Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
129 bài, trang 1 trên 7
Nướng thịt ở nhiệt độ cao dễ sinh ra amin dị vòng (HCA), những hợp chất có khả năng gây biến dị và ung thư. Tuy nhiên, việc chủ động ướp thịt bằng các loại gia vị, thảo mộc giàu polyphenol, trà, bia hoặc mật ong tự nhiên có thể giúp ức chế tới 90-95% lượng chất độc này hình thành.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo người dân nên giới hạn lượng "đường tự do" (bao gồm đường trắng thêm vào thực phẩm, đường trong mật ong, si-rô và nước ép) dưới 10% tổng năng lượng mỗi ngày, và lý tưởng nhất là dưới 5% để phòng ngừa sâu răng, thừa cân cũng như tránh tình trạng thiếu hụt vi chất.
Tin đồn pha bột sắn dây với mật ong tạo thành chất kịch độc gây chết người là hoàn toàn sai sự thật và thiếu căn cứ khoa học. Sự kết hợp này chỉ đơn thuần là tương tác giữa tinh bột và đường tự nhiên, hoàn toàn không sinh độc tố nguy hiểm nếu nguyên liệu bảo đảm vệ sinh.
Sâm vũ diệp dùng dạng hãm trà giúp hoạt chất saponin khuếch tán nhanh vào nước nóng, trong khi ngâm mật ong giúp bảo quản tốt và dễ dùng nhưng hòa tan chậm hơn. Người dùng cần nắm rõ đặc tính dung môi và thận trọng về liều lượng để đảm bảo an toàn.
Sâm Lai Châu ngâm rượu giúp hòa tan và chiết xuất saponin tốt hơn nhờ dung môi cồn loãng, trong khi ngâm mật ong giải phóng hoạt chất chậm hơn do độ nhớt cao. Tuy nhiên, ngâm mật ong lại lành tính cho người không dung nạp cồn, miễn là người dùng ăn cả lát sâm để tránh lãng phí dược chất.
Uống trà quế mật ong không thể đốt mỡ hay giảm cân cấp tốc. Nghiên cứu khoa học xác nhận quế hỗ trợ cải thiện đường huyết, mỡ máu và giảm cân rất nhẹ (dưới 1 kg), nhưng không thay thế được tập luyện và ăn uống thâm hụt calo.
Nhiều người tin rằng uống nước quế mật ong giúp đốt mỡ bụng thần tốc. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng cho thấy bột quế chỉ hỗ trợ điều hòa đường huyết và cải thiện chuyển hóa ở mức khiêm tốn. Quế không thể trực tiếp làm tiêu biến mỡ vòng eo nếu thiếu chế độ dinh dưỡng và tập luyện khoa học.
Nhiều gia đình thường tận dụng quất cảnh sau Tết để ngâm mật ong hay làm si-rô trị ho. Tuy nhiên, cây cảnh được xử lý lượng lớn thuốc bảo vệ thực vật và thuốc kích thích để giữ dáng bền đẹp. Việc dùng quả quất cảnh làm thuốc ngâm tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc hóa chất và tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe.
Nhiều lời đồn cho rằng uống nước quế mật ong giúp đốt cháy mỡ bụng nhanh chóng, nhưng khoa học hiện nay khẳng định không có bằng chứng về tác dụng làm tan mỡ cục bộ này. Hỗn hợp này có thể hỗ trợ chuyển hóa đường và lipid, song không thể thay thế chế độ ăn thâm hụt calo và tập luyện thể thao.
Quất ngâm mật ong là mẹo trị ho quen thuộc, nhưng bằng chứng khoa học cho thấy tác dụng làm dịu cơn ho chủ yếu đến từ mật ong với hiệu quả tương đương một số thuốc ho ở trẻ nhỏ, trong khi quả quất chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng xác nhận.
