Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1098 trên 1.483
Trẻ dưới 2 tuổi không nên ăn bún tươi chế biến công nghiệp hay các loại sợi đóng gói của người lớn. Độ chua từ quá trình lên men, phụ gia làm dai, lượng natri dư thừa và nguy cơ tạp chất dễ làm tổn thương hệ tiêu hóa non nớt và gây mất cân bằng dinh dưỡng nghiêm trọng ở trẻ nhỏ.
Tin đồn ăn tôm cùng vitamin C gây ngộ độc thạch tín là hoàn toàn sai khoa học. Asen trong tôm chủ yếu ở dạng hữu cơ trơ không độc, không bị dịch vị chuyển hóa thành độc chất. Ngược lại, vitamin C còn là chất chống oxy hóa mạnh giúp bảo vệ tế bào.
Quan niệm ăn thịt bò sau phẫu thuật gây thâm đen và lồi sẹo là hiểu lầm phổ biến. Khoa học chứng minh sẹo lồi và sắc tố da hình thành do cơ địa di truyền, lực căng mô và phản ứng viêm tại chỗ chứ không liên quan đến đạm thịt bò.
Uống sâm liên tục nhiều tuần ở liều cao có thể gây hội chứng lạm dụng sâm với các triệu chứng như tăng huyết áp, hồi hộp, mất ngủ, rối loạn tiêu hóa và kích hoạt phản ứng viêm. Để đảm bảo an toàn, người dùng chỉ nên dùng trong mức liều khuyến cáo từ 0,5 đến 2 g mỗi ngày theo từng đợt ngắn.
Thịt bò và ức gà đều chứa creatine tự nhiên cùng nguồn đạm giàu axit amin thiết yếu giúp phát triển cơ bắp. Hiệu quả tăng cơ không quyết định bởi việc chọn riêng loại thịt nào, mà phụ thuộc vào tổng lượng protein, leucine, mức hấp thu creatine vào cơ, cách chế biến tránh nhiệt độ cao và cường độ tập kháng lực.
Cá rán ngập dầu không làm mất hoàn toàn axit béo omega-3, nhưng nhiệt độ cao làm suy giảm đáng kể hàm lượng EPA và DHA. Quá trình gia nhiệt này còn kích hoạt phản ứng oxy hóa lipid, tạo ra các hợp chất phụ bất lợi cho tim mạch và sức khỏe tổng thể.
Cả sâm Ngọc Linh và sâm Hàn Quốc đều thuộc chi Nhân sâm nhưng khác biệt lớn về cấu trúc hóa học. Các phân tích sắc ký cho thấy sâm Ngọc Linh có tổng hàm lượng saponin vượt trội, nổi bật với nhóm hoạt chất đặc trưng ocotillol và hợp chất majonoside-R2 mà sâm Hàn Quốc không có lợi thế tương đương.
Người bệnh tiểu đường tuýp 2 có thể dùng sâm Ngọc Linh như một liệu pháp hỗ trợ sức khỏe nhưng không được thay thế thuốc điều trị. Các nghiên cứu về chi Nhân sâm cho thấy hoạt chất saponin giúp tăng độ nhạy insulin, bảo vệ tế bào tụy và giảm đường huyết lúc đói khi dùng đều đặn, song cần tránh chế phẩm tẩm đường.
Uống sâm Ngọc Linh buổi tối muộn có thể gây khó ngủ do thảo dược này kích thích vận động tâm thần và tăng cường tỉnh táo. Tuy nhiên, ở người mất ngủ vì stress, các hoạt chất trong sâm lại giúp giảm âu lo và hỗ trợ cải thiện giấc ngủ gián tiếp.
Ăn kèm rau họ cải và rau xanh lá khi dùng thịt đỏ giúp giảm gần một nửa tổn thương DNA tại đại trực tràng nhờ hoạt chất diệp lục và các hợp chất chứa lưu huỳnh. Các chất này kích hoạt enzyme gan hỗ trợ đào thải độc tố sinh ra từ thịt chiên nướng, nhưng cần chế biến đúng cách để đạt hiệu quả.
