Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 53 trên 242
Nghệ tây (saffron) thường được quảng bá như "thần dược" tự nhiên giúp cải thiện tâm trạng và trị trầm cảm. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy chiết xuất nghệ tây liều 30 mg mỗi ngày mang lại hiệu quả giảm triệu chứng trầm cảm mức độ nhẹ đến trung bình tương đương một số thuốc tổng hợp, nhưng không phải giải pháp thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Tinh dầu nghệ xanh ghi nhận khả năng kháng khuẩn và ức chế nấm mức độ nhẹ đến trung bình trong các thử nghiệm ống nghiệm (in vitro). Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả điều trị nấm da, người bệnh không nên tự ý thay thế thuốc đặc trị.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hoạt chất trong lá ngoi và các loài cùng chi họ Cà có khả năng ức chế sưng phù thực nghiệm trên chuột thông qua cơ chế giảm cytokine và ức chế enzym viêm. Dù vậy, dữ liệu hiện tại chưa được thử nghiệm trên người nên không thể thay thế thuốc điều trị.
Chiết xuất cây mắm ghi nhận khả năng hạ đường huyết và cải thiện đề kháng insulin trên mô hình chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, giới y khoa khẳng định hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý uống nước lá mắm thay thế thuốc điều trị.
Nghệ trắng được dân gian ca ngợi là bài thuốc chữa đau dạ dày, nhưng bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng lại ở các thử nghiệm bảo vệ niêm mạc trên động vật và đĩa nuôi cấy tế bào. Thảo dược này không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều người có thói quen dùng thảo dược bổ trợ khi đang uống thuốc điều trị tim mạch mà không biết đến nguy cơ tương tác thuốc. Dù các chế phẩm từ nghệ chứa hoạt chất curcumin được nghiên cứu về tính an toàn, việc tự ý kết hợp thảo dược với thuốc chống đông như warfarin hay aspirin vẫn tiềm ẩn nguy cơ xuất huyết khó lường.
Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy bổ sung 20–50 mg saffron mỗi ngày trong 3–6 tháng giúp cải thiện độ nhạy điện võng mạc và hỗ trợ khiêm tốn thị lực ở bệnh nhân thoái hóa điểm vàng tuổi già. Dù có tiềm năng chống oxy hóa bảo vệ thụ cảm quang, saffron chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị.
Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hoạt chất flavonoid orientin từ cây nghể bông có khả năng chống oxy hóa, kích hoạt autophagy và bảo vệ tế bào cơ tim khỏi tổn thương thiếu máu hay xơ hóa. Tuy nhiên, các dữ liệu hiện tại mới thực hiện trên tế bào và động vật, người bệnh tuyệt đối không tự ý sử dụng thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu bước đầu cho thấy chiết xuất từ cây nghể và các loài thực vật cùng chi có khả năng ức chế enzyme alpha-glucosidase trong ống nghiệm và trên chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có bất kỳ nghiên cứu lâm sàng nào xác minh liều dùng và hiệu quả điều trị an toàn trên bệnh nhân đái tháo đường.
Kinh nghiệm dùng nghể trắng nấu nước rửa chữa lở ngứa ngoài da có cơ sở sinh học ban đầu từ các thử nghiệm in vitro và trên động vật, cho thấy chiết xuất thực vật chi Nghể có đặc tính kháng khuẩn, kháng nấm và hỗ trợ mô hạt phục hồi. Tuy nhiên, cách làm dân gian không thể thay thế phác đồ điều trị y tế chuyên sâu.
Nhiều người mắc thoái hóa khớp gối tìm đến nghệ với mong muốn thay thế thuốc giảm đau tây y nhằm tránh hại dạ dày. Dù các chiết xuất curcumin cho thấy hiệu quả xoa dịu cơn đau tương đương ibuprofen ở các thử nghiệm ngắn hạn, người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc điều trị khi chưa tham vấn bác sĩ.
Na rừng là dược liệu dân gian quen thuộc nhưng hiện chưa có nghiên cứu trực tiếp về tác động của nó lên enzym cytochrome P450. Khoảng 75% thuốc tây được chuyển hóa qua hệ enzym này, do đó việc tự ý dùng na rừng chung với thuốc điều trị tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc hoặc làm giảm hiệu quả chữa bệnh.
Nghệ chứa curcumin giúp làm giảm rõ rệt các triệu chứng khó chịu và khó tiêu ở người viêm loét dạ dày tá tràng. Dẫu vậy, bằng chứng lâm sàng khẳng định curcumin không thể tiêu diệt vi khuẩn Helicobacter pylori, do đó người bệnh không thể dùng nghệ thay thế phác đồ điều trị y khoa chuẩn.
Nghiên cứu cho thấy nam việt quất chứa hoạt chất ức chế vi khuẩn HP bám vào niêm mạc dạ dày, giúp giảm mật độ vi khuẩn tạm thời và hỗ trợ nâng cao tỷ lệ điều trị khi kết hợp cùng kháng sinh. Tuy nhiên, loại quả này không thể thay thế phác đồ tiệt trừ y khoa chuyên dụng.
Polygodial chiết xuất từ nghể răm thể hiện khả năng diệt nhiều chủng vi khuẩn và nấm trong các thử nghiệm ống nghiệm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu khoa học hiện chỉ dừng ở mức tiền lâm sàng, chưa có thử nghiệm trên người để chứng minh khả năng thay thế thuốc kháng sinh điều trị.
Bà bầu hoàn toàn có thể ăn na để tận dụng chất xơ tự nhiên hỗ trợ giảm táo bón thai kỳ. Tuy nhiên, do na chứa lượng đường tự nhiên dồi dào và hạt có độc tố khi bị cắn vỡ, thai phụ cần kiểm soát khẩu phần vừa phải và nhằn bỏ hạt kỹ càng để đảm bảo an toàn.
Nam việt quất có cơ chế ngăn vi khuẩn bám dính vào đường niệu và được chứng minh khá an toàn cho thai nhi. Tuy nhiên, bằng chứng về hiệu quả phòng ngừa nhiễm trùng tiết niệu thai kỳ vẫn chưa thực sự đồng nhất, không thể thay thế kháng sinh điều trị và mẹ bầu cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Nhiều người tin uống nước ép nam việt quất giúp trị dứt điểm viêm đường tiết niệu, nhưng đây là hiểu lầm. Bằng chứng khoa học khẳng định hoạt chất trong nam việt quất chỉ hỗ trợ ngăn vi khuẩn bám dính để phòng ngừa tái phát, hoàn toàn không thể thay thế kháng sinh điều trị nhiễm trùng cấp.
Nước súc miệng chứa một dược thể hiện khả năng ức chế vi khuẩn gây viêm nướu và hỗ trợ giảm sưng viêm mô mềm trong các thử nghiệm thực nghiệm. Dù vậy, thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế các bước chải răng hay điều trị nha khoa chuyên sâu.
Na rừng và ngũ vị tử bắc tuy cùng họ Schisandraceae nhưng thuộc hai chi khác nhau với thành phần hoạt chất riêng biệt. Trong khi ngũ vị tử bắc vượt trội về lượng lignan thì quả na rừng lại chứa các hoạt chất điều biến thụ thể GABA A và cung cấp lượng vitamin C, chất xơ dồi dào.
