Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.519 bài, trang 62 trên 176
Hắc sâm Hàn Quốc được quảng bá rộng rãi với công dụng ổn định đường huyết, nhưng bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người bệnh đái tháo đường vẫn còn rất hạn chế. Dữ liệu thử nghiệm hiện nay cho thấy chiết xuất hắc sâm chưa làm thay đổi chuyển hóa glucose ở người khỏe mạnh, phần lớn lợi ích kiểm soát đường huyết đến từ hồng sâm hoặc chiết xuất phối hợp.
Hồ liêm đằng (Cissus adnata Roxb.) chứa các nhóm hoạt chất sinh học tự nhiên giá trị gồm flavonoid, phenol, alkaloid, tannin và saponin. Các thử nghiệm bước đầu ghi nhận chiết xuất dược liệu có khả năng chống oxy hóa, hạ đường huyết, an thần và giảm đau đáng kể trên mô hình động vật.
Nhiều người tin rằng ăn hến giúp làm mát gan và hạ men gan nhanh chóng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ cho thấy chiết xuất từ hến có tác dụng bảo vệ gan trên mô hình động vật và tế bào thực nghiệm, trong khi dữ liệu lâm sàng trên người vẫn chưa được xác lập đầy đủ.
Nhiều lời đồn thổi xem hắc mai biển là cứu cánh chữa lành loét dạ dày. Thực tế, các nghiên cứu khoa học ghi nhận loại quả này có tiềm năng bảo vệ niêm mạc, kháng viêm và chống oxy hóa rõ rệt, nhưng phần lớn dữ liệu hiện nay mới chỉ dừng lại ở các mô hình thực nghiệm trên động vật.
Nhiều lời đồn cho rằng cao chiết hạt gấc có thể tiêu trừ khối u, nhưng khoa học hiện nay khẳng định điều này chưa có căn cứ lâm sàng. Các tác dụng ức chế tế bào ung thư mới chỉ ghi nhận trong ống nghiệm và mô hình chuột, trong khi nghiên cứu cũng cảnh báo độc tính tim mạch trên động vật.
Hồ chi hoàn toàn không có tác dụng tức thì như các loại thuốc cương dương ức chế PDE5. Nghiên cứu khoa học cho thấy thảo dược này tác động từ từ lên chức năng nội mô và chỉ hỗ trợ giảm bớt triệu chứng mãn dục nam sau nhiều tuần tích lũy, không thể thay thế thuốc điều trị cấp tốc.
Nhiều người tin rằng uống nước luộc hến giúp giải cồn cấp tốc, đưa cơ thể về trạng thái tỉnh táo. Thực tế, nước hến chỉ hỗ trợ bù nước, bổ sung điện giải và axit amin làm dịu cơn nôn nao, hoàn toàn không có khả năng đẩy nhanh tốc độ đào thải cồn trong máu ở người.
Hải châu (*Ardisia crenata*) và khôi nhung (*Ardisia gigantifolia*) cùng thuộc chi *Ardisia* nhưng có thành phần hóa học và hướng đích trị liệu khác nhau. Khoa học hiện đại chỉ ra hải châu giàu bergenin, catechin giúp hạ viêm đường hô hấp, trong khi khôi nhung chứa gigantifolinol và các dẫn xuất quinone hướng đến giảm đau, kháng viêm và bệnh lý tiêu hóa.
Nhiều người tin rằng cây hạt sẻn có thể chữa khỏi bệnh ung thư, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy hoạt chất nitidine chloride trong dược liệu này mới chỉ thể hiện tác dụng ức chế khối u trên tế bào và chuột thí nghiệm. Hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả và an toàn của thảo dược này trên bệnh nhân ung thư.
Nhiệt độ cao khi xào nấu kéo dài làm bất hoạt hoàn toàn enzyme alliinase và phá hủy các hoạt chất lưu huỳnh thiosulfinate đặc trưng của chi Hành (Allium). Dù chưa có thử nghiệm riêng trên cây hẹ, bằng chứng từ tỏi và hành tây xác nhận xào kỹ làm mất hoạt tính sinh học có lợi.
Nấm hầu não chứa các hoạt chất hericenone và erinacine có tiềm năng kích thích yếu tố tăng trưởng thần kinh và cải thiện nhận thức. Tuy nhiên, các bằng chứng lâm sàng hiện có mới chỉ dừng lại ở các thử nghiệm quy mô nhỏ trên người suy giảm nhận thức nhẹ, đòi hỏi sự nhìn nhận thực tế và thận trọng.
Chiết xuất từ lá cây Hải sơn tùng (*Pemphis acidula*) chứa các hợp chất polyphenol quý có khả năng chống oxy hóa và bảo vệ màng tế bào. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay hoàn toàn giới hạn ở mức thử nghiệm phòng thí nghiệm in vitro, chưa có nghiên cứu chứng minh hiệu quả kháng viêm lâm sàng trên cơ thể người.
Hải sâm từ lâu được dân gian ca ngợi là bài thuốc quý giúp quý ông sung mãn phòng the. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy tác dụng tăng testosterone mới chỉ dừng lại ở các chiết xuất peptide trên chuột thí nghiệm, hoàn toàn thiếu dữ liệu lâm sàng xác thực trên cơ thể người.
Cây hải châu chứa các triterpenoid saponin và lactone có khả năng ức chế phản ứng viêm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm trên tế bào và động vật, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả trị viêm họng ở người.
Hậu phác bắc chính thống từ cây *Magnolia officinalis* chứa hai hoạt chất đặc trưng là magnolol và honokiol được khoa học công nhận kiểm soát chất lượng, trong khi các loại "hậu phác nam" dân gian là các loài cây thay thế khác, không cùng họ và không có hệ hoạt chất chuẩn hóa tương đương.
Gossypol trong hạt bông tự nhiên có khả năng làm giảm mật độ và độ di động của tinh trùng, gây độc trực tiếp cho tế bào mầm sinh dục trên mô hình động vật. Dù một số thử nghiệm ghi nhận khả năng hồi phục sau khi ngừng sử dụng, nguy cơ tổn thương ty thể và biểu mô sinh tinh đòi hỏi sự thận trọng cao.
Hải sơn tùng không có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư ở người. Mọi bằng chứng khoa học hiện nay về loài cây này mới dừng ở mức nghiên cứu chống oxy hóa và ức chế tạo sắc tố da trong phòng thí nghiệm, chưa từng được chứng minh hiệu quả điều trị lâm sàng.
Hạt bí ngô chứa hàm lượng kẽm dồi dào, khoáng chất thiết yếu cho quá trình sinh tinh và bảo vệ tinh trùng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy kẽm chỉ giúp cải thiện chất lượng tinh dịch ở nam giới bị thiếu hụt vi chất này, việc nạp quá nhiều không mang lại thêm lợi ích mà còn có thể gây tác dụng ngược.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy hoạt chất neolignan trong hải phong đằng có khả năng bảo vệ tế bào thần kinh và giảm quá trình chết tế bào. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người bị tổn thương não do thiếu máu cục bộ hiện vẫn chưa có, do đó người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Cả hạt chia và hạt lanh đều là nguồn bổ sung axit béo ALA omega-3 và chất xơ tuyệt vời cho sức khỏe. Hạt chia tiện lợi hơn vì dễ sử dụng trực tiếp, trong khi hạt lanh nổi bật nhờ khả năng hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột và chứa lượng chất chống oxy hóa lignan dồi dào.
