Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
22 bài, trang 1 trên 2
Nhiều nghiên cứu lâm sàng khẳng định ăn quả chà là vào những tuần cuối thai kỳ giúp cổ tử cung mở thuận lợi hơn, rút ngắn đáng kể thời gian chuyển dạ và giảm nhu cầu dùng thuốc kích thích co bóp tử cung, là giải pháp hỗ trợ sinh thường tự nhiên an toàn cho các thai phụ khỏe mạnh.
Nhờ chứa hàm lượng dồi dào các hợp chất polyphenol và flavonoid, quả chà là thể hiện tiềm năng bảo vệ tế bào thần kinh và hỗ trợ cải thiện trí nhớ trong các thử nghiệm thực nghiệm bằng cách dập tắt stress oxy hóa, phục hồi hoạt tính enzyme phòng thủ và giảm thiểu tổn thương liên quan đến mảng bám amyloid-beta.
Quả chà là có vị ngọt dẻo tự nhiên khiến nhiều người lo ngại nguy cơ sâu răng vượt trội so với bánh kẹo. Mặc dù chứa hàm lượng đường cao có thể gây sâu răng, chà là vẫn đi kèm chất xơ và polyphenol tự nhiên, ít gây hại cho men răng hơn bánh kẹo công nghiệp chứa đường tự do nếu được vệ sinh răng miệng đúng cách.
Chà là tươi dẫn đầu về điểm số dinh dưỡng trong nhóm quả tươi, còn chà là khô tập trung mật độ polyphenol cao nhất trong các loại quả sấy. Tuy nhiên, nhiệt độ sấy có thể làm hao hụt một phần hoạt chất sinh học và thay đổi cấu trúc đường tự nhiên của quả.
Ăn chà là sau buổi tập giúp tối ưu hóa việc bù đắp glycogen cho cơ bắp và gan nhờ cung cấp carbohydrate nhanh chóng. Dù ăn trước buổi tập giúp duy trì sức bền, việc nạp chà là ngay sau vận động mới là thời điểm then chốt thúc đẩy cơ thể hồi phục thể lực toàn diện.
Ăn chà là khô giúp giảm táo bón hiệu quả nhờ dồi dào chất xơ không hòa tan và sorbitol tự nhiên. Sự kết hợp này giúp tăng khối lượng phân, giữ nước làm mềm phân và kích thích nhu động đại tràng co bóp tống chất thải dễ dàng.
Ăn chà là thường xuyên với lượng vừa phải không làm tăng mỡ máu hay huyết áp. Trái lại, nguồn polyphenol, phytosterol và chất chống oxy hóa dồi dào trong quả chà là còn hỗ trợ kiểm soát mỡ xấu, giảm viêm thành mạch và bảo vệ tế bào cơ tim.
Chà là là món ăn nhẹ giàu dinh dưỡng nhưng chứa tới khoảng 70% carbohydrate. Để tận dụng lợi ích sức khỏe mà không gây dư thừa năng lượng hay làm tăng đường huyết, người trưởng thành khỏe mạnh chỉ nên ăn tối đa 2 đến 3 quả mỗi ngày (khoảng 20 đến 30 gam).
Nhiều người đái tháo đường sợ vị ngọt của chà là gây tăng vọt đường huyết. Bằng chứng lâm sàng cho thấy ăn khoảng 60g (hoặc 2-3 phần) chà là mỗi ngày chia nhỏ bữa không làm xấu đi chỉ số HbA1c, không gây đột biến đường huyết và an toàn cho người bệnh.
Thay thế đường tinh luyện bằng chà là giúp bổ sung thêm chất xơ, khoáng chất và làm chậm quá trình tăng đường huyết. Tuy nhiên, do chà là chứa hơn 70% hàm lượng đường tự nhiên và mật độ calo cao, việc sử dụng thực phẩm này chỉ thực sự hỗ trợ giảm cân khi bạn kiểm soát chặt chẽ tổng năng lượng nạp vào hàng ngày.
Người bị bệnh thận mạn tính không nên ăn chà là, đặc biệt là dạng chà là sấy khô. Do chứa nồng độ kali bị cô đặc ở mức rất cao, việc tiêu thụ loại quả này khiến người có chức năng thận suy giảm đối mặt với nguy cơ tăng kali máu đột ngột, có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim và tử vong.
Nghiên cứu lâm sàng ghi nhận chiết xuất và bột phấn hoa chà là (Phoenix dactylifera) giúp tăng đáng kể mật độ, số lượng và độ di động tiến tới của tinh trùng ở nam giới vô sinh. Tác dụng này đến từ khả năng kích hoạt gen chống oxy hóa và hỗ trợ tăng sinh hormone testosterone.
Chà là (Phoenix dactylifera) là trái câu có hạt dùng trong ẩm thực và y học cổ truyền, chứa anthocyanins, phenolics, flavonoids, carotenoids, sterols, với tính kháng oxy, kháng viêm, chống đông, ngăn tia xạ; dùng truyền thống cho tiểu đường, gan, hô hấp, nhưng cần nghiên cứu lâm sàng.
Bài viết không đề cập liều lượng dùng chà là cụ thể. Về bảo quản, chà là có thể giữ ở 4°C trong 8 tuần hoặc -20°C trong 5 tuần để duy trì hoạt tính chống oxi hóa. Các phương pháp gồm sấy khô, xử lý nhiệt, bảo quản lạnh. Công dụng y tế cụ thể cần thêm nghiên cứu.
Chà là (Phoenix dactylifera) có bằng chứng lâm sàng ban đầu hứa hẹn trong điều trị vết nức skin và hỗ trợ sinh sản nam, nhưng cần nghiên cứu lớn hơn có nhóm kiểm soát để xác minh. Các công dụng khác với gan, tiền liệt chưa chứng minh rõ.
Chà là chứa nhiều hoạt chất như polyketide, terpenoid, lectin và hợp chất phenolic, có tiềm năng chống oxy hóa, bảo vệ thần kinh, chống uncơ và giảm viêm COVID-19, nhưng hầu hết nghiên cứu mới chỉ ở mức cơ bản hoặc tính toán ban đầu.
Chà là có thể gây tác dụng phụ như thay đổi hoạt động enzyme chuyển hóa thuốc (cyp3a11, cyp2c29, cyp2d9, ugt2b1), ảnh hưởng nội tiết tố và cần thận trọng ở người bệnh gan, tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, hầu hết bằng chứng đến từ nghiên cứu động vật, chưa có đủ dữ liệu lâm sàng ở người.
Chà là phù hợp với hầu hết người lớn khỏe mạnh, nhưng cần thận trọng với người tiểu đường, dị ứng thực phẩm, phụ nữ mang thai, và người dùng thuốc hạ đường huyết do nguy cơ tương tác và tăng đường huyết.
Chà là (Phoenix dactylifera) là thực phẩm và dược liệu, có tiềm năng bảo vệ gan, chống viêm, kháng khuẩn, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng khẳng định hiệu quả điều trị bệnh ở con người.
Chà là (Phoenix dactylifera) là loài cây thuộc họ Arecaceae, trồng vì trái cây chứa hạt dùng làm thực phẩm và thuốc truyền thống. Hiểu lầm phổ biến là coi hạt chà là đã chứng minh rõ công dụng chữa lành tiêu chính, trong khi bằng chứng khoa học chỉ ở mức độ thí nghiệm sơ khai trên động vật.
