Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 87 trên 242
Người đang uống thuốc hạ áp không nên dùng nhiều nước ép củ dền đậm đặc. Hàm lượng nitrate tự nhiên cao trong củ dền kích thích giãn mạch, có thể cộng hưởng với thuốc điều trị gây tụt chỉ số quá mức hoặc hạ huyết áp tư thế. Người bệnh chỉ nên dùng lượng vừa phải và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Người tiểu đường có thể ăn củ gấu tàu ở lượng vừa phải, nhưng hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người chứng minh tác dụng hạ đường huyết. Loại củ này không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Củ gấu tàu thường được đồn thổi như vị thuốc tự nhiên giúp "hạ mỡ máu", nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ dừng lại ở phân tích gen tổng hợp dầu và mô hình động vật nhiễm độc, hoàn toàn thiếu thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên trên người. Người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Nước ép củ dền chứa hàm lượng nitrat tự nhiên dồi dào giúp kích thích giãn mạch và hỗ trợ hạ huyết áp ở người bình thường. Tuy nhiên, người đang sử dụng thuốc điều trị tăng huyết áp hoặc thuốc nhóm PDE-5 cần hết sức thận trọng để tránh các tương tác giãn mạch không mong muốn.
Nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy vỏ và rễ cây cổ dải chứa các hợp chất pterocarpan có hoạt tính dọn dẹp gốc tự do trong thử nghiệm in vitro. Dù vậy, dữ liệu hiện tại chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng trực tiếp chứng minh củ cải ngựa tương tác với thuốc tuyến giáp levothyroxine. Tuy nhiên, do levothyroxine có khoảng điều trị hẹp và rất dễ bị suy giảm sinh khả dụng bởi các yếu tố tiêu hóa và chuyển hóa gan, người bệnh không nên tự ý dùng lượng lớn củ cải ngựa liên tục.
Củ lùn là món ăn vặt dân dã được ưa chuộng, nhưng cấu trúc tinh bột kháng và tỷ lệ tiêu hóa chậm có thể gây ấm ách, đầy hơi. Người có đường ruột nhạy cảm, người dễ tiêu chảy và người bệnh thận cần thận trọng, điều chỉnh lượng dùng phù hợp.
Nhiều người tin rằng củ chóc giúp giảm đau thần kinh và trị viêm khớp, nhưng khoa học hiện chưa có bằng chứng xác nhận điều này trên người. Dữ liệu thực nghiệm mới chỉ ghi nhận chiết xuất lá giảm đau cấp tính trên chuột, trong khi ăn củ tươi có nguy cơ gây phù nề đường thở dẫn đến suy hô hấp.
Củ dền thường được đồn đoán là thần dược bổ máu nhờ màu đỏ đặc trưng, nhưng thực chất màu sắc này đến từ chất chống oxy hóa betalain chứ không phải huyết sắc tố. Sắt trong củ dền là sắt không heme có sinh khả dụng trung bình, hấp thu hạn chế nếu thiếu vitamin C, do đó không thể thay thế phác đồ điều trị thiếu máu.
Củ lùn được đồn thổi giúp hạ đường huyết, nhưng hiện chưa có bằng chứng lâm sàng nào chứng minh tác dụng này. Bản chất là củ giàu tinh bột, củ lùn vẫn làm tăng đường sau ăn và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Lá cốt khí muồng (Cassia occidentalis) từ lâu được lưu truyền trong dân gian để trị hắc lào, lở ngứa ngoài da. Các nghiên cứu bước đầu trong ống nghiệm và trên động vật xác nhận cây có hoạt tính ức chế vi nấm sợi, kháng khuẩn và giảm sưng viêm, song chưa có thử nghiệm lâm sàng điều trị bệnh da liễu trên người.
Cốt khí thân tím (*Tephrosia purpurea*) cho thấy tiềm năng hạ glucose máu, ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột và bảo vệ mô tụy trong các thử nghiệm trên động vật và ống nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng này hoàn toàn chưa đủ cơ sở khoa học để thay thế thuốc điều trị đái tháo đường ở người.
Củ súng chứa các hoạt chất tự nhiên có khả năng ức chế enzym alpha-glucosidase và hỗ trợ hạ đường huyết sau ăn trên mô hình động vật. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay mới dừng ở mức tiền lâm sàng, người bệnh đái tháo đường chỉ nên dùng như thực phẩm hỗ trợ và tuyệt đối không bỏ thuốc điều trị.
Cốt khí củ chứa nhiều hoạt chất giúp giảm phản ứng viêm và sưng đau khớp rõ rệt trong các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người bệnh thoái hóa khớp hiện còn rất hạn chế, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Củ súng là thực phẩm dân dã quen thuộc nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe khi tự ý dùng làm thuốc chữa bệnh. Phụ nữ mang thai, người tỳ vị hư hàn, người chuẩn bị phẫu thuật hay bệnh nhân đang dùng thuốc điều trị cần đặc biệt cẩn trọng trước các tác động sinh học và tính hàn của dược liệu này.
Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy hoạt chất flavonoid từ chi Cổ giải (*Millettia*) có khả năng ức chế mạnh các yếu tố gây viêm như oxit nitric, iNOS và NF-kappaB. Tuy nhiên, bằng chứng mới chỉ dừng lại ở tế bào và động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị.
Cỏ đuôi ngựa được quảng bá rộng rãi với công dụng ngừa loãng xương nhờ chứa lượng lớn silica tự nhiên. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay mới chỉ ghi nhận trên tế bào và động vật gặm nhấm, chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng đối chứng trên người để khẳng định khả năng ngăn ngừa hoặc điều trị bệnh lý này.
Cỏ trói gà có thể gây tương tác dược động học bất lợi thông qua việc làm thay đổi các enzyme chuyển hóa tại gan. Hai nhóm thuốc cần đặc biệt thận trọng trước khi dùng chung vị thuốc này là thuốc chống đông máu và các thuốc có khoảng điều trị hẹp nhằm tránh nguy cơ ngộ độc hoặc giảm hiệu quả trị bệnh.
Cốt khí thân tím chứa nhiều hoạt chất sinh học nhưng việc uống chung với thuốc tây tiềm ẩn nguy cơ làm xáo trộn men gan Cytochrome P450, ảnh hưởng nồng độ thuốc điều trị. Người bệnh cần hiểu rõ cơ chế tương tác và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi phối hợp.
Hiện chưa có bất kỳ nghiên cứu khoa học hay thử nghiệm lâm sàng nào trong nguồn dữ liệu ghi nhận hoạt chất và tác dụng của cỏ đuôi lươn. Người dân cần thận trọng, không tự ý dùng thảo dược truyền miệng thay thế điều trị y khoa.