Nhiều người tin rằng thịt đỏ băm nhỏ sẽ được dạ dày tiêu hóa và làm rỗng nhanh hơn nhiều so với thịt nguyên miếng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy tốc độ làm rỗng dạ dày của hai dạng thịt này gần như tương đương nhau, do cơ chế nghiền nát nội tại của dạ dày và sự điều tiết khắt khe từ cơ thắt môn vị.
Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy hoạt chất curculigoside trong sâm cau có tiềm năng nâng cao mật độ xương và giảm mất xương do thiếu hụt estrogen. Tuy nhiên, bằng chứng hiện mới dừng lại ở cấp độ tiền lâm sàng trên động vật, phụ nữ tiền mãn kinh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Ăn thịt đỏ giúp cải thiện nồng độ hemoglobin huyết thanh ở người trưởng thành khi duy trì từ 4 tuần trở lên. Để phục hồi kho dự trữ sắt ferritin trong cơ thể, chế độ ăn tăng cường thịt nạc đỏ cần thực hiện đều đặn ít nhất 8 tuần đến trên 16 tuần, kết hợp tránh các thực phẩm cản trở hấp thu sắt.
Người bệnh đái tháo đường dùng sâm Lai Châu cùng thuốc điều trị có nguy cơ gặp tương tác dược lực học tạo tác dụng cộng gộp gây hạ đường huyết quá mức. Rủi ro này đặc biệt cao ở người cao tuổi, người mắc bệnh trên một năm và người đang dùng phối hợp nhiều loại thuốc hạ đường huyết hoặc thuốc huyết áp.
Người bị viêm gan và men gan cao nên chủ động hạn chế thịt bò trong thực đơn hằng ngày. Hàm lượng đạm động vật đậm đặc, chất béo bão hòa cùng sắt heme dồi dào trong thịt bò có thể làm tăng gánh nặng chuyển hóa, thúc đẩy ứ đọng sắt và gia tăng mức độ viêm mỡ tại các mô tế bào gan.
Rã đông thịt đỏ trong ngăn mát tủ lạnh là phương pháp an toàn nhất giúp ức chế vi khuẩn và giữ trọn chất lượng thịt. Lò vi sóng cũng an toàn nhờ thời gian xử lý cực nhanh, nhưng bắt buộc phải đem nấu ngay để tránh vi khuẩn phát triển ở các vùng nhiệt không đều.
Thói quen ướp thịt với tỏi, gừng, sả, nghệ hoặc rượu vang, bia trước khi rán và nướng không chỉ giúp món ăn đậm đà mà còn có cơ sở khoa học vững chắc. Các chất chống oxy hóa trong gia vị giúp ức chế phản ứng tạo độc chất ở nhiệt độ cao, làm giảm tới hơn 90% lượng hợp chất gây ung thư.
Người bệnh tiểu đường tuýp 2 không cần cắt bỏ hoàn toàn thịt đỏ. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy thịt đỏ không làm tăng đường huyết ngắn hạn, đặc biệt thịt rất nạc không gây kháng insulin. Tuy nhiên, cần hạn chế thịt mỡ và thịt chế biến sẵn để tránh tích tụ sắt heme, mỡ thừa làm nặng thêm bệnh.
Thịt bò ăn cỏ chứa hàm lượng acid béo omega-3 và CLA cao hơn rõ rệt so với bò ăn ngũ cốc, đồng thời duy trì tỷ lệ omega-6 trên omega-3 ở mức cân bằng hơn cho sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, người tiêu dùng cũng có thể nạp lượng dưỡng chất tương đương nếu dùng khẩu phần thịt bò ngũ cốc có độ béo cao hơn.
Sâm Ngọc Linh là dược liệu quý mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng thói quen dùng liều cao kéo dài tiềm ẩn nguy cơ gây mất ngủ, rối loạn tiêu hóa và tăng huyết áp. Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra ngưỡng an toàn khuyến cáo mỗi ngày chỉ từ 0,5 đến 2 g, người dùng tuyệt đối không nên lạm dụng để tránh tác dụng phụ bất lợi.
