Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.660 bài, trang 41 trên 233
Ngải thơm bước đầu thể hiện tác dụng giảm đau, kháng viêm và gây an thần trong các nghiên cứu thực nghiệm trên động vật gặm nhấm nhờ chứa các hợp chất monoterpenoid. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng diện rộng trên người để khẳng định hiệu quả chữa mất ngủ hay trị đau nhức của loại thảo mộc này.
Ngũ gia bì gai được đồn thổi giúp trị dứt điểm mất ngủ, nhưng nghiên cứu khoa học cho thấy dịch chiết thảo dược này mới chỉ ghi nhận tác dụng an thần nhẹ và giảm âu lo trên động vật thí nghiệm. Người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị khi chưa có bằng chứng lâm sàng trên người.
Ngẩu pín tái hoặc sơ chế ẩu tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc rất cao do chứa vi khuẩn đường ruột và vi sinh vật từ khâu giết mổ. Nấu chín kỹ và vệ sinh dụng cụ chế biến là cách duy nhất để phòng tránh các rủi ro nhiễm khuẩn nguy hiểm cho đường tiêu hóa.
Ngút nhớt (Cordia myxa) được y học cổ truyền lưu truyền với nhiều công dụng, trong đó có tiềm năng hạ đường huyết. Dù nghiên cứu tiền lâm sàng năm 2025 ghi nhận dịch chiết cây này giúp giảm đường huyết và điều hòa gen chuyển hóa ở ruồi giấm, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị đái tháo đường.
Các thử nghiệm lâm sàng quy mô nhỏ cho thấy ngải đắng có tiềm năng hỗ trợ giảm viêm và giảm lệ thuộc steroid ở bệnh nhân Crohn trong ngắn hạn. Tuy nhiên, giới chuyên môn nhấn mạnh bằng chứng hiện nay còn hạn chế và thiếu dữ liệu theo dõi dài hạn để khẳng định tính an toàn.
Ngưu hoàng vốn được lưu truyền trong y học cổ truyền với công dụng thanh nhiệt, trấn kinh, trị sốt cao co giật. Tuy nhiên, y học hiện đại hoàn toàn thiếu vắng các thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả cắt cơn giật của dược liệu này; việc tự ý cho trẻ uống ngưu hoàng khi đang co giật tiềm ẩn nguy cơ sặc thở và làm chậm trễ thời gian cấp cứu vàng.
Polysaccharide từ ngưu tất cho thấy tiềm năng kích thích tạo xương và giảm tiêu xương rõ rệt trong các thử nghiệm trên tế bào và động vật gặm nhấm. Dẫu vậy, khoảng cách từ phòng thí nghiệm tới người còn rất lớn do rào cản chuyển hóa đường ruột và sự thiếu vắng các thử nghiệm lâm sàng đáng tin cậy.
Quan niệm uống nước ngải nhật để ngừa sốt rét là hoàn toàn sai lầm. Dù ngải nhật có hoạt tính ức chế ký sinh trùng trong ống nghiệm, hiệu lực dịch chiết nước rất yếu và không chứa đủ artemisinin như thanh hao hoa vàng. Người dân không tự ý dùng thay thế phác đồ y tế.
Ngũ vị tử bắc được quảng bá rộng rãi với công dụng xua tan stress và phục hồi mệt mỏi thể chất nhanh chóng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này hoạt động như một chất thích nghi sinh học (adaptogen), với phần lớn dữ liệu đến từ thử nghiệm động vật và nghiên cứu lâm sàng quy mô hẹp.
Nhiều người truyền tai nhau cách xông rửa ngũ bội tử để làm teo trĩ, nhưng thực tế dược liệu này chỉ giúp làm săn se niêm mạc và giảm phù nề tạm thời nhờ tannin. Việc lạm dụng dung dịch quá đậm đặc không những không trị dứt điểm trĩ mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây bỏng rát, kích ứng và viêm loét mô hậu môn.
Các hoạt chất triterpenoid chiết xuất từ chi Kadsura (ngũ vị tử nam) thể hiện khả năng kháng viêm và ức chế tế bào bệnh khớp rất mạnh trong ống nghiệm. Dù vậy, rào cản hấp thu kém và sự thiếu vắng thử nghiệm lâm sàng khiến thảo dược này chưa thể thay thế các thuốc trị viêm khớp chuẩn hóa.
Ngũ vị tử bắc được chứng minh có khả năng chống oxy hóa, bảo vệ tế bào thần kinh và giảm mảng bám amyloid trong các nghiên cứu tiền lâm sàng. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người bệnh suy giảm trí nhớ vẫn chưa được thiết lập đầy đủ.
Nhựa cây ngũ gia bì cảnh chứa hoạt chất falcarinol có khả năng gây kích ứng mạnh và viêm da tiếp xúc dị ứng khi dính vào da. Người chăm sóc cây khi cắt tỉa bằng tay trần rất dễ gặp tình trạng nổi mẩn đỏ, ngứa rát và mụn nước do phản ứng miễn dịch qua trung gian tế bào.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng gần đây ghi nhận chiết xuất polysaccharide từ ngũ gia bì gai có khả năng hạ đường huyết rõ rệt trên chuột mắc đái tháo đường thông qua điều hòa chuyển hóa tại gan và bảo vệ mô tụy. Dù vậy, dữ liệu hiện tại mới chỉ dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm, người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị.
Ngũ gia bì là cây cảnh nội thất quen thuộc giúp tạo mảng xanh thư thái, nhưng gia đình có trẻ nhỏ, nuôi thú cưng hoặc người có cơ địa dị ứng cần đặc biệt lưu ý vị trí bài trí để tránh nguy cơ kích ứng da, hít phải bụi tích tụ hoặc ngộ độc đường tiêu hóa do ăn nhầm lá cây.
Ngô bảo quản sai cách trong điều kiện nóng ẩm rất dễ nhiễm nấm *Aspergillus flavus*, sinh ra độc tố aflatoxin cực mạnh gây tổn thương gan và ung thư biểu mô tế bào gan. Độc tố này bền nhiệt, không thể loại bỏ bằng nấu nướng thông thường, đòi hỏi người tiêu dùng phải nhận diện sớm và kiên quyết vứt bỏ ngô mốc.
Na rừng cho thấy tiềm năng giảm đau và ức chế các chất trung gian gây viêm khớp trong các mô hình thí nghiệm trên động vật và tế bào. Tuy nhiên, do chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả và an toàn trên người, người bệnh không nên tự ý sử dụng để thay thế thuốc điều trị y khoa.
Các nghiên cứu trên động vật cho thấy dịch chiết lá nguyệt quý (*Murraya paniculata*) có độc tính đường uống tương đối thấp và chưa gây biến đổi cấu trúc mô học. Tuy nhiên, dùng liều quá cao có thể làm tăng men gan GOT và đường huyết, đòi hỏi người dùng không được tự ý lạm dụng thảo dược này.
Ngô thù du là vị thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền, nhưng các nghiên cứu độc học hiện đại cảnh báo dược liệu này tiềm ẩn nguy cơ gây độc tế bào gan nếu dùng liều cực cao hoặc phối hợp sai cách. Nắm rõ ngưỡng an toàn và phương pháp chế biến là yếu tố sống còn để bảo vệ gan.
Nguyên hoa là vị thuốc y học cổ truyền chứa độc tố diterpene cực mạnh. Dùng sai liều hoặc chưa qua chế biến đúng cách có thể gây ngộ độc cấp tính, kích hoạt viêm ruột dữ dội với triệu chứng đau bụng, nôn mửa, tiêu chảy ra máu và tụt huyết áp đe dọa tính mạng.
