Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.669 bài, trang 79 trên 234
Cà tím chứa lượng oxalate nhất định có thể ảnh hưởng đến người có tiền sử sỏi canxi oxalate. Tuy nhiên, người bệnh không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối nếu biết cách sơ chế luộc bỏ nước, bổ sung đủ canxi trong bữa ăn và uống nhiều nước để hạn chế hấp thu oxalate vào thận.
Người bệnh gút không cần kiêng tuyệt đối cua biển nhưng phải ăn có kiểm soát. Dù chứa lượng purine đáng kể và acid uric tự do, cua biển vẫn có thể dùng với lượng nhỏ trong giai đoạn bệnh ổn định, miễn là người bệnh không dùng kèm rượu bia và tuân thủ giới hạn purine hàng ngày.
Người tăng huyết áp vẫn có thể uống cà phê nhưng cần hạn chế tối đa 200mg caffeine mỗi ngày. Do caffeine gây tăng huyết áp tạm thời trong vài giờ đầu, người bệnh cần lắng nghe độ nhạy của cơ thể, đo huyết áp định kỳ và duy trì thói quen dùng điều độ để đảm bảo an toàn tim mạch.
Cranberry giàu polyphenol chống oxy hóa nhưng các thử nghiệm lâm sàng cho thấy hiệu quả hạ huyết áp và cải thiện mỡ máu chỉ ở mức khiêm tốn, thiếu nhất quán và quy mô nghiên cứu còn nhỏ. Người bệnh không nên dùng để thay thế thuốc điều trị tim mạch.
Mang và khối gan tụy (gạch) của cua cà ra là nơi tích tụ cadmium và chì cao nhất, vượt trội so với phần thịt cơ. Để đảm bảo an toàn cho sức khỏe, người tiêu dùng nên ưu tiên ăn phần thịt ở thân càng, loại bỏ mang và hạn chế ăn gạch cua không rõ nguồn gốc.
Ngộ độc con bà chằn (chứa độc chất cantharidin) là tình trạng cấp cứu nguy hiểm gây bỏng rát đường tiêu hóa, suy thận cấp và xuất huyết nội. Do y học hiện chưa có thuốc giải độc đặc hiệu, can thiệp y tế hoàn toàn phụ thuộc vào việc cấp cứu hồi sức triệu chứng và hỗ trợ tạng kịp thời.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy tổng flavonoid từ lá cây chẹo có khả năng điều hòa chuyển hóa lipid, giảm tích tụ chất béo và hạ men gan. Dù rất giàu tiềm năng chống viêm và chống oxy hóa, thảo dược này hiện chưa có đủ bằng chứng lâm sàng độc lập để thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Cua cà ra là vật chủ mang ấu trùng sán lá phổi *Paragonimus westermani* với tỷ lệ nhiễm tự nhiên lên đến trên 20%. Ăn cua sống, nấu tái hoặc ngâm rượu không thể tiêu diệt ký sinh trùng, dẫn đến nguy cơ tổn thương phổi nghiêm trọng, tràn dịch màng phổi và các biến chứng nguy hiểm ngoài phổi.
Người bệnh gút cần hết sức thận trọng và hạn chế ăn chả rươi. Là động vật thân mềm chứa mật độ purin và đạm cao, rươi làm gia tăng nồng độ axit uric trong máu, dễ kích hoạt cơn viêm khớp cấp tính tái phát dữ dội.
Nhiều người có thói quen hái lá chổi đực tươi giã nát đắp lên da, nhưng phương pháp này tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc kích ứng và nhiễm trùng thứ phát. Việc đắp thảo mộc thô làm tổn thương biểu bì, khiến vết rách da dễ bội nhiễm và lan rộng thương tổn nghiêm trọng.
Gạch cua cà ra chứa tới 37,94% - 40,05% chất béo và giàu sterol, do đó người mỡ máu cao chỉ nên ăn lượng nhỏ có kiểm soát. Dù chứa nhiều acid béo bão hòa, gạch cua vẫn cung cấp omega-3 (DHA, EPA) và astaxanthin, nên ăn hấp kèm nhiều rau xanh để giảm hấp thu chất béo.
Thịt rắn mối và bò sát hoang dã tiềm ẩn nguy cơ dị ứng chéo và sốc phản vệ nghiêm trọng. Bốn nhóm gồm người dị ứng gia cầm/cá, người dị ứng thịt đỏ, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch cần tránh ăn hoàn toàn để bảo vệ tính mạng.
Hiện tượng ngứa ngáy, khó thở sau khi ăn rươi thường xuất phát từ phản ứng dị ứng chéo với chuỗi protein lạ hoặc do ngộ độc lượng histamine tích tụ nhanh khi rươi không được bảo quản tươi sống đúng cách.
Người có tiền sử hoặc đang bị sỏi thận canxi oxalate không nên dùng cranberry thường xuyên, nhất là dạng viên cô đặc. Các nghiên cứu cho thấy liều cao cranberry làm tăng oxalate và canxi niệu, hạ pH nước tiểu, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi tái phát.
Cây chạc ba (*Allophylus cobbe*) chứa hàm lượng phenolic dồi dào giúp chống oxy hóa tốt trong thử nghiệm ống nghiệm. Tuy nhiên, hoạt tính kháng khuẩn mạnh mẽ chỉ được ghi nhận khi dùng dịch chiết này điều chế hạt nano bạc kết hợp cùng kháng sinh chuyên dụng, không thể thay thế thuốc kháng sinh trong điều trị thực tế.
Nọc cóc chứa các độc chất steroid tự nhiên có cấu trúc tương tự glycoside tim, trực tiếp ức chế bơm Na+/K+-ATPase trên màng tế bào cơ tim. Sự tê liệt của hệ thống vận chuyển ion này nhanh chóng dẫn đến ứ đọng natri và quá tải canxi nội bào, kích hoạt các ổ phát nhịp bất thường và gây rung thất cấp tính dẫn đến tử vong.
Nhiệt độ nấu ăn thông thường hoàn toàn không phá hủy được độc tố bufadienolide trong trứng và nội tạng cóc. Chất độc tim này có cấu trúc rất bền nhiệt, vẫn giữ nguyên hoạt tính ở 105 độ C, gây rối loạn nhịp tim và ngộ độc tử vong dù được luộc kỹ.
Cantharidin trong con bà chằn là độc chất cực mạnh gây bỏng rát đường tiêu hóa, kích ứng dữ dội niêm mạc tiết niệu dẫn đến viêm bàng quang xuất huyết và suy thận cấp. Không có thuốc giải đặc hiệu cho tình trạng này, khiến người bệnh đối mặt với nguy cơ biến chứng kéo dài và tử vong.
Các hợp chất diarylheptanoid chiết xuất từ cây co lim thể hiện khả năng tiêu diệt tế bào ung thư rõ rệt trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hoạt tính trên đĩa nuôi cấy không đồng nghĩa với thuốc trị bệnh trên người; người bệnh tuyệt đối không tự ý uống nước cây thay thế phác đồ y khoa.
Chóc gai (Lasia spinosa) là cây thuốc quen thuộc trong dân gian, gần đây được quan tâm với khả năng hỗ trợ kiểm soát đường huyết. Dù nghiên cứu bước đầu ghi nhận dịch chiết có tác dụng ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột, người bệnh tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế thuốc điều trị.
