộc nhưng nhiều người lo ngại về các hóa chất độc hại như hàn the hay chất tẩy trắng. Hiện nay, các nghiên cứu khoa học tập trung vào giải pháp phụ gia an toàn từ thực vật và kiểm soát vi sinh để thay thế hóa chất cấm, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.
Các bài thuốc truyền miệng từ nhện tiềm ẩn rủi ro sốc phản vệ do dị protein lạ và nguy cơ hoại tử vi mạch từ độc tố sinh học. Người có cơ địa dị ứng, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ cần tránh xa các chế phẩm này vì thiếu dữ liệu an toàn y khoa.
Nhục thung dung cho thấy tiềm năng nhuận tràng, tăng co bóp ruột và giữ ẩm phân trên các mô hình nghiên cứu ở động vật. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp trên người cao tuổi vẫn còn hạn chế. Người lớn tuổi cần cẩn trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng để cải thiện tình trạng táo bón.
Nhựa mastic (*Pistacia lentiscus*) giàu hoạt tính kháng viêm và hỗ trợ tiêu hóa, nhưng không an toàn tuyệt đối cho tất cả mọi người. Người dị ứng thực vật họ Đào lộn hột, người dễ rối loạn tiêu hóa, người bệnh gan thận và phụ nữ mang thai cần thận trọng để tránh các rủi ro sức khỏe không mong muốn.
Nghiên cứu cấp tính trên chuột cho thấy chiết xuất rễ Nhó đông không gây độc ở liều 2000 mg/kg thể trọng, song dữ liệu bán trường diễn về độc tính gan thận khi dùng liều cao kéo dài hiện chưa đầy đủ. Người bệnh không nên tự ý lạm dụng kéo dài và cần có chỉ định chuyên môn.
Nhiều người truyền tai nhau dùng nhựa mastic để giảm trào ngược dạ dày, nhưng hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học khẳng định thảo dược này chữa khỏi bệnh. Trào ngược và khó tiêu chức năng thường trùng lặp cơ chế sinh lý bệnh; người bệnh cần hiểu đúng tác dụng hỗ trợ và tuân thủ điều trị y khoa.
Nước nhân trần là thức uống giải nhiệt dân dã quen thuộc, nhưng không thể sử dụng tùy tiện cho mọi thể trạng. Bốn nhóm người gồm người huyết áp thấp, tỳ vị hư hàn, tắc mật hoàn toàn và người đang mất nước cần tránh dùng để phòng ngừa tụt huyết áp, rối loạn điện giải và tổn thương đường mật.
Cây nhĩ cán vàng chưa có nghiên cứu xác định độc tố tự nhiên, nhưng tiềm ẩn nguy cơ lớn từ việc tích lũy asen, chì, cadimi và thủy ngân khi mọc tại nguồn nước ô nhiễm. Việc tự ý thu hái thực vật thủy sinh hoang dã để sử dụng có thể dẫn đến nhiễm độc kim loại nặng nguy hiểm.
Nhiều người có thói quen tự ý đào rễ cây nhãn dê về sắc uống dài ngày để bồi bổ hoặc trị bệnh. Tuy nhiên, hành vi dùng dược liệu không kiểm soát liều lượng tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc chuyển hóa, có thể dẫn tới tổn thương gan và thận khó phục hồi.
Trái nhàu chứa nhiều hoạt chất sinh học hỗ trợ chuyển hóa glucose, nhưng phần lớn bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm trên động vật gặm nhấm. Dữ liệu lâm sàng trên người còn rất hạn chế, do đó nhàu chỉ nên xem là thực phẩm hỗ trợ, không thể thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy dịch chiết hạt và lá của các loài nhãn dê có khả năng ức chế enzyme alpha-glucosidase và hạ đường huyết trên chuột. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Da của nhiều loài nhái tự nhiên chứa các tuyến tiết peptide độc phá hủy tế bào và các ancaloit nguy hiểm nhằm tự vệ. Nếu không biết cách phân biệt loài hoặc thiếu kỹ thuật lột bỏ hoàn toàn lớp da, bạn tuyệt đối không nên tự bắt, sơ chế và ăn thịt nhái hoang dã để tránh nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng.
Anthraquinone trong các loài chi nhàu (Morinda) mang lại tiềm năng chống oxy hóa và bảo vệ tế bào gan ở mức liều phù hợp. Dù vậy, việc lạm dụng liều cao hoặc dùng kéo dài có thể gây độc gan cấp tính, hoại tử tế bào và làm tăng men gan.
Thổi bột nhân trung bạch vào họng trẻ nhỏ là phương pháp dân gian nguy hiểm. Hành động này không chỉ đẩy trẻ vào nguy cơ hít sặc bột thuốc gây tắc nghẽn đường thở, viêm phổi nặng mà còn tiềm ẩn hiểm họa nhiễm khuẩn niêm mạc hầu họng từ dược liệu gốc chất bài tiết.
