Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.837 bài, trang 31 trên 242
Thiên niên kiện chứa các hợp chất sesquiterpenoid có tác dụng kháng viêm và ức chế tế bào hủy xương trên mô hình phòng thí nghiệm. Dù vậy, dữ liệu thử nghiệm lâm sàng trên người bị thoái hóa khớp còn rất hạn chế, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Dùng thiên môn đông cùng thuốc điều trị đái tháo đường tiềm ẩn rủi ro tương tác bất lợi. Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy thảo dược này có thể cải thiện độ nhạy insulin và giảm đề kháng insulin, do đó việc kết hợp tự ý dễ dẫn đến nguy cơ hạ đường huyết quá mức.
Thanh ngâm từng được ghi nhận giúp hạ đường huyết trong các thử nghiệm trên chuột mắc bệnh, nhưng hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người. Người bệnh đái tháo đường không nên tin lời đồn thổi mà tự ý dùng thảo mộc này thay thế thuốc điều trị theo chỉ định của bác sĩ.
Nhiều lời đồn cho rằng thiên danh tinh có thể tiêu diệt khối u ung thư, nhưng đây là thông tin sai lệch. Các nghiên cứu hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính gây độc tế bào ung thư trong ống nghiệm phòng thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả điều trị bệnh trên cơ thể người.
Quan niệm uống nước sắc thiên niên kiện hằng ngày để khỏe gân cốt là sai lầm phổ biến. Vị thuốc này có tính cay ấm, chỉ an toàn ở liều 6-12g khô mỗi ngày trong các đợt điều trị ngắn; việc lạm dụng kéo dài rất dễ gây kích ứng, tổn thương niêm mạc dạ dày.
Hiện chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp xác nhận thiên lý hương tương tác hay ức chế enzym cytochrom P450. Tuy nhiên, do phần lớn tân dược đều chuyển hóa qua hệ enzym gan này, người đang uống thuốc điều trị cần hết sức thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng thảo dược phối hợp.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy steroid saponin trong Thiên môn ráng có tiềm năng kháng viêm đáng chú ý nhờ ức chế các con đường tín hiệu tế bào. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở quy mô tế bào ống nghiệm, chưa đủ dữ liệu lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị thực tế.
Thanh cao và các loài thuộc chi ngải sở hữu hoạt tính chống oxy hóa đáng chú ý trong phòng thí nghiệm nhờ hàm lượng polyphenol và flavonoid phong phú. Khả năng trung hòa gốc tự do đã được ghi nhận qua nhiều thử nghiệm ống nghiệm và mô hình động vật, nhưng người dùng không nên tự ý lạm dụng thảo dược này thay thế thuốc điều trị.
Tam thất nam thường được dân gian truyền tai dùng để chữa đau bụng kinh, nhưng y học hiện đại khẳng định điều này chưa có cơ sở khoa học. Các nghiên cứu hiện có trên củ tam thất nam mới chỉ dừng ở mức thử nghiệm hóa thực vật trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có bằng chứng kiểm chứng giảm đau hay điều kinh trên cơ thể người.
Tinh dầu tràm trà chứa hoạt chất terpinen-4-ol có khả năng tiêu diệt ve Demodex gây viêm bờ mi mạn tính trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng về hiệu quả điều trị dứt điểm ở người vẫn chưa chắc chắn, và việc tự ý bôi tinh dầu nồng độ cao tiềm ẩn nguy cơ tổn hại giác mạc nghiêm trọng.
Thanh long chứa nhiều chất chống oxy hóa giúp hỗ trợ điều hòa mỡ máu và men gan trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Tuy nhiên, quả thanh long không thể tự đốt cháy mỡ thừa. Tác dụng hỗ trợ giảm cân của loại quả này phần lớn đến từ lượng nước và chất xơ dồi dào giúp no lâu, giảm cảm giác thèm ăn.
Nghiên cứu cho thấy dịch chiết cây thanh cao có khả năng ức chế mạnh và không thể đảo ngược các enzyme gan CYP2B6 và CYP3A4. Điều này dễ làm biến đổi nồng độ các thuốc chuyển hóa qua gan dùng kèm, làm tăng nguy cơ ngộ độc hoặc giảm hiệu quả trị bệnh.
Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất từ nhiều loài thực vật thuộc chi Thanh cao (Artemisia) có khả năng gây độc và kích hoạt chu trình chết tự nhiên của tế bào ung thư. Dù vậy, dữ liệu hiện tại dừng lại ở cấp độ ống nghiệm và mô hình động vật, chưa thể xem là thuốc điều trị ung thư ở người.
Nghiên cứu trên tế bào và động vật gặm nhấm cho thấy các chiết xuất từ thanh cao có khả năng ức chế mạnh mẽ các cytokine gây viêm như TNF-alpha, IL-6 và IL-1beta. Hoạt tính này hoạt động qua việc khóa các con đường truyền tín hiệu NF-kappaB, JAK/STAT và bất hoạt thể viêm, mở ra tiềm năng ứng dụng điều trị lớn.
Chiết xuất thanh cao (*Artemisia apiacea*) cho thấy tiềm năng kháng viêm, giảm ngứa và ức chế các chất gây viêm rõ rệt trong phòng thí nghiệm và trên động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng quy mô lớn trên người hiện vẫn còn thiếu, người dùng không nên tự ý thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Người bệnh đái tháo đường không nên tự ý dùng chung tang bạch bì với thuốc điều trị, đặc biệt là nhóm ức chế alpha-glucosidase. Hoạt chất trong vỏ rễ dâu tằm có thể hiệp đồng tác dụng làm tăng ức chế enzym đường ruột quá mức, tiềm ẩn nguy cơ hạ đường huyết cấp tính nguy hiểm tính mạng.
Kiều mạch giàu hoạt chất chống oxy hóa rutin, giúp giảm tổn thương tế bào nội mô mạch máu trong các nghiên cứu tiền lâm sàng. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp về khả năng hạ huyết áp trên người vẫn còn hạn chế, do đó không thể dùng kiều mạch thay thế thuốc điều trị.
Nhiều nghiên cứu lâm sàng và động vật cho thấy thanh long, đặc biệt là thanh long ruột đỏ, có tiềm năng hỗ trợ giảm cholesterol toàn phần, LDL-c và triglyceride. Tuy nhiên, bằng chứng trên người còn giới hạn; thanh long chỉ đóng vai trò hỗ trợ dinh dưỡng và không thể thay thế thuốc điều trị mỡ máu.
Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp về tương tác giữa tam thất nam với thuốc chống đông hay thuốc hạ áp. Tuy nhiên, các thuốc chống đông và tim mạch có nguy cơ tương tác rất cao, dễ làm tăng xuất huyết hoặc giảm hiệu lực điều trị. Người bệnh tuyệt đối không tự ý phối hợp mà cần hỏi ý kiến bác sĩ.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy vỏ rễ dâu tằm (tang bạch bì) chứa nhiều flavonoid và phenolic giúp ức chế enzym tiêu hóa đường và tăng nhạy cảm insulin trên động vật. Tuy nhiên, do chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc điều trị.
