Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.669 bài, trang 83 trên 234
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất cao cẳng lá mác có tiềm năng chống oxy hóa và hỗ trợ bảo vệ tế bào trên động vật. Tuy nhiên, quan niệm thảo dược này có thể "thanh nhiệt giải độc tức thì" hay chữa bách bệnh hoàn toàn là sự thổi phồng, thiếu bằng chứng lâm sàng trên người.
Cao quy bản từ yếm rùa nước ngọt là vị thuốc bổ quen thuộc, nhưng nếu rùa sống trong môi trường ô nhiễm hoặc ăn thức ăn chăn nuôi kém chuẩn, yếm rùa có thể tích tụ chì, asen và cadimi, gây nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng cho người dùng.
Melanosis coli là tình trạng niêm mạc đại tràng chuyển màu đen do đại thực bào tích tụ sắc tố sau thời gian lạm dụng dẫn chất anthraquinone trong thảo dược như Cascara sagrada. Hiện tượng này lành tính, không gây ung thư và có thể tự biến mất sau khi ngừng thuốc vài tháng.
Các phân tích gộp thử nghiệm lâm sàng cho thấy can khương (gừng khô) có khả năng hỗ trợ giảm nhẹ đường huyết lúc đói và HbA1c ở bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2. Dù mang lại lợi ích cải thiện chuyển hóa, can khương chỉ đóng vai trò bổ trợ và tuyệt đối không thể thay thế thuốc điều trị theo chỉ định y khoa.
Caraway cho thấy tiềm năng rõ rệt trong việc làm giảm mức độ nghiêm trọng của hội chứng ruột kích thích nhờ tác dụng chống co thắt và chống viêm. Các nghiên cứu lâm sàng ghi nhận viên uống chiết xuất hoặc gạc đắp nóng caraway giúp xoa dịu cơn đau quặn và chướng bụng hiệu quả.
Cao rắn hổ mang là chiết xuất động vật đậm đặc chứa hàm lượng nhân purin rất cao. Đối với người bệnh gút hoặc tăng axit uric máu, việc sử dụng chế phẩm này tiềm ẩn nguy cơ cao kích hoạt cơn gút cấp bùng phát và làm suy giảm chức năng thận, hoàn toàn không có tác dụng điều trị.
Cao mật bò thường được truyền tai như phương thuốc hỗ trợ tiêu hóa và giải độc gan, nhưng việc tự ý dùng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ y khoa nghiêm trọng. Với người bị tắc mật hoàn toàn, viêm gan cấp hay viêm loét dạ dày tiến triển, chế phẩm này có thể làm tăng độc tính và khiến bệnh trở nặng.
Phụ nữ mang thai không nên dùng cao cẳng bò vì chế phẩm này thiếu dữ liệu nghiên cứu an toàn trên thai kỳ. Việc sử dụng các bài thuốc truyền thống không rõ nguồn gốc tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung, đe dọa sinh non và sảy thai. Thai phụ cần duy trì dinh dưỡng tự nhiên và tham vấn bác sĩ.
Người mắc bệnh gút và suy thận không nên sử dụng cao ngựa bạch vì chế phẩm này chứa lượng protein cô đặc rất lớn. Việc nạp nhiều đạm làm bùng phát hoạt tính enzyme sinh gốc tự do, tăng vọt nồng độ acid uric máu và tạo áp lực lọc nghiêm trọng lên hệ thống cầu thận đang suy yếu.
Người bị bệnh gút tuyệt đối không nên dùng cao ngựa. Quá trình ninh nấu cô đặc xương động vật tạo ra hàm lượng purin rất cao, khi nạp vào cơ thể sẽ nhanh chóng chuyển hóa thành acid uric dư thừa, kích hoạt phản ứng viêm và làm bùng phát cơn gút cấp dữ dội.
Người bệnh gút không nên dùng cao dê. Chế phẩm nấu cô đặc từ xương thịt động vật này chứa nồng độ đạm và purin rất cao, dễ dàng đẩy nồng độ axit uric trong máu vượt ngưỡng và làm bùng phát các đợt viêm khớp gút cấp dữ dội.
Cam thảo nam được dùng nhiều trong dân gian để trị ho, sốt nhờ tính mát. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh chiết xuất cây có hoạt tính giảm đau, kháng viêm và an thần trên mô hình động vật. Dù vậy, dữ liệu thử nghiệm lâm sàng trên người vẫn còn thiếu để khẳng định thay thế thuốc đặc trị.
Cam xũng cùng chi với rau ngót chứa nhiều dinh dưỡng nhưng dùng sai cách dài ngày tiềm ẩn rủi ro lớn. Bài học từ các đợt ngộ độc thực vật chi *Sauropus* cho thấy nguy cơ viêm tiểu phế quản tắc nghẽn, suy giảm chức năng phổi nghiêm trọng do tích lũy độc tính khi uống sống kéo dài.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cam thảo nam sắc nước uống để "mát gan, giải độc, hạ men gan". Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay về khả năng chống oxy hóa, bảo vệ tế bào gan của loài cây này mới dừng lại ở thử nghiệm trên động vật, chưa đủ tiêu chuẩn lâm sàng để điều trị bệnh gan ở người.
Tinh dầu hoa cam đắng (Neroli) được khoa học chứng minh có khả năng hỗ trợ giảm lo âu và ổn định nhịp tim, huyết áp ngắn hạn trong các tình huống căng thẳng y tế. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện nay vẫn giới hạn ở quy mô mẫu nhỏ và không thay thế được điều trị chuyên khoa.
Rễ cam toại chứa nhiều diterpene có khả năng ức chế mạnh tế bào ung thư trong ống nghiệm. Dù vậy, độc tính kích ứng cao và nguy cơ phá hủy tế bào lành khiến vị thuốc này chưa thể dùng làm thuốc điều trị ung thư trên người.
Bột ca cao nguyên chất chứa hàm lượng lớn flavanol giúp cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ kiểm soát đường huyết và bảo vệ mạch máu. Tuy nhiên, lợi ích này sẽ mất hoàn toàn nếu người dùng pha thêm nhiều đường, sữa đặc hoặc sử dụng các loại bột ca cao chế biến sẵn chứa đường tinh luyện.
Cam toại là vị thuốc trục thủy mạnh nhưng chứa các độc chất diterpenoid có thể gây tổn thương cấu trúc mô gan và thận từ liều thực nghiệm 7,875 g/kg thể trọng trên động vật. Độc tính này có xu hướng tích lũy và kéo dài, đòi hỏi người bệnh phải hết sức cẩn trọng và có chỉ dẫn chuyên môn.
Nước cam giúp kiềm hóa nước tiểu và tăng bài tiết ion citrat nhằm ức chế tạo sỏi, nhưng cũng làm tăng oxalate niệu do chuyển hóa vitamin C. Để ngừa sỏi an toàn, người dùng chỉ nên uống chừng mực khoảng 200 ml mỗi ngày hoặc ưu tiên ăn nguyên quả.
Người mắc trào ngược dạ dày không nhất thiết phải kiêng cam tuyệt đối. Nghiên cứu khoa học cho thấy nước cam không làm suy yếu van dạ dày mà gây ợ nóng chủ yếu do acid kích ứng trực tiếp lên niêm mạc thực quản nhạy cảm. Người bệnh ổn định vẫn có thể dùng lượng nhỏ sau bữa ăn.