Quả phật thủ ngâm mật ong từ lâu được xem là mẹo dân gian trị ho quen thuộc. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy hỗn hợp này chỉ có tác dụng hỗ trợ làm dịu niêm mạc họng tạm thời nhờ cơ chế của mật ong, không thể thay thế thuốc chữa dứt điểm nguyên nhân gây ho.
Phấn hoa, mật ong và sữa ong chúa có nguồn gốc sinh học và giá trị dinh dưỡng khác nhau rõ rệt. Mật ong chủ yếu cung cấp năng lượng đường bột, phấn hoa giàu protein thực vật và khoáng chất, trong khi sữa ong chúa tập trung các protein đặc thù và axit béo hoạt tính phục vụ các nhu cầu bồi bổ riêng biệt.
Ong đen và mật ong là hai thực thể sinh thái hoàn toàn khác biệt. Trong khi mật ong cung cấp đường sinh học và năng lượng, thì ong đen nguyên con là sinh vật giàu protein chứa hệ vi sinh phức tạp, hiện chưa có nghiên cứu chứng minh công dụng chữa bệnh trên người.
Mật ong thô giữ trọn hệ enzyme tự nhiên, protein và chất chống oxy hóa nhạy cảm, trong khi mật ong tinh chế qua thanh trùng nhiệt thường bị suy giảm hoạt tính sinh học và phát sinh HMF. Tuy nhiên, cả hai loại đều chứa hơn 75% đường, đòi hỏi người dùng tiêu thụ điều độ.
Các nghiên cứu y khoa lâm sàng cho thấy mật ong có hiệu quả giảm tần suất ho cấp tính và cải thiện giấc ngủ ban đêm ở trẻ em tương đương hoặc vượt trội một số siro ho thông thường. Tuy nhiên, cha mẹ tuyệt đối không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi do nguy cơ ngộ độc Clostridium botulinum.
Mật ong thường được xem là chất tạo ngọt tự nhiên lành mạnh, nhưng thành phần chứa lượng lớn đường fructose khiến nhiều người lo ngại về nguy cơ gan nhiễm mỡ và tăng cân. Tiêu thụ fructose quá 50g mỗi ngày bắt đầu làm tăng rủi ro chuyển hóa; do đó, người trưởng thành chỉ nên giới hạn mật ong ở mức vừa phải, khoảng 1-2 muỗng canh hằng ngày nếu chế độ ăn đã có đường tự do khác.
Mật ong chứa hàm lượng đường fructose đáng kể, nếu lạm dụng có thể làm gan tăng tích tụ axit béo và thúc đẩy tình trạng gan nhiễm mỡ. Người trưởng thành chỉ nên dùng một lượng vừa phải khoảng 10 - 20g mật ong mỗi ngày (1 - 2 thìa cà phê), kết hợp kiểm soát tổng lượng đường tự do trong khẩu phần ăn.
Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy mật ong nguyên chất có hiệu quả giảm ho đêm và cải thiện giấc ngủ ở trẻ trên 1 tuổi tương đương hoặc nhỉnh hơn siro dextromethorphan. Tuy nhiên, bằng chứng hiện có còn ở mức thấp đến trung bình và tuyệt đối không dùng mật ong cho trẻ sơ sinh dưới 12 tháng tuổi.
Nhiều người truyền tai nhau uống mật ong để "tráng" dạ dày, giảm cảm giác ợ chua, nóng rát do trào ngược. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy đây phần lớn là giả thuyết cơ học; mật ong tự nhiên trôi rất nhanh qua thực quản và chưa có thử nghiệm lâm sàng độc lập quy mô lớn nào chứng minh hiệu quả điều trị của riêng nó.
Nhiều người tiểu đường thay thế đường cát bằng mật ong vì tin rằng an toàn. Tuy nhiên, mật ong chứa khoảng 80% carbohydrate và nghiên cứu cho thấy tiêu thụ mật ong liều cao có thể làm tăng chỉ số HbA1c, khiến việc kiểm soát đường huyết xấu đi dù chỉ số GI thấp hơn đường cát.
